Το «restart» που δέχεται ως εισήγηση, αλλά δεν θέλει να μετατρέψει σε εσωτερική αναμέτρηση – Οι κίνδυνοι από μια αλλαγή προσώπων τώρα και η ανάγκη να παραμείνει η ΝΔ συσπειρωμένη μέχρι τις κάλπες του 2027
Γράφει ο Αρχικοριός
Παρά τις πληροφορίες, τις εισηγήσεις και τα σενάρια που διακινούνται τα τελευταία εικοσιτετράωρα περί άμεσου ανασχηματισμού, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν φαίνεται διατεθειμένος να ανοίξει τώρα το «κουτί» μιας μεγάλης κυβερνητικής αναδόμησης.
Ο πρωθυπουργός ασφαλώς ακούει εισηγήσεις για ένα νέο κυβερνητικό restart, αξιολογεί πρόσωπα και επιδόσεις και γνωρίζει πολύ καλά ότι κάθε κυβέρνηση χρειάζεται κατά διαστήματα ένα νέο πολιτικό στίγμα. Όμως άλλο η συζήτηση και άλλο η απόφαση.
Και στο Μέγαρο Μαξίμου φαίνεται να επικρατεί η δεύτερη σκέψη: Ένας ανασχηματισμός στο συγκεκριμένο timing μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα θα κληθεί να λύσει.
Ο Μητσοτάκης έχει μπροστά του έναν πολύ συγκεκριμένο πολιτικό στόχο: Να ξαναβάλει την κυβέρνηση σε τροχιά εκλογικής μάχης, να αποκαταστήσει την εικόνα συνοχής της Νέας Δημοκρατίας και να οδηγήσει την κοινοβουλευτική ομάδα ενωμένη στις κάλπες του 2027. Δεν έχει, επομένως, κανέναν λόγο να ανοίξει τώρα ένα εσωτερικό μέτωπο που μπορεί να εξελιχθεί σε ανεξέλεγκτη γκρίνια.
Το «μασάζ» στην Κοινοβουλευτική Ομάδα
Το προηγούμενο διάστημα ο πρωθυπουργός κατέβαλε σημαντική προσπάθεια προκειμένου να κρατήσει όρθια και συσπειρωμένη την Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι πολιτικές και κοινοβουλευτικές πιέσεις που προκάλεσε, αλλά και η συζήτηση για το ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικής και βουλευτικής ιδιότητας έφεραν στην επιφάνεια υπόγειες εντάσεις που υπάρχουν εδώ και καιρό στο εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης.
Παράλληλα, αρκετοί βουλευτές έχουν εκφράσει προβληματισμούς για τον τρόπο λειτουργίας του περίφημου «επιτελικού κράτους», για τον ρόλο των υπουργών, για το ποιος έχει πραγματικά την ευθύνη των αποφάσεων αλλά και για την απόσταση που σε ορισμένες περιπτώσεις δημιουργείται ανάμεσα στην κυβέρνηση και την κοινωνική βάση της ΝΔ.
Σε αυτό το περιβάλλον ο πρωθυπουργός έκανε «μασάζ» στην ΚΟ. Συζήτησε, άκουσε, εξήγησε, καθησύχασε και κυρίως επιχείρησε να αποτρέψει την εκδήλωση μιας ευρύτερης εσωκομματικής δυσφορίας.
Και τώρα, ακριβώς τη στιγμή που η κατάσταση επιχειρείται να σταθεροποιηθεί, ένας ανασχηματισμός θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για το αντίθετο αποτέλεσμα.
Ποιοι θα φύγουν και ποιοι θα μπουν
Γιατί ένας ανασχηματισμός δεν είναι ποτέ μόνο θέμα προσώπων. Είναι και θέμα πολιτικών ισορροπιών. Κάθε υπουργός που απομακρύνεται θα αναρωτηθεί γιατί έφυγε. Κάθε βουλευτής που περιμένει υπουργοποίηση θα αναρωτηθεί γιατί δεν μπήκε. Κάθε νέο πρόσωπο που θα αξιοποιηθεί θα δημιουργήσει προσδοκίες και σε άλλους που θεωρούν ότι δικαιούνται μια θέση στην κυβέρνηση.
Και κάπως έτσι, από ένα κυβερνητικό «restart», μπορεί να προκύψει ένα εσωκομματικό «restart» – αλλά με όρους σύγκρουσης. Οι γκρίνιες θα πολλαπλασιαστούν, οι εσωτερικές προστριβές θα ενταθούν και η συζήτηση θα φύγει από το πολιτικό μήνυμα που θέλει να εκπέμψει ο πρωθυπουργός.
Αν μάλιστα ορισμένοι από τους σημερινούς υπουργούς θεωρήσουν ότι απομακρύνονται επειδή «χρεώθηκαν» πολιτικά προβλήματα, τότε η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη. Και το ίδιο ισχύει για εκείνους που θα παραμείνουν εκτός κυβέρνησης, ενώ θεωρούν ότι διαθέτουν ισχυρό πολιτικό κεφάλαιο και εκλογική επιρροή στην περιφέρειά τους.
Δεν χρειάζεται να αλλάξει τους «στρατηγούς»
Υπάρχει και μία ακόμη παράμετρος που σταθμίζει ο πρωθυπουργός. Οι περισσότεροι από τους σημερινούς υπουργούς είναι αναγνωρίσιμα πολιτικά πρόσωπα στις εκλογικές τους περιφέρειες. Έχουν χτίσει προσωπικές σχέσεις, διαθέτουν δίκτυα και γνωρίζουν τις τοπικές κοινωνίες.
Σε μια εκλογική μάχη, αυτό το πολιτικό κεφάλαιο δεν είναι αμελητέο. Ο Μητσοτάκης δεν έχει ανάγκη να ανατρέψει εκ βάθρων την κυβερνητική ομάδα του μόνο και μόνο για να δείξει ότι «κάτι αλλάζει».
Αυτό που χρειάζεται είναι να κάνει τους υπάρχοντες υπουργούς και βουλευτές να λειτουργήσουν με μεγαλύτερη ένταση, μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και – κυρίως – με κοινή πολιτική κατεύθυνση. Δεν χρειάζεται απαραίτητα νέους στρατηγούς. Χρειάζεται να κάνει τους υπάρχοντες να ιδρώσουν τη φανέλα. Αυτό είναι το μήνυμα που σύμφωνα με πληροφορίες επιχειρεί να περάσει στο εσωτερικό της κυβέρνησης και της ΚΟ.
Το μεγάλο στοίχημα είναι η συσπείρωση
Η λέξη-κλειδί για το επόμενο διάστημα είναι «συσπείρωση». Η κυβέρνηση δεν βρίσκεται πλέον στην περίοδο της πολιτικής άνεσης των πρώτων ετών. Η κοινωνία έχει αυξημένες απαιτήσεις, η αντιπολίτευση αναζητεί χώρο, ενώ στο εσωτερικό της ΝΔ υπάρχουν στελέχη που αντιλαμβάνονται ότι η επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα είναι πολύ πιο δύσκολη.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο πρωθυπουργός θέλει να αποφύγει κάθε κίνηση που θα μετατρέψει την πολιτική συζήτηση από το «πώς κερδίζουμε τις εκλογές» στο «ποιος μένει και ποιος φεύγει από την κυβέρνηση». Γιατί εάν αρχίσει αυτή η συζήτηση, είναι εξαιρετικά δύσκολο να ελεγχθεί.
Οι βουλευτές θα αρχίσουν να μετρούν πιθανότητες. Οι υπουργοί θα αρχίσουν να μετρούν ημερομηνίες. Τα ονόματα θα αρχίσουν να κυκλοφορούν. Τα σενάρια θα πολλαπλασιαστούν. Και τελικά η κυβέρνηση θα περάσει αρκετές εβδομάδες συζητώντας τον εαυτό της, αντί να ασχολείται με την κοινωνία. Αυτό ακριβώς θέλει να αποφύγει ο Μητσοτάκης.
Ο κίνδυνος να εκληφθεί ως «τιμωρία»
Υπάρχει και ένα ακόμη πρόβλημα. Σε πολιτικό επίπεδο, ένας ανασχηματισμός δεν γίνεται αντιληπτός μόνο ως διοικητική απόφαση. Συχνά εκλαμβάνεται ως αξιολόγηση, επιβράβευση ή τιμωρία. Και ειδικά σε μια κυβέρνηση που έχει περάσει μια δύσκολη περίοδο, οποιαδήποτε απομάκρυνση υπουργού μπορεί να ερμηνευθεί ως ανάληψη πολιτικής ευθύνης για συγκεκριμένες υποθέσεις. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει νέα εσωτερική συζήτηση για το ποιος «χρεώθηκε» τι.
Αντίστοιχα, η είσοδος νέων προσώπων θα δημιουργήσει προσδοκίες για περαιτέρω αλλαγές.
Με άλλα λόγια, ο ανασχηματισμός μπορεί να γίνει εύκολα μια διαδικασία που ξεκινά με στόχο το restart και καταλήγει σε μια εσωτερική μάχη χαρακωμάτων.
Ο πρωθυπουργός ξέρει την παγίδα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει πλέον αρκετή κυβερνητική εμπειρία ώστε να γνωρίζει ότι οι ανασχηματισμοί δεν είναι πάντα λύση. Ένας ανασχηματισμός έχει πολιτική αξία όταν δημιουργεί προσδοκία αλλαγής. Όταν όμως πραγματοποιείται σε μια περίοδο εσωτερικής ευαισθησίας, μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής των προβλημάτων.
Και αυτή τη στιγμή το Μαξίμου δεν θέλει επιταχυντές. Θέλει χρόνο.
Θέλει να περάσει το μήνυμα ότι η κυβέρνηση συνεχίζει, ότι τα προβλήματα αντιμετωπίζονται, ότι οι υπουργοί αξιολογούνται καθημερινά και ότι όλοι γνωρίζουν πως η μεγάλη πολιτική μάχη είναι μπροστά. Το σύνθημα δεν είναι «αλλάζουμε την κυβέρνηση». Είναι «αλλάζουμε ταχύτητα».*
Η στρατηγική του πρωθυπουργού έχει ήδη μετατοπιστεί σταδιακά προς την επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον απλώς να κυβερνηθεί η χώρα μέχρι το τέλος της τετραετίας. Είναι να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις ώστε η ΝΔ να διεκδικήσει τη νίκη στις κάλπες του 2027.
Και για να συμβεί αυτό χρειάζεται πρώτα να αποκατασταθεί η αίσθηση ότι το κυβερνητικό στρατόπεδο είναι ενωμένο και ότι όλα τα στελέχη έχουν κατανοήσει πως μπαίνουν στην τελική ευθεία. Ο πρωθυπουργός θέλει υπουργούς που θα βγουν στην κοινωνία. Βουλευτές που θα δώσουν μάχη στις περιφέρειές τους.
Κυβερνητικά στελέχη που θα υπερασπιστούν το έργο της κυβέρνησης. Και κυρίως μια Κοινοβουλευτική Ομάδα που δεν θα αναλώνεται σε εσωτερικές αντιπαραθέσεις.
Όχι τώρα – αν χρειαστεί, αργότερα
Δεν σημαίνει ότι ο ανασχηματισμός έχει βγει από το τραπέζι. Κάθε άλλο. Ο πρωθυπουργός διατηρεί πάντοτε το δικαίωμα να προχωρήσει σε αλλαγές, εφόσον κρίνει ότι κάποιοι υπουργοί δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις ή ότι απαιτούνται διαφορετικές πολιτικές προτεραιότητες.
Όμως άλλο «κάποια στιγμή» και άλλο «άμεσα». Το πιθανότερο είναι ότι ο Μητσοτάκης θα επιλέξει να αφήσει να περάσει η συγκεκριμένη περίοδος, να αξιολογήσει εκ νέου την κατάσταση και να αποφασίσει με καθαρότερο πολιτικό ορίζοντα.
Γιατί αυτή τη στιγμή ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι να θεωρηθεί ότι δεν έκανε αρκετές αλλαγές. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να προκαλέσει μόνος του μια νέα εσωτερική αναστάτωση. Και αυτό είναι το τελευταίο που χρειάζεται.
