Τα αίτια πίσω από το σοκαριστικό δυστύχημα στην Τανάγρα, όπου συνετρίβη το F-4 Phantom με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους οι δύο χειριστές του, ο επισμηναγός Ιωάννης Μπλέσιας και ο σμηναγός Δημήτρης Πέτρου, επιχειρούν να εξακριβώσουν τα έμπειρα στελέχη της Πολεμικής Αεροπορίας και η αρμόδια Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων.

Σε αυτή την προσπάθεια, φως αναμένεται να δώσει το πλούσιο οπτικό υλικό, το οποίο έχουν στη διάθεσή τους, όχι μόνο από τα κινητά των θεατών που παρακολουθούσαν έντρομοι την πορεία του αεροσκάφους προς το έδαφος, αλλά και από τις κάμερες της διοργάνωσης, οι οποίες έχουν μεγάλη ανάλυση.

Μάλιστα, υπάρχει κάμερα η οποία ήταν «κλειδωμένη» πάνω στο αεροσκάφος, την ώρα που επιχειρούσε την πτήση του. Από την πρώτη στιγμή, αυτό το υλικό έχει δοθεί στην αρμόδια επιτροπή και διερευνάται.

Το δεύτερο στοιχείο, που έχει τεθεί προς εξέταση είναι η συνομιλία, που μπορεί να υπήρξε μεταξύ των χειριστών και του πύργου ελέγχου, αν είχαν εντοπίσει και στη συνέχεια αναφέρει κάποια μηχανική βλάβη ή κάτι άλλο.

Παράλληλα, ο Στρατός και η Πολεμική Αεροπορία συλλέγουν συντρίμμια, τμήματα του F-4 Phantom από την περιοχή όπου κατέπεσε και τα συγκεντρώνουν σε ένα ανοικτό πεδίο το οποίο βρίσκεται στην περιοχή, προκειμένου να εξάγουν πληροφορίες για το τι συνέβη στη μοιραία πτήση.

Πρώτο σενάριο για το δυστύχημα στην Τανάγρα: Απώλεια αεροδυναμικού ελέγχου

Ένα από τα ενδεχόμενα που εξετάζονται αφορά την αεροδυναμική κατάσταση του Phantom κατά την κρίσιμη δεξιά στροφή.

Σε έναν ελιγμό με μεγάλη γωνία κλίσης, το αεροσκάφος χρειάζεται περισσότερη άντωση προκειμένου να διατηρήσει το ύψος του. Αυτό συνεπάγεται μεγαλύτερη φόρτιση και μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της γωνίας προσβολής.

Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ένα μαχητικό μπορεί να φτάσει στην κρίσιμη γωνία προσβολής ακόμη και όταν κινείται με υψηλή ταχύτητα. Επομένως, η απώλεια στήριξης δεν συνδέεται απαραίτητα με χαμηλή ταχύτητα.

Εάν ξεπεραστούν τα διαθέσιμα αεροδυναμικά περιθώρια, μπορεί να προκύψουν φαινόμενα όπως έντονες δονήσεις, απώλεια ταχύτητας και τελικά απώλεια ελεγχόμενης πτήσης.

Στην περίπτωση της Τανάγρας, το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι μια τέτοια κατάσταση, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να έχει εκδηλωθεί σε πολύ χαμηλό ύψος, αφήνοντας ελάχιστο χρόνο στους χειριστές για να ανακτήσουν τον έλεγχο.

Δεύτερο σενάριο για το δυστύχημα στην Τανάγρα: Η κρίσιμη δεξιά στροφή

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται και ο ίδιος ο ελιγμός που εκτελούσε το Phantom λίγο πριν από τη συντριβή.

Με βάση το προβλεπόμενο σενάριο της επίδειξης, το αεροσκάφος θα ανέβαινε περίπου στα 2.000 πόδια και στη συνέχεια θα ξεκινούσε κάθοδο, πραγματοποιώντας δεξιά στροφή προκειμένου να επανέλθει στην πορεία του διαδρόμου.

Στη συνέχεια προβλεπόταν χαμηλή διέλευση, περίπου στα 300 πόδια και με ταχύτητα περίπου 550 μιλίων την ώρα, πριν από νέα άνοδο. Η συντριβή σημειώθηκε λίγο πριν από αυτό το στάδιο.

Οι ερευνητές θα επιχειρήσουν να διαπιστώσουν εάν κατά τη δεξιά στροφή η γωνία κλίσης, η ταχύτητα, τα φορτία g και το ύψος παρέμειναν εντός των προβλεπόμενων ορίων ή εάν κάποια από αυτές τις παραμέτρους μεταβλήθηκε απότομα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η λεγόμενη «ενεργειακή κατάσταση» του αεροσκάφους, δηλαδή ο συνδυασμός ύψους και ταχύτητας που διαθέτει σε κάθε φάση του ελιγμού. Σε μια απαιτητική κίνηση και σε χαμηλό ύψος, ακόμη και μια απότομη απώλεια ύψους μπορεί να περιορίσει δραματικά τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης.

Τρίτο σενάριο για το δυστύχημα στην Τανάγρα: Τεχνική βλάβη ή δυσλειτουργία

Το τρίτο ενδεχόμενο που βρίσκεται υπό διερεύνηση είναι να υπήρξε τεχνικό πρόβλημα στο αεροσκάφος.

Στο μικροσκόπιο των ερευνητών αναμένεται να βρεθούν οι δύο κινητήρες J79, το σύστημα τροφοδοσίας καυσίμου, τα υδραυλικά, τα χειριστήρια πτήσης, τα συστήματα stability augmentation, καθώς και κάθε εξάρτημα που θα μπορούσε να δώσει στοιχεία για την κατάσταση του Phantom πριν από την πρόσκρουση.

Μια δυσλειτουργία σε κάποιο κρίσιμο σύστημα θα μπορούσε θεωρητικά να έχει ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες, ειδικά σε μια φάση πτήσης κατά την οποία το αεροσκάφος εκτελούσε ελιγμό με μεγάλη κλίση και υψηλά φορτία.

Ωστόσο, σε αυτό το στάδιο δεν υπάρχει στοιχείο που να επιτρέπει την απόδοση της συντριβής σε μηχανική βλάβη. Το ενδεχόμενο θα κριθεί από τα ευρήματα της τεχνικής έρευνας.

Τέταρτο σενάριο για το δυστύχημα στην Τανάγρα: Συνδυασμός παραγόντων

Οι ερευνητές εξετάζουν παράλληλα και το ενδεχόμενο να μην υπήρξε μία και μοναδική αιτία, αλλά ένας συνδυασμός παραγόντων.

Σε ένα αεροπορικό δυστύχημα μπορεί να αλληλεπιδράσουν διαφορετικές παράμετροι: μια πιθανή τεχνική δυσλειτουργία, μια μεταβολή στην ταχύτητα ή τη γωνία κλίσης, η ενεργειακή κατάσταση του αεροσκάφους και το εξαιρετικά χαμηλό ύψος.

Ένας τέτοιος συνδυασμός θα μπορούσε, θεωρητικά, να οδηγήσει σε μια κατάσταση που εξελίχθηκε μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα και δεν άφησε επαρκή περιθώρια αντίδρασης.