Σαν σήμερα, στις 31 Ιανουαρίου 1996, κορυφώθηκε μία από τις πιο επικίνδυνες ελληνοτουρκικές κρίσεις της μεταπολεμικής περιόδου: η κρίση των Ιμίων.
Ένα επεισόδιο που έφερε Ελλάδα και Τουρκία ένα βήμα πριν από την ένοπλη σύγκρουση, άφησε πίσω του τρεις νεκρούς αξιωματικούς του Πολεμικού Ναυτικού και σημάδεψε βαθιά τη σύγχρονη ελληνική εξωτερική πολιτική.
Σαν σήμερα: Το χρονικό της κρίσης
Η απαρχή της κρίσης εντοπίζεται στις 25 Δεκεμβρίου 1995, όταν το τουρκικό φορτηγό πλοίο Figen Akat προσάραξε σε μία από τις δύο μικρές βραχονησίδες Ίμια (Καρντάκ για την Τουρκία), στα ανατολικά της Καλύμνου.
Ο πλοίαρχος αρνήθηκε αρχικά ελληνική βοήθεια, υποστηρίζοντας ότι βρισκόταν σε τουρκικά χωρικά ύδατα. Το περιστατικό αυτό αποτέλεσε τη σπίθα για την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας επί των βραχονησίδων.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 29 Δεκεμβρίου, η Τουρκία, με ρηματική διακοίνωση, έθεσε επίσημα θέμα κυριαρχίας των Ιμίων. Η ελληνική πλευρά απάντησε απορρίπτοντας κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς.
Η ένταση κλιμακώθηκε σταδιακά και πέρασε στο δημόσιο πεδίο. Στις 25 Ιανουαρίου 1996, ο δήμαρχος Καλύμνου ύψωσε την ελληνική σημαία στη Μικρή Ίμια.
Δύο ημέρες αργότερα, Τούρκοι δημοσιογράφοι της εφημερίδας «Hürriyet» προσγειώθηκαν με ελικόπτερο στα Ίμια και αντικατέστησαν την ελληνική σημαία με τουρκική, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Αθήνα.
Τη νύχτα της 30ής προς 31η Ιανουαρίου, οι δύο χώρες ανέπτυξαν ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις στην περιοχή. Μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού και των Ειδικών Δυνάμεων βρέθηκαν σε πλήρη ετοιμότητα, ενώ τουρκικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν στη μία από τις δύο βραχονησίδες.
Η τραγωδία του ελικοπτέρου
Στις πρώτες πρωινές ώρες της 31ης Ιανουαρίου 1996, ελικόπτερο του Πολεμικού Ναυτικού απονηώθηκε από τη φρεγάτα Ναβαρίνον για αναγνώριση της περιοχής.
Κατά την επιστροφή του, το ελικόπτερο κατέπεσε στη θάλασσα, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους οι αξιωματικοί:
- Χριστόδουλος Καραθανάσης, Υποπλοίαρχος ΠΝ
- Παναγιώτης Βλαχάκος, Υποπλοίαρχος ΠΝ
- Έκτορας Γιαλοψός, Αρχικελευστής ΠΝ
Ο θάνατός τους συγκλόνισε το πανελλήνιο και προσέδωσε στην κρίση διαστάσεις εθνικής τραγωδίας.
Σαν σήμερα: Η αποκλιμάκωση
Υπό την έντονη διπλωματική παρέμβαση των ΗΠΑ, επετεύχθη συμφωνία αποκλιμάκωσης με τη φόρμουλα «no ships, no troops, no flags» (κανένα πλοίο, κανένα στρατιωτικό τμήμα, καμία σημαία).
Οι δύο πλευρές απέσυραν τις δυνάμεις τους και η κρίση έληξε χωρίς πολεμική σύγκρουση, αλλά με βαρύ πολιτικό και ψυχολογικό κόστος για την Ελλάδα.
Η Κρίση των Ιμίων ανέδειξε για πρώτη φορά με τόσο έντονο τρόπο τη στρατηγική της Τουρκίας περί «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο, δηλαδή περιοχών ασαφούς –κατά την τουρκική άποψη– κυριαρχίας.
Παράλληλα, λειτούργησε ως σημείο καμπής για την ελληνική αμυντική και εξωτερική πολιτική, επηρεάζοντας τις ελληνοτουρκικές σχέσεις μέχρι και σήμερα.
Τρεις δεκαετίες μετά, η επέτειος της κρίσης των Ιμίων δεν αποτελεί απλώς μία ιστορική αναφορά.
Είναι ημέρα μνήμης για τους τρεις αξιωματικούς που έχασαν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος, αλλά και υπενθύμιση της ανάγκης για διαρκή επαγρύπνηση, ψυχραιμία και ισχυρή διπλωματική και αμυντική παρουσία της χώρας.
Η Βουλή τίμησε χθες (30/1) τους πεσόντες τηρώντας ενός λεπτού σιγή για τους τρεις αξιωματικούς στέλνοντας το μήνυμα ότι το Αιγαίο δεν επιδέχεται αμφισβητήσεις ούτε ανέχεται αναθεωρήσεις.
