Στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου βρίσκεται το ενδεχόμενο αλλαγών στον τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ από το 2027, προκαλώντας εύλογο προβληματισμό και πληθώρα ερωτημάτων στους ασφαλισμένους των Ταμείων Πρόνοιας του Δημοσίου, καθώς και στα στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας.
Το L&O προχωρά σε μια κρίσιμη διευκρίνιση για να αποσαφηνιστεί το τοπίο! Οι αναφορές για αναμόρφωση του συστήματος αφορούν πρωτίστως το καθεστώς των φορέων πρόνοιας που εντάχθηκαν στο πρώην ΕΤΕΑΕΠ και σήμερα υπάγονται στον e-ΕΦΚΑ, χωρίς να συγχέονται με το εφάπαξ που χορηγεί το ΤΑΠΑΣΑ στους Αστυνομικούς και τους Πυροσβέστες.
Το ισχύον καθεστώς του ν. 4387/2016 έχει επιβάλει έναν διπλό μηχανισμό υπολογισμού, ο οποίος διαφοροποιείται ανάλογα με τη χρονική περίοδο ασφάλισης. Συγκεκριμένα, για το τμήμα του χρόνου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013, στους ασφαλισμένους που υπάγονται στις αντίστοιχες διατάξεις, το ποσό υπολογίζεται με βάση το 60% των ασφαλιστέων αποδοχών και τα έτη ασφάλισης έως το 2013.
Αντίθετα, για τον χρόνο από την 1η Ιανουαρίου 2014 και μετά, εφαρμόζεται ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο, το οποίο συνδέεται άμεσα με τη συσσωρευμένη αξία των εισφορών στην ατομική μερίδα του ασφαλισμένου.
Αυτό το λεγόμενο «διπλό σύστημα» αποτελεί αντικείμενο έντονης συζήτησης τα τελευταία χρόνια, με δημοσιεύματα του 2026 να αναφέρονται σε πιθανές δομικές παρεμβάσεις από το 2027.
Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή οφείλει να αντιμετωπίζεται ως κυβερνητικός σχεδιασμός ή εξεταζόμενο σενάριο και όχι ως ήδη ψηφισμένη ή οριστικά εφαρμοζόμενη κατάργηση του ν. 4387/2016, έως ότου κατατεθεί και διαμορφωθεί συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση.
ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν αφορά συλλήβδην τα εφάπαξ των Αστυνομικών και των Πυροσβεστών!
Η συζήτηση γύρω από τις επικείμενες αλλαγές εστιάζει στο εφάπαξ των ασφαλισμένων στον πρώην Τομέα Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ), ο οποίος εντάχθηκε αρχικά στο ΕΤΕΑΕΠ και πλέον αποτελεί τμήμα του e-ΕΦΚΑ. Κατά συνέπεια, δεν επηρεάζει αυτομάτως το εφάπαξ των Αστυνομικών και των Πυροσβεστών που ασφαλίζονται στον Κλάδο Πρόνοιας του Ταμείου Πρόνοιας Απασχολουμένων στα Σώματα Ασφαλείας (ΤΑΠΑΣΑ).
Η διάκριση αυτή είναι θεμελιώδης, καθώς το ΤΑΠΑΣΑ λειτουργεί ως ξεχωριστός ασφαλιστικός φορέας ως προς τον Κλάδο Πρόνοιας και διέπεται από ειδικό θεσμικό πλαίσιο για τη χορήγηση της εφάπαξ παροχής. Μάλιστα, το ίδιο το Ταμείο έχει εκδώσει σχετικές αποφάσεις και ανακοινώσεις για τον επαναπροσδιορισμό των ποσών των ασφαλισμένων του, βάσει των προβλέψεων του άρθρου 35 του ν. 4387/2016.
Ποιοι Αστυνομικοί έχουν σχέση με το πρώην ΤΠΔΥ;
Στο τοπίο της Ελληνικής Αστυνομίας υφίσταται μια σημαντική εξαιρετική περίπτωση. Στο πρώην ΤΠΔΥ υπάγονται ασφαλιστικά:
- Οι Αστυνομικοί που προέρχονται από την πρώην Αστυνομία Πόλεων.
- Οι Αστυνομικοί που προέρχονται από την πρώην Ελληνική Χωροφυλακή με κατάταξη μετά το 1993, εφόσον έχουν ενταχθεί στο πρώην ΤΠΔΥ κατόπιν αίτησής τους (προαιρετική υπαγωγή).
Για τη δεύτερη κατηγορία, η υπαγωγή στο ΤΠΔΥ συνδέεται με τη δυνατότητα λήψης δεύτερου εφάπαξ, επιπλέον εκείνου που καταβάλλεται από το ΤΑΠΑΣΑ—μια πρακτική που έχει αποτυπωθεί και σε επίσημες ενημερώσεις προς το αστυνομικό προσωπικό.
Επομένως, οι γενικές αναφορές σε «εφάπαξ Δημοσίου» δεν καταλαμβάνουν το σύνολο του αστυνομικού προσωπικού, παρά μόνο στον βαθμό που υπάρχουν θεμελιωμένα δικαιώματα και ασφαλιστικός χρόνος στο συγκεκριμένο πρώην Ταμείο.
Τι ισχύει για το ΤΑΠΑΣΑ από 1/1/2015
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στην αναμόρφωση που επήλθε από το 2015. Βάσει του άρθρου 220 του ν. 4281/2014, από την 1η Ιανουαρίου 2015 οι τομείς του Κλάδου Επικουρικής Ασφάλισης του ΤΕΑΠΑΣΑ (ΤΕΑΕΧ, ΤΕΑΥΑΠ, ΤΕΑΥΠΣ) εντάχθηκαν υποχρεωτικά στο Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης (ΕΤΕΑ). Η ρύθμιση αυτή αφορούσε αμιγώς την επικουρική σύνταξη και όχι αυτοτελώς τον Κλάδο Πρόνοιας, δηλαδή το εφάπαξ του ΤΑΠΑΣΑ.
Η διαφοροποίηση στον τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ για τους ασφαλισμένους στους Τομείς Πρόνοιας του ΤΕΑΠΑΣΑ εδράζεται στο άρθρο 35 του ν. 4387/2016 (όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 4670/2020):
- Για ασφαλιστικό χρόνο από 1/1/2015 και μετά: Το εφάπαξ υπολογίζεται με την τεχνική βάση του διανεμητικού συστήματος προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση (NDC).
- Για ασφαλιστικό χρόνο έως 31/12/2014: Ο υπολογισμός πραγματοποιείται σύμφωνα με τις οικείες καταστατικές διατάξεις.
Συνεπώς, για το εφάπαξ του ΤΑΠΑΣΑ το κρίσιμο χρονικό ορόσημο είναι η 1η Ιανουαρίου 2015, με τη νομική βάση να ερείδεται στο άρθρο 35 του ν. 4387/2016 και όχι αποκλειστικά στο άρθρο 220 του ν. 4281/2014.
Το συμπέρασμα για τους Αστυνομικούς και τους Πυροσβέστες
Η συζήτηση για το «νέο εφάπαξ από το 2027» απαιτεί προσεκτική ανάγνωση των δεδομένων, καθώς οι οριζόντιες αναφορές στα «εφάπαξ του Δημοσίου» δεν αφορούν αυτόματα όλους τους Αστυνομικούς και Πυροσβέστες:
- Για τους ασφαλισμένους στο πρώην ΤΠΔΥ (e-ΕΦΚΑ): Ισχύει το καθεστώς του Κλάδου Εφάπαξ Παροχών του φορέα και η ενδεχόμενη αλλαγή της διπλής φόρμουλας τους αγγίζει άμεσα.
- Για όσους λαμβάνουν το κύριο εφάπαξ από το ΤΑΠΑΣΑ: Εφαρμόζεται το ειδικό θεσμικό πλαίσιο του Ταμείου με βάση τον διαχωρισμό του ασφαλιστικού χρόνου (έως 31/12/2014 και από 1/1/2015 και μετά).
- Για όσους διαθέτουν παράλληλη ασφάλιση στο πρώην ΤΠΔΥ: Τυχόν τροποποιήσεις θα επηρεάσουν αποκλειστικά και μόνο το τμήμα του δεύτερου εφάπαξ από τον e-ΕΦΚΑ και όχι την παροχή που δικαιούνται από το ΤΑΠΑΣΑ.
Με απλά λόγια: Άλλο εφάπαξ ΤΠΔΥ/e-ΕΦΚΑ και άλλο εφάπαξ ΤΑΠΑΣΑ. Η σαφής αυτή διάκριση είναι απολύτως κρίσιμη, προκειμένου τα στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας να γνωρίζουν με ακρίβεια ποιες ρυθμίσεις τα αφορούν πραγματικά.
