Άδειες εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα: Οι ημέρες που δικαιούστε και ίσως δεν γνωρίζετε, τι προβλέπει η νομοθεσία

Η άδεια από την εργασία δεν περιορίζεται στις καλοκαιρινές διακοπές.

Η ελληνική εργατική νομοθεσία προβλέπει μια σειρά από άδειες για διαφορετικές ανάγκες της καθημερινότητας, από την ανατροφή παιδιών και την αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας έως την αιμοληψία και τα έκτακτα οικογενειακά περιστατικά.

Ορισμένες από αυτές παρέχονται με αποδοχές, ενώ άλλες είναι άνευ αποδοχών και συνοδεύονται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η γνώση των δικαιωμάτων μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη για κάθε εργαζόμενο που χρειάζεται να απουσιάσει νόμιμα από την εργασία του.

Ακολουθούν οι βασικότερες κατηγορίες αδειών και οι ημέρες που προβλέπονται.

Κανονική άδεια: Πόσες ημέρες δικαιούστε

Η ετήσια άδεια με αποδοχές αποτελεί βασικό εργασιακό δικαίωμα και υπολογίζεται από την έναρξη της απασχόλησης. Οι ημέρες διαφέρουν ανάλογα με το αν ο εργαζόμενος απασχολείται με πενθήμερο ή εξαήμερο, καθώς και με τα χρόνια υπηρεσίας.

• Κατά το πρώτο έτος εργασίας: Ο εργαζόμενος δικαιούται αναλογική άδεια, με βάση τις 20 ημέρες για πενθήμερη εργασία και τις 24 ημέρες για εξαήμερη.
•  Κατά το δεύτερο έτος: Η άδεια ανέρχεται έως τις 22 εργάσιμες ημέρες στο πενθήμερο και έως τις 26 στο εξαήμερο.
• Από το τρίτο έτος: Ο εργαζόμενος δικαιούται ολόκληρη την ετήσια άδειά του.
• Με 10 έτη στον ίδιο εργοδότη ή 12 έτη συνολικής προϋπηρεσίας: Η άδεια αυξάνεται σε 25 ημέρες για πενθήμερη και 30 ημέρες για εξαήμερη εργασία.
• Με 25 έτη υπηρεσίας ή προϋπηρεσίας: Προβλέπονται 26 ημέρες στο πενθήμερο και 31 ημέρες στο εξαήμερο.

Η άδεια υπολογίζεται σε εργάσιμες ημέρες. Δεν περιλαμβάνονται οι Κυριακές, οι επίσημες αργίες και οι ημέρες εβδομαδιαίας ανάπαυσης.

Πότε πρέπει να χορηγείται

1. Ο εργοδότης οφείλει να χορηγήσει την άδεια εντός δύο μηνών από την υποβολή του σχετικού αιτήματος.
2. Η ετήσια άδεια πρέπει να χορηγείται το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου του επόμενου ημερολογιακού έτους.

Άδεια άνευ αποδοχών: Έως έναν χρόνο

Οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα μπορούν να συμφωνήσουν με τον εργοδότη τη χορήγηση άδειας άνευ αποδοχών, διάρκειας έως ενός έτους.

•  Απαιτείται έγγραφη συμφωνία μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη.
• Η άδεια μπορεί να παραταθεί με νέα συμφωνία.
• Κατά τη διάρκειά της, η σύμβαση εργασίας τίθεται σε αναστολή.
• Δεν καταβάλλονται αποδοχές ούτε οφείλονται ασφαλιστικές εισφορές για το συγκεκριμένο διάστημα.
• Με τη λήξη της άδειας επανέρχονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση εργασίας.

Γονική άδεια: Τέσσερις μήνες για κάθε παιδί

Κάθε εργαζόμενος γονέας διαθέτει ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα γονικής άδειας διάρκειας τεσσάρων μηνών για κάθε παιδί.

•  Το δικαίωμα αφορά φυσικούς, θετούς και ανάδοχους γονείς.
• Η άδεια μπορεί να χορηγηθεί συνεχόμενα ή τμηματικά.
• Είναι δυνατή η αξιοποίησή της με ευέλικτο τρόπο, όπως μειωμένο ημερήσιο ωράριο ή κατανομή σε επιμέρους ημέρες.
• Για τους πρώτους δύο μήνες προβλέπεται επίδομα γονικής άδειας από τη ΔΥΠΑ, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Επείγον οικογενειακό περιστατικό: Έως δύο ημέρες με αποδοχές

Σε περίπτωση επείγοντος οικογενειακού ζητήματος, όπως ασθένεια ή ατύχημα παιδιού ή άλλου προσώπου που καλύπτεται από τη νομοθεσία, ο εργαζόμενος γονέας ή φροντιστής μπορεί να απουσιάσει από την εργασία του.

• Η άδεια χορηγείται έως δύο φορές τον χρόνο.
• Κάθε απουσία μπορεί να διαρκέσει έως μία εργάσιμη ημέρα.
• Οι ημέρες αυτές είναι με αποδοχές.
• Απαιτείται η άμεση παρουσία του εργαζομένου.
• Το περιστατικό βεβαιώνεται με ιατρική γνωμάτευση νοσοκομείου ή θεράποντος ιατρού.
• Η άδεια δεν αφαιρείται από την κανονική ετήσια άδεια.

Άδεια λόγω ασθένειας παιδιού: Έως 14 ημέρες χωρίς αποδοχές

Οι εργαζόμενοι γονείς έχουν ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα άδειας χωρίς αποδοχές σε περίπτωση ασθένειας παιδιού ή άλλου εξαρτώμενου μέλους της οικογένειας.

Η διάρκεια διαμορφώνεται ως εξής:

• Για ένα παιδί: Έως 6 εργάσιμες ημέρες ανά ημερολογιακό έτος.
• Για δύο παιδιά: Έως 8 εργάσιμες ημέρες ανά έτος.
• Για περισσότερα από δύο παιδιά: Έως 14 εργάσιμες ημέρες ανά έτος.

Η άδεια μπορεί να χορηγηθεί είτε εφάπαξ είτε τμηματικά, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις.

Σοβαρή ασθένεια παιδιού: 10 ημέρες με αποδοχές

Ειδική άδεια διάρκειας 10 εργάσιμων ημερών κατ’ έτος, με αποδοχές, προβλέπεται για εργαζόμενους γονείς που αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα υγείας του παιδιού τους.

• Αφορά παιδιά έως 18 ετών με νοσήματα που απαιτούν μεταγγίσεις, αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση.
• Περιλαμβάνει περιπτώσεις νεοπλασματικής ασθένειας.
• Καλύπτει ορισμένα σπάνια νοσήματα, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
• Αφορά επίσης παιδιά ανεξαρτήτως ηλικίας με βαριά νοητική αναπηρία, σύνδρομο Down ή αυτισμό.

Η άδεια αποτελεί ατομικό δικαίωμα κάθε γονέα.

Νοσηλεία παιδιού: Έως 30 εργάσιμες ημέρες

Σε περίπτωση νοσηλείας παιδιού λόγω ασθένειας ή ατυχήματος, όταν απαιτείται η άμεση παρουσία του γονέα, προβλέπεται ειδική άδεια χωρίς αποδοχές.

• Η άδεια χορηγείται για όσο διάστημα διαρκεί η νοσηλεία.
• Δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 30 εργάσιμες ημέρες ανά έτος.
• Το δικαίωμα είναι ατομικό για κάθε εργαζόμενο γονέα.
• Δεν υπάρχει περιορισμός ως προς την ηλικία του παιδιού.

Άδεια για γυναικολογικό έλεγχο: Μία ημέρα τον χρόνο

Οι εργαζόμενες γυναίκες δικαιούνται:

• Μία ημέρα άδειας με αποδοχές κάθε χρόνο για την πραγματοποίηση γυναικολογικού ελέγχου.
• Η άδεια χορηγείται χωρίς άλλη προϋπόθεση, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία.

Άδεια αιμοληψίας: Τι πρέπει να γνωρίζετε

Η αιμοληψία αποτελεί λόγο ειδικής άδειας για τους εργαζομένους, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.

1. Η άδεια αφορά την πραγματοποίηση αιμοληψίας ή αιμοδοσίας.
2. Η χορήγησή της συνδέεται με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
3. Ο εργαζόμενος θα πρέπει να ενημερώνεται από την υπηρεσία προσωπικού ή την Επιθεώρηση Εργασίας για την ακριβή διάρκεια και τις προϋποθέσεις που ισχύουν στην περίπτωσή του.

Άδεια πενθούντων γονέων: 20 ημέρες με αποδοχές

Σε περίπτωση θανάτου παιδιού, οι εργαζόμενοι γονείς δικαιούνται:

• 20 ημέρες άδειας με αποδοχές.
• Η άδεια προβλέπεται χωρίς πρόσθετη προϋπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 93 του ν. 5018/2023.

Άδεια για προγεννητικές εξετάσεις

Οι έγκυες εργαζόμενες δικαιούνται να απουσιάζουν από την εργασία τους για την πραγματοποίηση εξετάσεων προγεννητικού ελέγχου.

• Η απουσία πραγματοποιείται χωρίς περικοπή αποδοχών.
• Προϋπόθεση είναι οι εξετάσεις να πρέπει να γίνουν κατά τη διάρκεια του χρόνου εργασίας.
• Απαιτείται προηγούμενη ενημέρωση του εργοδότη με κάθε πρόσφορο μέσο.

Τι πρέπει να κάνει ο εργαζόμενος για να κατοχυρώσει το δικαίωμά του

•  Να υποβάλλει το αίτημα γραπτώς, μέσω email ή άλλου πρόσφορου μέσου.
• Να κρατά αντίγραφο της αίτησης και τυχόν απάντησης του εργοδότη.
• Να ενημερώνεται για τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ιδιαίτερα στις άδειες που συνδέονται με θέματα υγείας.
• Να ελέγχει αν η άδεια είναι με ή χωρίς αποδοχές
• Να εξετάζει τυχόν ευνοϊκότερες ρυθμίσεις που προβλέπονται από συλλογικές συμβάσεις εργασίας, κανονισμούς ή επιχειρησιακές συμφωνίες.
• Σε περίπτωση διαφωνίας ή αμφισβήτησης, μπορεί να απευθυνθεί στην Επιθεώρηση Εργασίας για ενημέρωση και καθοδήγηση.