Το σκηνικό είναι γνωστό σχεδόν σε όλους. Το ξυπνητήρι χτυπά στις 07:00. Ανοίγεις το ένα μάτι, απλώνεις το χέρι και πατάς αναβολή. Άλλα πέντε λεπτά. Μετά άλλα πέντε. Και μετά άλλα πέντε. Ξαφνικά έχουν περάσει 30 λεπτά και σηκώνεσαι από το κρεβάτι νιώθοντας λες και δεν κοιμήθηκες ποτέ.
Αν πιστεύεις ότι αυτά τα λίγα έξτρα λεπτά ύπνου σε βοηθούν να ξεκουραστείς, οι ειδικοί έχουν άσχημα νέα. Σύμφωνα με επιστήμονες του ύπνου, η συνήθεια των πολλαπλών ξυπνητηριών και του συνεχούς snooze μπορεί να κάνει ακριβώς το αντίθετο από αυτό που νομίζεις: Να σε αφήνει πιο κουρασμένο, πιο θολωμένο πνευματικά και λιγότερο παραγωγικό μέσα στη μέρα.
Το πρόβλημα δεν είναι το ξυπνητήρι. Είναι αυτό που συμβαίνει στον εγκέφαλό σου όταν προσπαθείς να «κλέψεις» λίγα ακόμη λεπτά ύπνου. Εκείνη τη στιγμή το σώμα σου ξεκινά ξανά τη διαδικασία του ύπνου.
Όταν όμως το επόμενο ξυπνητήρι χτυπήσει μετά από πέντε ή δέκα λεπτά, ο εγκέφαλος αναγκάζεται να διακόψει απότομα έναν νέο κύκλο που μόλις άρχισε. Το αποτέλεσμα είναι ένας κατακερματισμένος ύπνος που δεν προσφέρει καμία πραγματική ξεκούραση.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι συνεχείς αφυπνίσεις επηρεάζουν ιδιαίτερα τη φάση REM, ένα από τα σημαντικότερα στάδια του ύπνου. Εκεί πραγματοποιούνται κρίσιμες λειτουργίες που σχετίζονται με τη μνήμη, τη συγκέντρωση, τη μάθηση και τη συναισθηματική ισορροπία. Όταν αυτή η διαδικασία διακόπτεται ξανά και ξανά, ο οργανισμός δυσκολεύεται να ολοκληρώσει σωστά τον κύκλο αποκατάστασης.
Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι νιώθουν αυτό το περίεργο αίσθημα αποπροσανατολισμού μόλις σηκωθούν από το κρεβάτι. Το γνωστό «sleep inertia», δηλαδή η αδράνεια ύπνου, μπορεί να διαρκέσει από λίγα λεπτά μέχρι και αρκετή ώρα, επηρεάζοντας τη διάθεση και την απόδοσή μας.
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι η ανάγκη για τρία, τέσσερα ή πέντε ξυπνητήρια συχνά κρύβει ένα βαθύτερο πρόβλημα. Συνήθως δεν φταίει το ξυπνητήρι, αλλά το γεγονός ότι δεν κοιμόμαστε αρκετά ή ότι το βιολογικό μας ρολόι δεν συμβαδίζει με το καθημερινό μας πρόγραμμα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πολλοί άνθρωποι πηγαίνουν για ύπνο αργά, εκτίθενται σε οθόνες μέχρι την τελευταία στιγμή και περιμένουν το πρωί να λύσουν το πρόβλημα με ένα ακόμη snooze.
Η λύση, όσο βαρετή κι αν ακούγεται, είναι απλή. Ένα μόνο ξυπνητήρι. Σταθερή ώρα ύπνου και αφύπνισης. Περισσότερη έκθεση στο φυσικό φως το πρωί και λιγότερες οθόνες πριν τον ύπνο. Με λίγα λόγια, το μυστικό δεν είναι να κοιμηθείς πέντε λεπτά παραπάνω. Είναι να κοιμηθείς καλύτερα.
Την επόμενη φορά λοιπόν που θα μπεις στον πειρασμό να πατήσεις snooze για τέταρτη φορά, θυμήσου το εξής. Aυτά τα πέντε λεπτά που μοιάζουν με δώρο, ίσως είναι ο λόγος που νιώθεις εξαντλημένος όλη μέρα.
