Πόσες φορές έχουμε ανοίξει το ψυγείο, έχουμε δει μια ημερομηνία πάνω σε ένα τρόφιμο και το έχουμε πετάξει χωρίς δεύτερη σκέψη; Για πολλούς από εμάς, η ημερομηνία που γράφει η συσκευασία μοιάζει με σαφές μήνυμα: «Mέχρι εδώ και μετά στα σκουπίδια». Δεν είναι όμως πάντα έτσι.
Οι δύο φράσεις που συναντάμε συχνότερα στις συσκευασίες, «ανάλωση έως» και «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από», δεν σημαίνουν το ίδιο πράγμα.
Η μία αφορά την ασφάλεια του τροφίμου και η άλλη κυρίως την ποιότητά του. Η διαφορά αυτή έχει σημασία, ιδιαίτερα σε μια εποχή που μεγάλο μέρος των τροφίμων που αγοράζουμε καταλήγει στα σκουπίδια χωρίς να έχει απαραίτητα καταστεί ακατάλληλο για κατανάλωση.
Όταν γράφει «ανάλωση έως»
Η ένδειξη «ανάλωση έως» αφορά τρόφιμα που μπορεί να γίνουν επικίνδυνα για την υγεία μέσα σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα. Γι’ αυτό τη συναντάμε κυρίως σε ευπαθή προϊόντα, όπως κρέας, ψάρια, ορισμένα γαλακτοκομικά και έτοιμα τρόφιμα που χρειάζονται ψυγείο.
Εδώ η ημερομηνία δεν είναι ενδεικτική. Είναι όριο ασφάλειας.
Αν έχει περάσει η συγκεκριμένη ημέρα, το προϊόν δεν πρέπει να καταναλωθεί, ακόμη κι αν εξωτερικά φαίνεται απολύτως φυσιολογικό. Και αυτό είναι κάτι που συχνά ξεχνάμε. Η μυρωδιά, η γεύση και η εμφάνιση δεν μπορούν να μας πουν με βεβαιότητα αν ένα τρόφιμο περιέχει επικίνδυνους μικροοργανισμούς.
Υπάρχει όμως και μια σημαντική προϋπόθεση: το τρόφιμο πρέπει να έχει συντηρηθεί σωστά μέχρι εκείνη την ημερομηνία. Αν, για παράδειγμα, ένα ευπαθές προϊόν έχει μείνει για ώρες σε υψηλή θερμοκρασία, δεν μπορούμε να θεωρούμε ότι είναι ασφαλές απλώς και μόνο επειδή η ημερομηνία που αναγράφεται στη συσκευασία δεν έχει περάσει.
Η «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» είναι διαφορετική
Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη παρεξήγηση.
Όταν βλέπουμε τη φράση «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από», ο παραγωγός αναφέρεται κυρίως στην ποιότητα του προϊόντος. Μέχρι τη συγκεκριμένη ημερομηνία αναμένεται να διατηρεί τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει, εφόσον φυσικά έχει αποθηκευτεί σύμφωνα με τις οδηγίες.
Αν η ημερομηνία περάσει, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το τρόφιμο χάλασε.
Ένα πακέτο ζυμαρικών, ένα όσπριο, ένα ρύζι ή μια κονσέρβα δεν μετατρέπονται ξαφνικά σε ακατάλληλα τρόφιμα την επόμενη ημέρα. Μπορεί σταδιακά να επηρεαστούν η γεύση, η υφή ή το άρωμά τους, αλλά η ημερομηνία αυτή δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι το προϊόν είναι επικίνδυνο.
Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι μπορούμε να αγνοούμε τα πάντα. Η κατάσταση της συσκευασίας, ο τρόπος αποθήκευσης και οι οδηγίες του παραγωγού εξακολουθούν να έχουν σημασία.
Το άνοιγμα της συσκευασίας αλλάζει τα δεδομένα
Ένα σημείο που συχνά περνά απαρατήρητο είναι ότι η ημερομηνία πάνω στη συσκευασία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το προϊόν παραμένει ίδιο για όλο αυτό το διάστημα από τη στιγμή που θα το ανοίξουμε.
Γι’ αυτό βλέπουμε συχνά οδηγίες όπως «καταναλώνεται εντός τριών ημερών από το άνοιγμα». Η οδηγία αυτή έχει προτεραιότητα από τη στιγμή που ανοίξουμε το προϊόν και πρέπει να ακολουθείται μαζί με τις οδηγίες συντήρησης.
Το ίδιο ισχύει και για το ψυγείο. Η σωστή θερμοκρασία και η σωστή αποθήκευση δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι μέρος των προϋποθέσεων με τις οποίες έχει καθοριστεί η διάρκεια ζωής ενός τροφίμου.
Γιατί αυτή η διαφορά έχει σημασία;
Δεν πρόκειται μόνο για θέμα ασφάλειας. Είναι και θέμα σπατάλης. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έως και το 10% της σπατάλης τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέεται με τη λανθασμένη κατανόηση των ημερομηνιών στις συσκευασίες.
Με άλλα λόγια, ένα μέρος των τροφίμων που πετάμε μπορεί να καταλήγει στα σκουπίδια επειδή θεωρούμε ότι όλες οι ημερομηνίες σημαίνουν το ίδιο πράγμα.
Ο σωστός κανόνας είναι απλός, αλλά αξίζει να τον θυμόμαστε: «ανάλωση έως» σημαίνει ασφάλεια, ενώ «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» αφορά κυρίως την ποιότητα.
Η ημερομηνία λοιπόν δεν είναι πάντα μια εντολή να πετάξουμε το τρόφιμο. Είναι μια πληροφορία που πρέπει πρώτα να διαβάσουμε σωστά. Και την επόμενη φορά που θα σταθούμε μπροστά στο ψυγείο και θα δούμε ότι μια ημερομηνία έχει περάσει, ίσως το πρώτο που πρέπει να κάνουμε δεν είναι να ανοίξουμε τον κάδο, αλλά να κοιτάξουμε τι ακριβώς γράφει η συσκευασία.
