Σε μια συζήτηση για τις προκλήσεις της Εκκλησίας, ο Μητροπολίτης Νέας Ιωνίας Γαβριήλ μιλά για τις γεωπολιτικές εντάσεις, τη θέση των ορθόδοξων χριστιανών στον κόσμο, την οικογένεια όπως παρουσιάζεται στα σχολικά βιβλία, αλλά και για όσα κλονίζουν τη σχέση των πιστών με την Εκκλησία.
Ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης απαντά στο parapolitika.gr για όλα, από τις χρεώσεις σε κατασκηνώσεις και κοινωνικές δομές της Μητρόπολης, τη λειτουργία του Ιωνικού Κέντρου, μέχρι τη δημόσια παρέμβαση του Αρχιεπισκόπου για τον αείμνηστο Γιώργο Μαζωνάκη και τη γνωριμία του μαζί του.
Μια συνέντευξη που φωτίζει την αλήθεια πίσω από τους θεσμούς και την καθημερινότητα.
Η συνέντευξη του Μητροπολίτη Νέας Ιωνίας Γαβριήλ
Σεβασμιότατε, σας ευχαριστούμε πολύ για τη φιλοξενία σας στο Ιωνικό Κέντρο και για τον πολύτιμο χρόνο που μας αφιερώνετε.
Εγώ σας ευχαριστώ και καλώς ορίσατε.
Σεβασμιότατε, να ξεκινήσουμε από την επικαιρότητα των τελευταίων ημερών. Είχαμε τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη αλλά και τη δημόσια παρέμβαση του Αρχιεπισκόπου, ο οποίος μίλησε για την αθέατη φιλανθρωπική του προσφορά. Εσείς είχατε προσωπική ή ποιμαντική γνωριμία μαζί του και πώς αξιολογείτε αυτή την ιδιαίτερη σχέση και την αγάπη που εισέπραξε τόσο από την Εκκλησία όσο και από τον κόσμο.
Κοιτάξτε, είχα την τιμή να διακονήσω δίπλα στον Αρχιεπίσκοπο για πάνω από 7 χρόνια όταν ήμουν στενός συνεργάτης του και ως πρωτοσύγκελος και ως αρχιγραμματέας της Ιεράς Συνόδου. Ο Αρχιεπίσκοπος εξελέγει το 2008 ένας άνθρωπος πάρα πολύ κοντά στο λαό, κοντά στους ανθρώπους και φυσικά κοντά σε κάθε πτυχή της ζωής μας.
Έτσι, λοιπόν, γνώρισα και τον κύριο Μαζωνάκη, τον μακαριστό πλέον Μαζωνάκη, τον οποίον πολλές φορές είχε δεχθεί στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών και όταν πέθανε ο άνθρωπος, τον πήρε ο Θεός, αισθάνθηκε ο Αρχιεπίσκοπος αυτή την ανάγκη να πει δύο λόγια, φυσικά την προσευχή του για το να αναπαύσει ο Θεός και όλα αυτά τα οποία μας είπε.
Άρα, λοιπόν, θεωρώ ότι είναι μια πάρα πολύ σημαντική κίνηση του Αρχιεπισκόπου να εκφράζει ότι θα εξέφραζε για κάθε άνθρωπο την προσευχή του για το να αναπαύσει ο Θεός. Τώρα, από εκεί και μετά, τον μακαριστό δεν τον ήξερα, δεν είχα καμία προσωπική επαφή, τον ήξερα όπως τον ήξερε όλη η Ελλάδα.
Από τα τραγούδια του, από τις παρουσιάσεις του, είναι ένα θλιβερό γεγονός, να τον αναπαύσει ο Θεός γιατί έφυγε πάρα πολύ γρήγορα κοντά μας, αδόκητα, με πολύ παράδοξο τρόπο και τρόπο που πιστεύω θα αναδείξει ένα μεγάλο πρόβλημα που έχει το κομμάτι της Υγείας στο θέμα αυτό.
Τίποτα περισσότερο από το να δώσει ο Θεός παρηγοριά στους ανθρώπους του και να τον θυμόμαστε όλοι πάντοτε μέσα από τα τραγούδια του, όπως και τόσα άλλα πρόσωπα τα οποία προσέφεραν στον καλλιτεχνικό κόσμο. Να τον αναπαύσει ο Θεός τον Γιώργο, τίποτα περισσότερο δεν έχω να πω.
Σεβασμιώτατε, μένοντας στην επικαιρότητα, η δοκιμασία στις σχέσεις ανάμεσα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και το Πατριαρχείο της Μόσχας παραμένει μια ανοιχτή πληγή για την Ορθοδοξία. Η πρόσφατη μετάβαση του Μητροπολίτη Κερκύρας στη Ρωσία για τη μεταφορά της δεξιάς χείρας του Αγίου Σπυρίδωνα έδειξε μια Εκκλησία που χτίζει γέφυρες. Θέλω να σας ρωτήσω πώς αξιολογείται εσείς αυτή την πρωτοβουλία και ποιος είναι ο ουσιαστικός διπλωματικός ρόλος που η Εκκλησία της Ελλάδος καλείται να διαδραματίσει σε αυτή την εξαιρετικά λεπτή συγκυρία.
Θα ήθελα να σας μιλήσω περισσότερο για το θέμα το οποίο είπατε εξ αρχής για την κρίση στις σχέσεις Οικουμενικού Πατριαρχείου και Εκκλησίας της Ρωσίας.
Αυτή η κρίση ξεκίνησε πλέον μετά την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο που έγινε στην Κρήτη το 2016, όπου αποφάσισε η Ρωσική Εκκλησία να μην παρευρεθεί, παρότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο και συγκεκριμένα ο Οικουμενικός Πατριάρχης έκανε κάθε δυνατή προσπάθεια για να μπορέσει να δώσει στη Ρωσική μεριά να αντιληφθούν και να κερδηθεί περισσότερο από όλα η εμπιστοσύνη, ότι όλα τα θέματα που έχουν τεθεί και έχουν ζητηθεί από τη μεριά τους θα συζητηθούν, θα υπάρχει απόλυτη δυνατότητα πρόσβασης και εξέφραση των απόψεων τις οποίες θα έχει η Ρωσική Εκκλησία, το οποίο τελικώς η Ρωσική Εκκλησία, μη σεβόμενη το συνοδικό πολίτευμα της Εκκλησίας, δεν προσήλθε στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο και έκτοτε ξεκίνησε μία δοκιμασία, γιατί αισθάνθηκε το Οικουμενικό Πατριαρχείο ότι τον εμπαίζει και τον θεσμό αλλά και τον ίδιο τον Οικουμενικό Πατριάρχη, το Πατριαρχείο της Μόσχας.
Παρότι είχαν συζητηθεί τα πάντα, θυμάμαι προσωπικά όταν μετείχα ο ίδιος στην Σύναξη των προκαθημένων που έγινε το 2014 στην Κωνσταντινούπολη, όπου οριστικοποιήθηκε και ο τόπος όπου θα γίνει η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος αλλά και όλη η θεματολογία, το Πατριαρχείο Μόσχας ήταν παρόν, ο Πατριάρχης Μόσχας ο ίδιος παρών, όλες οι απόψεις του έγιναν αποδεκτές από τον Οικουμενικό Πατριάρχη.
Θεωρώ λοιπόν ότι όλη του η πολιτική απέναντι στη σχέση του με το Πατριαρχείο ήταν μία πολιτική, να την ονομάσω πολύ απλά, όχι τίμια. Όταν κυρία Μανιάτη συμφωνούμε κάτι, πρέπει να το τηρούμε κιόλας. Διαφορετικά, όταν είμαστε δημόσια πρόσωπα και ιδιαίτερα στον χώρο της Εκκλησίας, σε έναν χώρο ο οποίος κατ’ εξοχήν είναι χώρος αληθείας, είναι χώρος που πρέπει να σεβόμαστε αρχές και αξίες, είναι πάρα πολύ σημαντικό να σέβεται το Πατριαρχείο Μόσχας αυτά τα οποία έχουμε συμφωνήσει. Άρα, λοιπόν, υπάρχει αυτή η διάσταση.
Επακολούθησε και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανική γη και όλα αυτά τα οποία ξέρουμε όλοι μας.
Εγώ αυτό το οποίο μπορώ να πω από πλευράς ενός ιεράρχου της Εκκλησίας Ελλάδος είναι ότι πάντοτε θέλουμε την ενότητα, πάντοτε θα επιδιώκουμε την ενότητα, πάντοτε θα συμπαριστάμεθα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για όλα τα πανορθόδοξα θέματα, γιατί το Οικουμενικό Πατριαρχείο αυτή είναι η ευθύνη και αυτός είναι ο ρόλος του.
Και μακάρι ο Θεός να φωτίσει τους αδελφούς Ρώσους, τους οποίους και αγαπούμε, τους οποίους και ειλικρινά έχουμε πάρα πολύ μεγάλη εκτίμηση, τόσους Αγίους έχουμε, τους οποίους μοιραζόμαστε και προσευχόμαστε σε αυτούς για να μεσιτεύουν για όλους εμάς, όπως ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ, ένας πολύ μεγάλος Άγιος και ιδιαίτερα αγαπητός στον ελληνικό λαό, η Αγία Ματρώνα, η Αόμματη, η Ρωσίδα και πάρα πολλά πρόσωπα.
Άρα, λοιπόν, θεωρώ ότι μακάρι πλέον ο Θεός ότι εμείς οι άνθρωποι δεν μπορούμε να κάνουμε να φωτίσει τους αδελφούς Ρώσους να καταλάβουν ότι η Ελλάδα και τους αγαπάει και φυσικά θέλει την επικοινωνία και την ενότητα, αλλά πάνω απ’ όλα θέλει και την τιμιότητα. Δεν μπορούμε όταν συμφωνούμε πέντε πράγματα να μην τα τηρούμε μονομερώς.
Πρέπει αυτό να το σεβαστούμε όλοι μας και να καταλάβουμε ότι όταν τα πράγματα έχουν ελεγχθεί σε μία λογική βάση, πρέπει αυτά να γίνονται αποδεκτά και σεβαστά.
Πολλοί δηλώνουν σήμερα ότι απομακρύνονται από την Εκκλησία εξαιτίας των συμπεριφορών των ανθρώπων που φορούν το ράσο από φαινόμενα οικειοποίησης της εξουσίας, από σκάνδαλα και παραπτώματα μέσα στην Εκκλησία. Τι απαντάτε ευθέως σε αυτούς που έχουν γυρίσει την πλάτη στην Εκκλησία και πώς μπορούμε να επιστρέψουμε στο αποστολικό βίωμα «Τις ασθενεί και ουκ ασθενώ;», το οποίο πρέπει να διακρίνει το ήθος του κλήρου.
Πιστεύω ακράδαντα ότι ο χώρος της Εκκλησίας είναι ένας χώρος ο οποίος έχει τα πάντα. Και έχει ανθρώπους οι οποίοι όλοι αγωνίζονται για να μπορέσουν να σώσουν την ψυχή τους, αλλά έχει και ανθρώπους οι οποίοι είτε ηθελημένα είτε άθελά τους θα δώσουν στόχο και θα σκανδαλίσουν αδελφούς, ούτως ώστε να γίνουν η αφορμήί, η αιτία για να απομακρυνθούν από την Εκκλησία. Αυτό είναι το ανθρώπινο κομμάτι.
Το θεολογικό κομμάτι είναι ότι δεν πρέπει ποτέ να δενόμαστε με πρόσωπα και ανθρώπους. Στην Εκκλησία είμαστε γιατί είναι ο Χριστός, γιατί ο Χριστός είναι εκείνος ο οποίος και για τον οποίον θυσιάζουμε τα πάντα, αυτός στον οποίον πιστεύουμε και θέλουμε να έχουμε σχέση προσευχητική και σχέση ενότητας μαζί του μέσα από τη μετοχή μας στο μυστήριο των μυστηρίων, που είναι η Θεία Ευχαριστία. Άρα λοιπόν αυτό το οποίο πρέπει να μας οδηγεί στην Εκκλησία είναι αποκλειστικά η σχέση μας με τον Χριστό. Μας βοηθούν τα πρόσωπα, αλλά πρέπει να ξέρουμε όλοι μας ότι τα πρόσωπα θα μας απογοητεύσουν κιόλας. Δεν πιστεύουμε στα πρόσωπα, πιστεύουμε στον Χριστό και τα πρόσωπα πρέπει να μας εμπνέουν εμπιστοσύνη όταν μας οδηγούν στον Χριστό κι όχι στα πρόσωπα.
Στην Εκκλησία πολλές φορές έχουμε αρκετούς κληρικούς οι οποίοι θέλουν μια προσωπική σχέση με τους πιστούς σαν να είναι οι ίδιοι που πρέπει να λατρεύονται από τους πιστούς κι όχι ο Θεός. Αυτό είναι μεγάλο λάθος, μεγάλη πλάνη, μεγάλη αίρεση.
Όλοι είμαστε αμαρτωλοί κι εγώ που σας μιλάω αυτή την ώρα και πιστεύω κάθε άνθρωπος ο οποίος έχει γνώση του τι είναι η Εκκλησία πρέπει να έχει γνώση και της αμαρτωλότητάς του και αυτό το οποίο πρέπει να πούμε στον κάθε άνθρωπο είναι ότι μην μένουμε στα ανθρώπινα και στις μικρότητες στις οποίες βλέπουμε πολλές φορές από κληρικούς διότι το μείζον είναι ότι όλοι μας κληρικοί και λαϊκοί είμαστε στην Εκκλησία για να μπορέσουμε να σώσουμε την ψυχή μας.
Δεν θα με απογοητεύσει κάποιος μέσα στην Εκκλησία εάν πραγματικά πιστεύω στον Χριστό και δεν είμαι στην Εκκλησία για τον άνθρωπο αλλά είμαι για τον Θεό. Αυτό πρέπει να είναι το ξεκάθαρο μήνυμα, είμαστε για τον Χριστό και δεν είμαστε για τον οποιοδήποτε εφήμερα που μας δημιουργεί μία συμπάθεια ή την οποιαδήποτε έλξη.
Είμαστε για τον Χριστό και για εκείνον και μόνον. Από εκεί και μετά η Εκκλησία στην εποχή την οποία ζούμε πρέπει κατά την ταπεινή άποψη να επιστρέψει στο κλίμα το οποίο περιγράφει το βιβλίο, ξέρετε στην Καινή Διαθήκη έχουμε 27 βιβλία, μετά τα τέσσερα Ευαγγέλια, είναι το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, που περιγράφει τα πρώτα χρόνια, τις πρώτες στιγμές από την Ανάσταση του Θεανθρώπου μέχρι την Πεντηκοστή και που ξεκίνησαν οι Απόστολοι να ξεχύνονται σε ολόκληρη την οικουμένη και να μεταδίδουν το Ευαγγέλιο.
Αυτή η περίοδος των Πράξεων των Αποστόλων θεωρώ ότι πρέπει να είναι και το δικό μας πλέον διακύβευμα, η αγωνία μας, ο αγώνας τον οποίο πρέπει να κάνουμε οι κληρικοί, κυρίως για να μπορέσουμε να επιστρέψουμε σε αυτή την εποχή της απλότητας, της ειλικρίνειας, της διαφάνειας.
Δεν πρέπει η Εκκλησία για κανέναν λόγο να ταυτίζεται με κάποιο κομμάτι εξουσίας. Καμία εξουσία δεν έχουμε. Έχουμε μία πνευματική Αποστολή, πνευματική είναι η εξουσία μας και μόνον και εμείς οι κληρικοί είμαστε μέσα στην Εκκλησία για να μπορέσουμε να σώσουμε τον εαυτό μας και την ψυχή μας. Όχι για να μπορέσουμε να κερδίσουμε κάποιο αξίωμα ή οτιδήποτε άλλο.
Βρισκόμαστε και σε έναν χώρο που αγκαλιάζει τα παιδιά. Πρόσφατα φούντωσε η συζήτηση με αφορμή τα βιβλία της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης για τα πρότυπα της οικογένειας. Ποια είναι η θέση της Εκκλησίας και πώς μπορεί η εκπαίδευση να προβάλλει τις παραδοσιακές αξίες της οικογένειας χωρίς βέβαια να υπάρξουν αποκλεισμοί και διακρίσεις μέσα στη σχολική αίθουσα.
Η θέση της Εκκλησίας, όλη αυτή τη συζήτηση που έχει ξεκινήσει για τις «νέου τύπου οικογένειες» είναι απόλυτη και ξεκάθαρη. Εμείς λειτουργούμε με βάση την Αγία Γραφή, την βιβλική παράδοση όπως λέμε. Στην Αγία Γραφή ο Θεός εποίησε τους ανθρώπους άρσεν και θήλυ, γυναίκα και άντρα.
Δεν υπάρχει κάτι άλλο. Και η σχέση των ανθρώπων, η οικογένεια έρχεται με την ευλογία της Εκκλησίας να μπορέσει να δημιουργηθεί μεταξύ του ανδρός και της γυναικός που ευλογούνται μέσα στην Εκκλησία και πορεύονται να έχουν πλέον μια κοινή πορεία με κέντρο του Χριστό. Άρα λοιπόν είναι πολύ ξεκάθαρη η σχέση, η άποψη και η θέση την οποία έχουμε και όλη αυτή τη συζήτηση την οποία κυοφορείται ή δημιουργείται ή ακόμα την ακούμε να λαμβάνει χώρα. Από την άλλη, η Εκκλησία λειτουργεί απέναντι στον κάθε άνθρωπο ποιμαντικά.
Η ποιμαντική της Εκκλησίας είναι εξατομικευμένη. Το τρόπο με τον οποίο θα ακούσω τη δική σας εξομολόγηση, τη δική σας ερώτηση απέναντι στην Εκκλησία είναι προσωπικός τρόπος, είναι για εσάς, είναι για τη δική σας προσωπικότητα, για αυτά τα οποία εσείς έχετε και θέλετε να μοιραστείτε δι εμού του αμαρτωλού απέναντι στο Θεό.
Άρα λοιπόν αυτό δεν σημαίνει ότι η Εκκλησία αποκλείει κάποιον ο οποίος στη ζωή του έχει οποιαδήποτε αμαρτία. Γιατί η ομοφυλοφιλία και οτιδήποτε έχει να κάνει με το κομμάτι αυτό δεν είναι τίποτα άλλο για την Εκκλησία πέρα από αμαρτία. Αμαρτία την οποία δεν είναι αμαρτία που θα σε οδηγήσει στο θάνατο.
Καμία αμαρτία δεν σε οδηγεί σε πραγματικό θάνατο αν μετανοήσεις. Να θυμηθούμε τα λόγια του Μεγάλου Βασιλείου που λέει ξεκάθαρα ότι δεν υπάρχει αμαρτία που να μπορεί να νικήσει το έλεος και τη φιλανθρωπία του Θεού.
Εκτός από την βλασφημία του Αγίου Πνεύματος.
Η βλασφημία του Αγίου Πνεύματος ξέρετε τι είναι; να μην δέχεσαι να λειτουργείς εντός Εκκλησίας. Γιατί το Άγιο Πνεύμα λειτουργεί εντός Εκκλησίας. Δεν σημαίνει βλασφημώ το Άγιο Πνεύμα που πολλές φορές ο απλός κόσμος το κατανοεί έτσι. Σημαίνει να μην δέχομαι να λειτουργώ εντός Εκκλησίας.
Πάρα πολύ απλά όταν η Εκκλησία βγάζει μια απόφαση στις Οικουμενικές Συνόδους να πάμε της πρώτης χιλιετίας. Δεν μπορείς να μην δεχτείς αυτές τις αποφάσεις και να μην κάνεις υπακοή στην Εκκλησία, όταν αυτό το επιλέξεις, τότε βλασφημείς κατά το Άγιο Πνεύμα του είσαι εκτός Εκκλησίας.
Άρα λοιπόν επιστρέφοντας, όλο αυτό το οποίο ξεκίνησε με τα βιβλία και γενικότερα με τα θέματα αυτά που συνέχεια πιστεύω θα έρχονται στην επικαιρότητα, πρέπει να αντιληφθούμε ότι δεν μπορούμε να αλλοιώσουμε ούτε την εικόνα την οποία έχει η Εκκλησία μας αναφορικά με την οικογένεια, ούτε την εικόνα την οποία έχει η πατρίδα μας αναφορικά με την οικογένεια και οποιαδήποτε νέα μορφή ή τύπου οικογένεια δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από την Εκκλησία. Από την άλλη ο κάθε άνθρωπος είναι ελεύθερος να κάνει αυτό το οποίο νομίζει.
Αλλά δεν μπορεί να αλλάξει και την Εκκλησία και αυτό το οποίο πιστεύει και πρεσβεύει η Εκκλησία μέσα από τη βιβλική της παράδοση.
Και κάθε ψυχή έχει και άλλη ανάγκη.
Για αυτό και το είπα ποιμαντικά, δηλαδή δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσα νέα πρόσωπα, γιατί μιλήσαμε για νέα παιδιά κορίτσια, αγόρια θα έρθουν στην Εκκλησία και θα μιλήσουν για το θέμα αυτό που τους απασχολεί, τη σεξουαλικότητά τους. Δεν θα διώξεις έναν άνθρωπο επειδή έχει κάνει μια οποιαδήποτε επιλογή.
Ίσα ίσα θα κοιτάξεις να του πεις πέντε πράγματα, να τον βοηθήσεις και από εκεί και μετά εάν θέλει θα συνεχίσει να ακολουθεί αυτό το οποίο θα του προτείνεις. Αλλά μην νομίζουμε ότι ο Χριστός βρίσκεται κάπου και περιμένει να σηκώσει το δάχτυλο και να πει σε έναν άνθρωπο ο οποίος έχει διαπράξει τον οποιοδήποτε αμαρτία ότι “βγαίνεις από την Εκκλησία δεν σε θέλω”.
Αλοίμονον, ο Χριστός ήρθε για κάθε αμαρτωλό κυρίως για τους αμαρτωλούς ανθρώπους. Ποιος είμαι εγώ μέσα στην Εκκλησία να διώξω τον οποιοδήποτε αμαρτωλό. Την αμαρτία θα στηλιτεύσω, όχι τον αμαρτωλό.
Πώς διασφαλίζετε την ηθική ισορροπία ανάμεσα στην υπόσταση του Μητροπολίτη και το ευαγγελικό πνεύμα της λιτότητας και της ακτημοσύνης.
Είναι πάρα πολύ απλή απάντηση. Όπως εμείς το κήρυγμα που κάνουμε καλούμε τους πιστούς να εφαρμόσουν το Ευαγγέλιο στη ζωή τους, πρώτα πρέπει να το εφαρμόσουμε εμείς.
Άρα, λοιπόν, όταν καλώ τον κόσμο να εφαρμόσει τις επιταγές του Ευαγγελίου χωρίς ο ίδιος να τις τηρώ και να τις κάνω πράξη στη ζωή μου γιατί ξέρετε το δύσκολο πράγμα μας το λέει και ο Χριστός αυτός ο οποίος θα κληθεί μεγάλος δεν είναι αυτός ο οποίος θα τα πει όμορφα, είναι αυτός ο οποίος θα τα κάνει πράξη. Άρα λοιπόν και εμείς πρέπει πρώτα να κάνουμε πράξη αυτό το οποίο κηρύττουμε και μετά να ζητήσουμε από τον κόσμο να κάνει το ίδιο.
Η εποχή μας και γενικότερα οι εποχές -γιατί να βάλουμε την Εκκλησία όπως ακριβώς είναι στο ιστορικό της πλαίσιο έχει μια δυσχυλιετή πορεία και έχει μπει πλέον στην τρίτη χιλιετία. Άρα λοιπόν πάντοτε η Εκκλησία πέρασε από διάφορες κριτικές για το κομμάτι αυτό ακριβώς διότι δεν μπορεί να είναι ασύμβατη η ζωή των κληρικών σε σχέση με τους ανθρώπους, οι οποίοι έχουν οικονομικά θέματα και υποφέρουν.
Η Εκκλησία πρέπει πάντοτε να είναι εκείνη η οποία θα πρωτοπορεί και στο κοινωνικό έργο και στη βοήθεια του αδελφού χωρίς να φαίνεται. Δεν έχουμε ανάγκη ούτε να το δείξουμε ούτε να μας πει κάποιος μπράβο. Είναι -να το πω πολύ απλά- στο DNA μας. Δεν μπορεί να είσαι άνθρωπος του Θεού και να αδιαφορείς για τον συνάνθρωπό σου που υποφέρει.
Από εκεί και μετά ζώντας μέσα στην κοινωνία αυτό που πρέπει να κάνουμε ως κληρικοί και το λέω πρώτα στον εαυτό μου είναι να μην προκαλούμε με τη ζωή μας. Και να μην προκαλούμε με τη ζωή μας στην εποχή μας πιστεύω ότι έχει να κάνει με το να ζούμε όπως ακριβώς ζει ο μέσος Έλληνας.
Δεν πρέπει, παρότι κάποιοι μπορούν να έχουν τη δυνατότητα να δίνουν την εντύπωση ότι μπορούν να ζήσουν περισσότερα από αυτό το οποίο μπορεί ο μέσος Έλληνας. Είπατε πάρα πολύ σωστά και το ρωτήσατε και πριν υποφέρει η ελληνική οικογένεια, υπάρχει αδυναμία στους ανθρώπους, στην οικογένεια να πληρώσει τα δίδακτρα των παιδιών του σχολείου, υπάρχει αδυναμία να στηρίξει τα παιδιά ακόμα και στα σχολικά ήδη.
Ξέρουμε πάρα πολλές αντίστοιχες περιπτώσεις, δεν μιλάμε για το ενοίκιο, δεν μπορώ να σας πω πόσες φορές χρειάζεται να ενισχύουμε οι οικογένειες στο να πληρώσουν λογαριασμούς ρεύματος και νερού, κυρίως το ρεύμα που είναι πλέον το πιο ακριβό, έτσι όπως έχει καταντήσει. Δεν μπορούμε λοιπόν να προκαλούμε.
Άρα λοιπόν πρώτα ο κληρικός και κυρίως ο Επίσκοπος πρέπει να αντιληφθεί ότι πρέπει να δίνει το παράδειγμα, ο ίδιος με τη ζωή του και αν υποπέσσει σε κάποια οποιαδήποτε αμαρτία ή αβλεψία να έχει το θάρρος και να μετανοήσει και να πει ένα μεγάλο συγγνώμη απέναντι πρώτα απ’ όλα στο Θεό και απέναντι σε αυτούς οι οποίοι τον βλέπουνε.
Είναι περισσότερο θεωρώ άσχημο να υποκρίνεσαι από το να είσαι ειλικρινής. Ακόμα και αν έχεις κάνει κάποια αμαρτία.
Νομίζω ότι -ο Θεός εννοείται συγχωρεί κάθε αμαρτία εφόσον μετανοήσουμε- ο κόσμος ο οποίος δεν συγχωρεί όμως εύκολα θα συγχωρήσει περισσότερο αυτόν ο οποίος είναι ειλικρινής από αυτόν ο οποίος είναι υποκριτής.
Σεβασμιότατε, μιας και βρισκόμαστε στο Ιωνικό Κέντρο, το οποίο αποτελεί ένα πολυδύναμο έργο που υλοποιήθηκε μέσα από τη σύμπραξη ευρωπαϊκών πόρων και μεγάλων ευεργεσιών, θα ήθελα να μου πείτε πώς απαντάτε εσείς στην πάγια κριτική περί πλούσιας εκκλησίας.
Κοιτάξτε, αυτό το οποίο έγινε με τη βοήθεια του Θεού εδώ και αυτό το οποίο με πολύ χαρά έχω να σας πω ότι όλοι είστε ευπρόσδεκτοι και πάντα θα είστε ευπρόσδεκτοι. Ο χώρος αυτός είναι χώρος ανοιχτός για όλους, δωρεάν χώρος για να έχει πρόσβαση οποιουσδήποτε, ούτως ώστε να απολαμβάνει αυτά τα οποία δημιουργήθηκαν με τη χάρη και την ευλογία του Θεού.
Ο χώρος αυτός κέντρο έχει το Ναό του Αγίου Γεωργίου του Νεαπολίτου, ο οποίος είναι ο πολιούχος μας, είναι ο άγιος στον οποίο έφεραν οι πρόσφυγες όταν έφυγαν το 1923 από την Καππαδοκία από τη Νεάπολη, γι’ αυτό και Νεαπολίτης, και είναι ένας χώρος ο οποίος στόχο έχει να λειτουργεί ως ένα μνημείο προσφυγικού ελληνισμού, ένα μνημείο το οποίο θα μαρτυρεί το τι ακριβώς είναι ο προσφυγικός ελληνισμός για τους παλαιούς και για αυτούς οι οποίοι θα έρχονται για τους νεοτέρους και για κάθε γενιά. Αυτός ο χώρος λοιπόν για να μπορέσει να πραγματοποιηθεί χρειάστηκε τη χρηματοδότησή του.
Η χρηματοδότηση, διότι η τοπική μας εκκλησία, η Νέα Ιωνία, μακάρι να είχε κυρία Μανιάτη τη δυνατότητα να έχει κάποια περιουσία ακίνητη να την αξιοποιήσει, ώστε να μπορέσει να κάνει αυτό το οποίο έκανε.
Είμαστε μια Μητρόπολη η οποία ιδρύθηκε το 1974, καινούργια αστική Μητρόπολη, 50 και πλέον χρόνια ζωής έχουμε τώρα, δεν έχει η Μητρόπολη τη δυνατότητα να έχει πόρους από κάτι άλλο πέρα από αυτό το οποίο νόμιμα λαμβάνει κάθε μήνα από τις ενορίες. Άρα, λοιπόν, τα χρήματα αυτά σε καμία περίπτωση δεν αρκούν για να μπορούσε να φτιαχτεί αυτό το έργο.
Υπήρχε όμως όραμα, υπήρχε όρεξη και πάνω απ’ όλα υπήρχε η ευλογία του Θεού και του Αγίου μας για να μπορέσει να γίνει το έργο αυτό.
Το έργο αυτό χρησιμοποίησε κυρίως ευρωπαϊκούς πόρους, μέσα από τα προγράμματα του ΥΜΕΠΕΡΑΑ και από το Πρόγραμμα Δημοσίου Επενδύσεων μέσα από την Περιφέρεια Αττικής και στηρίχθηκε και σε δωρεές ευεργετών, επωνύμων ευεργετών οι οποίοι θέλησαν να αγκαλιάσουν και να στηρίξουν το έργο αυτό, όπως ο κύριος Μαρτίνος που έκανε τον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου του Νεαπολίτου, η κυρία Μαριάννα Λάτση η οποία μας βοήθησε για να μπορέσει να γίνει η μελέτη του Ιωνικού Κέντρου, το Ίδρυμα Νιάρχος το οποίο μας χρηματοδότησε εξ ολοκλήρου τον παιδικό σταθμό και η Τράπεζα Πειραιώς η οποία μας έχει δωρήσει το οικόπεδο ώστε πάνω σε αυτό το οικόπεδο έγινε το έργο το οποίο βλέπετε.
Ένα έργο κύρια Μανιάτη το οποίο θα μπορούσε να γίνει η αξιοποίησή του για να βγούνε χρήματα από το έργο αυτό αντίθετα, αντί να γίνει τέτοια επεξεργασία και αξιοποίηση έγινε ένα έργο μέσα στο οποίο να δοθεί πίσω στην κοινωνία να είναι κοινό έργο για όλους -ο χώρος του Ιερού Ναού, το μουσείο το οποίο υπάρχει, το συνεδριακό κέντρο το οποίο έχει δημιουργηθεί, τα εστιατόρια, οι καφετέριες, ο παιδικό σταθμός, ο χώρος πρασίνου ο υπόγειος χώρος στάθμευσης, όλα αυτά τα οποία σε ένα χώρο 10 στρεμάτων έχουν οικοδομηθεί επιφανειακά το 1,5 στρέμμα τα υπόλοιπα 8,5 είναι χώρος κοινός χώρος πλατειών και χώρος πρασίνου.
Δηλαδή δημιουργήσαμε με τη χάρη του Θεού ένα χώρο πρασίνου μέσα σε μία αστική περιοχή που ξέρουμε πόσο μεγάλο πρόβλημα έχει.
Ο χώρος λοιπόν αυτός έγινε όχι για να δείξει ότι η εκκλησία έχει λεφτά, αλλά για να μπορέσει να αποδείξει η εκκλησία ότι μπορεί με τιμιότητα να διαχειριστεί ευρωπαϊκούς πόρους από τη μία, όσο και δωρεές ανθρώπων-ευεργετών μεγάλων της πατρίδας μας από την άλλη.
Γιατί θεωρώ ότι αυτό το οποίο μετράει περισσότερο απ’ όλα στην εποχή μας δεν είναι το τι μπορούμε να βάλουμε -όπου μπορούμε σίγουρα βάζουμε εφόσον έχουμε- είναι το τι μπορούμε να εμπνεύσουμε τους ανθρώπους να καταλάβουν ότι μπορούμε με απόλυτη διαφάνεια και εμπιστοσύνη και αξιοκρατία να διαχειριστούμε την οποιαδήποτε δωρεά.
Άρα λοιπό, καλώ με την ευκαιρία αυτή όποιον θέλει να έρθει να το επισκεφθεί να δει, να αντιληφθεί -από την 1η Σεπτεμβρίου ξεκίνησε ο χώρος αυτός να λειτουργεί πλέον ανοιχτός στο κοινό είναι ανοιχτός καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας με ελεύθερη πρόσβαση χωρίς κανένα περιορισμό φυσικά και το parking έχει τη δυνατότητα να φέρνει έσοδα μέσα από τα οποία θα καλύπτονται τα έξοδα λειτουργίας όλου του υπόλοιπου χώρου ο χώρος αυτός δεν είναι δωρεάν όμως η πρόσβαση στο χώρο, όχι στο parking είναι απόλυτα δωρεάν και μπορεί οποιοσδήποτε να έρθει σε οποιαδήποτε περιοχή της Αθήνας-.
Σεβασμιότατε, στην ίδια κατεύθυνση η Μητρόπολη σας αναπτύσσει ένα ευρύ δίκτυο κοινωνικών δομών από βρεφονηπιακούς σταθμούς μέχρι κατασκηνώσεις. Ωστόσο καταγράφονται κάποια παράπονα γονέων για το υψηλό κόστος συμμετοχής. Αν θα θέλετε να μας απαντήσετε πώς ζυγίζεται τη λογική των λειτουργικών εξόδων με την κοινωνική ανάγκη.
Όταν ήρθα στη Μητρόπολη Νέας Ιωνίας τα δίδακτρα που είχαμε στους παιδικούς σταθμούς ήταν σε 200 ευρώ. Όσο αυξάνεται ο κατώτατος μισθός από την κυβέρνηση άλλο τόσο πρέπει και εμείς να προσαρμοστούμε για να μπορέσουν να βγουν τα λειτουργικά έξοδα του προσωπικού.
Όλα τα υπόλοιπα έξοδα τα οποία έχουν οι παιδικοί σταθμοί της Μητροπόλεως που είναι τέσσερις με τον τελευταίο που έγινε στο Ιωνικό Κέντρο καλύπτονται από τη Μητρόπολη. Δηλαδή ό,τι αφορά φαγητό ό,τι αφορά το ρεύμα, οτιδήποτε έξοδο έχει να κάνει εκτός από μισθοδοσία τα καλύπτουμε εμείς.
Γιατί τα λεφτά τα οποία προκύπτουν από τα χρήματα που εισπράττουμε που είναι 350 ευρώ δεν μπορούμε πλέον να καλύψουμε τα υπόλοιπα. Μακάρι κυρία Μανιάτη να είχα περισσότερους πόρους και το λέω μακάρι ώστε να μην χρειαζόταν να χρεώνουμε τίποτα απολύτως και οι άνθρωποι τους οποίους προσλαμβάνουμε που είναι και αυτό ένα έργο προσφοράς να δίνουμε εργασία σε ανθρώπους να μπορούσαμε να τα πληρώσουμε όλα εμείς μακάρι.
Αλλά δυστυχώς είμαστε σε μια κατάσταση που δεν θέλω ποτέ και δεν θα το κάνω να πω ψέματα δεν μπορούμε από δικούς μας πόρους να πληρώσουμε την μισθοδοσία.
Και μιλάμε, για να το καταλάβει ο κόσμος, η Μητρόπολη Νέας Ιωνίας είναι οι τρεις δήμοι που την αποτελούν Νέα Ιωνία, Νέα Φιλαδέλφεια, Νέα Χαλκηδόνα και Ηράκλειο Αττικής δεν έχουμε κάποια επιχορήγηση από το κράτος δεν έχουμε κάποια επιχορήγηση από την εκκλησία κεντρικά. Κάθε Μητρόπολη είναι αυτοδιοίκητη και ό,τι έσοδα έχει προέρχονται από την ίδια τη Μητρόπολη.
Τα δικά μας τα έσοδα δεν μας επιτρέπουν να κάνουμε κάτι παραπάνω και υπερβάλλαμε για τις δυνατότητες που έχουμε κάνοντας όλα αυτά τα οποία κάναμε: τους τέσσερις παιδικούς σταθμούς, τα δύο γηροκομεία που συντηρήσαμε, το Ίδρυμα που έχουμε για παιδιά με Σύνδρομο Ντάουν στην Οδό Δεκελείας, που φιλοξενεί δέκα παιδιά, τα οχτώ ενοριακά συσσίτια με το μεγαλύτερο το κεντρικό που είναι στον Άγιο Σπυρίδωνα, την ιματιοθήκη, τις κατασκηνώσεις.
Υπερβάλλαμε. Αν ερχόταν ένας οικονομολόγος χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις και έβλεπε τα νούμερα των εσόδων της Μητρόπολης με τα έξοδα θα μου έλεγε “είστε τρελός δεν μπορείτε να το κάνετε αυτό που κάνατε”.
Αλλά έγινε με τη βοήθεια του Θεού ακριβώς γιατί με ενδιαφέρει η προσφορά και όποιος είναι κακόπιστος και αισθάνεται ότι κάπου έχουμε κάνει οποιοδήποτε λάθος ας έρθει να του τα δείξω. Όπως λέει ο Φίλιππος στον Ναναθανήλ στο Ευαγγέλιο “Έρχου και ίδε”, έλα να δεις.
Δεν έχουμε να κρύψουμε απολύτως τίποτα. Μακάρι να φτάναμε σε ένα σημείο που η Μητρόπολη δεν θα είχε ανάγκη καμία οικονομική στήριξη ή δίδακτρα και να τα βάζαμε όλα εμείς. Το εύχομαι και αυτός είναι ο στόχος μου.
Περνώντας στο διεθνές πεδίο, με βάση τις διεθνείς αναφορές περισσότεροι από 300 εκατομμύρια χριστιανοί διώκονται παγκοσμίως με τραγικό παράδειγμα τη Συρία. Πριν από τον πόλεμο ήταν 1,5 εκατ. οι χριστιανοί. Πλέον είναι λιγότεροι από 300 χιλιάδες. Παρατηρούμε μια ιδιότυπη σιωπή. Γιατί συμβαίνει αυτό και ποιες ενέργειες γίνονται θεσμικά.
Θα σας πάω λίγο πίσω πριν απαντήσω γιατί το θέμα μου αρέσει και το ξέρω πάρα πολύ και χαίρομαι που το θίγετε. Θα σας πάω λίγο πίσω στο 1922 όταν ολοκληρώθηκε το σχέδιο του Κεμάλ Ατατούρκ γιατί η Μητρόπολή μου είναι προσφυγική. Το σχέδιο του Κεμάλ το οποίο ξεκίνησε -των νεοτούρκων- από το 1915 με την αρμενική γενοκτονία, συνεχίστηκε το 1919 με την γενοκτονία των Ποντίων.
Πάνω από 353 χιλιάδες Πόντιοι έχασαν τη ζωή τους σε όλη την περιοχή αυτή, με αποκορύφωμα την καταστροφή της Σμύρνης και το ξερίζωμα πάνω από δύο εκατομμύρια Ελλήνων που ήρθαν στην μητροπολιτική Ελλάδα. Το σχέδιο του Κεμάλ ήταν όχι να φύγουν οι Έλληνες, όπως κάποιοι ενδεχομένως πιστεύουν, αλλά να φύγει κάθε χριστιανικός πληθυσμός που υπήρχε στη Μέση Ανατολή να φύγει και να εξαφανιστεί.
Είτε ήταν Αρμένιοι, είτε ήταν Καθολικοί είτε ήταν οποιαδήποτε άλλης εθνικότητας. Αυτό λοιπόν το οποίο έγινε στη Μέση Ανατολή τότε από τον Κεμάλ Ατατούρκ και δυστυχώς επετεύχθη, είχε την επιτυχία του, έδιωξαν όλους τους Έλληνες και όλους τους άλλους Χριστιανούς από τη Μέση Ανατολή με την καταστροφή της Σμύρνης το 1922 συνεχίζεται με ένα άλλο τρόπο με ένα άλλο σχήμα. Σήμερα που μιλάμε στην περιοχή πάλι της Μέση Ανατολής πάλι η ίδια περιοχή είναι αυτή η οποία θίγεται, η οποία πολεμάται με τις συνεχείς διώξεις, τις οποίες βλέπουμε απέναντι στους Χριστιανούς.
Είτε αυτές γίνονται στην περιοχή της Συρίας, είτε αυτές γινόντουσαν παλαιότερα στο Ερμπίλ, στο Ιράκ είτε συνέβαιναν στο Ιράν, είτε συνέβαιναν σε πολλές περιοχές όπου οι μουσουλμάνοι με τους οποίους πραγματικά δεν θέλω ποτέ να πω ότι αισθάνομαι ότι έχω κάποια πρόβλημα μαζί τους. Πιστεύω στην ειρηνική συνύπαρξη των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών, είναι κάτι το οποίο μας χαρακτηρίζει ιδιαίτερα ως χριστιανικό πολιτισμό.
Αυτό το οποίο βλέπουμε και μας ξενίζει είναι ότι αυτό το γεγονός της ειρηνικής συνύπαρξης αρχίζει πλέον να εξαλείφεται, να εξαφανίζεται και είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να υπάρξει.
Ζήσαμε το περασμένο καλοκαίρι στην ενορία του προφήτη Ηλία στην Συρία, στην Δαμασκό που μπήκανε μέσα εξτρεμιστές μουσουλμάνοι και την ώρα της θείας λειτουργίας με τα αυτόματα γάζωσαν όλους τους πιστούς οι οποίοι βρισκόντουσαν στη θεία λατρεία, τους έκαναν μάρτυρες σε μία περίοδο του 2025 πέρυσι που λες “είναι δυνατόν στην εποχή μας να συμβαίνουν αυτά που διαβάζουμε στους βίους των Αγίων και στα μαρτυρολόγια;” και όμως συμβαίνει.
Και αυτό είναι τραγικό και επιτρέψτε μου να πω ότι το καταδικάζω απερίφραστα.
Πρέπει να έχουμε και ως Ελληνική Πολιτεία και ως Ελλαδική Εκκλησία όλοι μας στη στήριξη απέναντι στο Πατριαρχείο Αντιοχείας και στις χριστιανικές κοινότητες που βρίσκονται στην περιοχή της Συρίας και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και να κάνουμε ο καθένας ό,τι περισσότερο μπορεί για να σταματήσει αυτή η συνεχιζόμενη αδικία όχι απλά παραβίαση ανθρωπίνων θεμελιωδών δικαιωμάτων, αλλά διωγμών με βάση το θρήσκευμα.
Στο 2026 που μιλάμε όλοι ότι έχουμε ξεπεράσει, με ρωτήσατε προηγουμένως για τα θέματα τα οποία αφορούν τις νέες τύπους, οι οικογένειες και όλα αυτά, μας ενδιαφέρει περισσότερο αυτό από την παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων τα οποία τα βλέπουμε και τα είχαμε ενδεχομένως παγιώσει, τα οποία τελικώς όχι παγιωμένα δεν είναι, αλλά συνεχίζουν να προσφέρουν μάρτυρες. Άρα λοιπόν όλοι μας, κανείς δεν περισσεύει, σε οτιδήποτε γίνεται ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή, πρέπει να σταματήσει. Είτε αυτό γίνεται από μουσουλμάνους, είτε αυτό γίνεται από Εβραίους.
Γιατί βλέπουμε και Εβραίους, πάρα πολλοί εξτρεμιστές να κυνηγούν χριστιανούς, είδαμε περιστατικά μιας καλόγριας να την έχουν χειροδικήσει, πάρα πολλοί Εβραίοι γιατί δεν την ήθελαν να είναι κοντά τους. Τρελά πράγματα. Ο Χριστιανισμός είναι μία ειρηνική θρησκεία, αποκάλυψη του Θεού είναι, αλλά είναι πάντοτε ο φάρος της ειρήνης.
Ουδέποτε ο χριστιανισμός υπήρξε πρόξενος πολέμων και πρόξενος συρράξεων οι οποίες είχαν στόχο όλα αυτά τα οποία συζητάμε. Τα ζήσαμε στη Δύση με το Μεσαίωνα και με τις Σταυροφορίες, δεν αφορούν την Ορθοδοξία.
Είναι πράγματα τα οποία τα έχει καταδικάσει η ιστορία, τα έχει βάλει στη σελίδα που πρέπει να μπουν γιατί και οι Σταυροφορίες ήταν έγκλημα το οποίο έγινε από πλευράς Χριστιανών τότε, αλλά πρωτοστάτησε η Δύση.
Σήμερα, μετά από τόσα χρόνια, τόσες αιώνες που μπορούμε να τα βλέπουμε καθαρά αυτά πράγματα, παραταύτα συνεχίζεται η ίδια παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων. Πρέπει να σταματήσει εδώ.
Θεσμικά γίνονται ενέργειες για να αναδειχθεί το πρόβλημα;
Νομίζω ότι έχουν γίνει πάρα πολλές ενέργειες από πλευράς και του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Εκκλησίας Ελλάδος. Βλέπετε ότι ο Πατριάρχης συχνά συναντιέται με τους προκαθημένους των χωρών αυτών και του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων και του Πατριαρχείου της Αντιοχείας.
Εμείς ως Εκκλησία Ελλάδος, με τη συμμετοχή μας στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών και σε άλλους διεκκλησιαστικούς, διεθνείς οργανισμούς θέτουμε το θέμα, μιλάμε για την παραβίαση όλη αυτή η οποία συμβαίνει. Μιλάμε για την Παλαιστίνη, σε συνεργασία με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, που τόσο ορθόδοξοι Παλαιστίνιοι δεν έχουν δικαίωμα.
Είναι ένα θέμα που δεν έχει αναδειχθεί, πάρα πολύ. Υπάρχουν πάρα πολλά παιδιά στο Ισραήλ από ότι πληροφορηθήκαμε από το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων δεν έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση γιατί κάποιοι συντηρητικοί Εβραίοι θεωρούν ότι δεν πρέπει να έχουν δικαίωμα στην παιδεία. Όλα αυτά είναι τραγικά.
Έχουμε θέσει το θέμα και στα Ευρωπαϊκά όργανα, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οπουδήποτε μέσα απότομα γραφείο που έχουμε στις Βρυξέλλες, η Εκκλησία της Ελλάδος είναι ενήμερη και παντού έχει κάνει τις κινητοποιήσεις της. Αλλά για να είμαστε απόλυτα ρεαλιστές δεν αρκούνε. Γιατί η φωνή μας είναι περιορισμένη.
Οι υπερδυνάμεις, τόσο η Αμερική, όσο και οι άλλες, η Ρωσία, που είναι Χριστιανική χώρα να κάνουν ό,τι μπορούν περισσότερο για να προστατευθούν τα θεμελιώδη θρησκευτικά δικαιώματα. Δεν είναι νοητό και αποδεκτό εν έτη 2026 να χάνουν την ζωή του άνθρωποι επειδή είναι Χριστιανοί ή οποιαδήποτε άλλη θρησκεία. Είναι απαράδεκτο.
