Μια κρίσιμη δικαστική απόφαση, η οποία ενδέχεται να ανατρέψει τον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) για περισσότερους από 400.000 δικαιούχους, βρίσκεται προ των πυλών.
Στις 7 Οκτωβρίου, η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου θα εξετάσει το ισχύον καθεστώς επιβολής της εισφοράς, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται τόσο στις μελλοντικές παρακρατήσεις όσο και στο ενδεχόμενο νέων διεκδικήσεων αναδρομικών.
Το ζήτημα είχε απασχολήσει και το οικονομικό επιτελείο, το οποίο εξέτασε σενάρια αλλαγής του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ. Ωστόσο, καμία σχετική ρύθμιση δεν συμπεριλήφθηκε στα μέτρα της ΔΕΘ, με αποτέλεσμα η συνέχεια να δίνεται πλέον στη δικαστική αίθουσα.
Συνταξιούχοι: Στο επίκεντρο προσφυγή για τη συνταγματικότητα της ΕΑΣ
Η υπόθεση έφτασε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου έπειτα από προσφυγή συνταξιούχου, ο οποίος αμφισβητεί τη συνταγματικότητα του σημερινού μηχανισμού υπολογισμού της εισφοράς.
Η ΕΑΣ παρακρατείται κάθε μήνα από τις κύριες συντάξεις που υπερβαίνουν τα 1.468 ευρώ, με συντελεστές από 3% έως 14%, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης. Αντίστοιχη εισφορά επιβάλλεται και στις επικουρικές συντάξεις, με ποσοστά που κυμαίνονται από 3% έως 10%.
Συνταξιούχοι: Γιατί αμφισβητείται ο τρόπος υπολογισμού
Στο επίκεντρο της δικαστικής διαμάχης βρίσκεται ο τρόπος με τον οποίο ενεργοποιείται η κράτηση. Μόλις μία σύνταξη ξεπεράσει το προβλεπόμενο όριο, η εισφορά δεν επιβάλλεται μόνο στο επιπλέον ποσό, αλλά υπολογίζεται επί του συνόλου της σύνταξης.
Έτσι, ακόμη και μια μικρή αύξηση μπορεί να οδηγήσει τον δικαιούχο σε υψηλότερη κλίμακα και να προκαλέσει δυσανάλογη επιβάρυνση. Το Ελεγκτικό Συνέδριο καλείται να αποφανθεί εάν ο συγκεκριμένος μηχανισμός είναι συμβατός με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας.
Συνταξιούχοι: Τι μπορεί να αλλάξει για περισσότερους από 400.000 δικαιούχους
Εάν η απόφαση αμφισβητήσει τον σημερινό τρόπο υπολογισμού, ενδέχεται να ανοίξει ο δρόμος για αλλαγές στην αρχιτεκτονική της ΕΑΣ, χωρίς αυτό να συνεπάγεται απαραίτητα την πλήρη κατάργησή της.
Ένα από τα σενάρια προβλέπει την εφαρμογή ενός περισσότερο αναλογικού συστήματος, ώστε η εισφορά να επιβάλλεται κυρίως ή αποκλειστικά στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το καθορισμένο όριο. Αντίστοιχες εισηγήσεις έχουν ήδη κατατεθεί προς την κυβέρνηση, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν οδηγήσει σε νομοθετική παρέμβαση.
Συνταξιούχοι: Η σημασία της ΕΑΣ για τον ασφαλιστικό «κουμπαρά»
Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη δημοσιονομική βαρύτητα, καθώς τα έσοδα από την ΕΑΣ αποτελούν βασική πηγή χρηματοδότησης του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ).
Πρόκειται για τον ασφαλιστικό «κουμπαρά» που δημιουργήθηκε για την κάλυψη μελλοντικών αναγκών του συνταξιοδοτικού συστήματος, όταν οι συνέπειες από τη γήρανση του πληθυσμού γίνουν εντονότερες. Έως το τέλος του 2026 εκτιμάται ότι τα διαθέσιμά του θα έχουν ξεπεράσει τα 23 δισ. ευρώ.
Συνταξιούχοι: Το μεγάλο ερώτημα για τα αναδρομικά
Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα αφορά τις κρατήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Εάν το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι ο ισχύων τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, ενδέχεται να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για έναν νέο κύκλο διεκδικήσεων αναδρομικών.
Το ύψος και η έκταση των πιθανών αξιώσεων θα εξαρτηθούν από το περιεχόμενο της απόφασης, τη χρονική ισχύ της και το εάν θα απαιτηθούν νέες ατομικές ή συλλογικές προσφυγές στα αρμόδια δικαστήρια.
Για τον λόγο αυτό, η συνεδρίαση της 7ης Οκτωβρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά έναν μηχανισμό που επηρεάζει κάθε μήνα τις αποδοχές περισσότερων από 400.000 συνταξιούχων και παράλληλα εξασφαλίζει σημαντικά έσοδα για τον ασφαλιστικό «κουμπαρά» της χώρας.
