Μια απλή μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS μπορεί να είναι μια καθημερινή συναλλαγή χωρίς φορολογική συνέπεια, μπορεί όμως, ανάλογα με τον σκοπό της και τη σχέση μεταξύ αποστολέα και παραλήπτη, να αντιμετωπιστεί ως χρηματική δωρεά ή γονική παροχή.
Η διαφορά είναι κρίσιμη, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις ο φόρος μπορεί να φτάσει ακόμη και το 40% από το πρώτο ευρώ.
Η μεγάλη εξάπλωση του IRIS έχει κάνει τις άμεσες μεταφορές χρημάτων μέρος της καθημερινότητας των φορολογουμένων.
Μικροποσά για κοινά έξοδα, χρήματα από γονείς προς παιδιά ή μεταφορές μεταξύ συγγενών πραγματοποιούνται πλέον μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Ωστόσο, το γεγονός ότι η συναλλαγή γίνεται μέσω IRIS δεν καθορίζει από μόνο του τη φορολογική της μεταχείριση.
Αυτό που έχει σημασία είναι γιατί μεταφέρονται τα χρήματα, ποιος τα στέλνει, ποιος τα λαμβάνει και πώς χρησιμοποιούνται.
Άλλη αντιμετώπιση έχει ένα ποσό που προορίζεται για καθημερινά έξοδα ενός φοιτητή και διαφορετική ένα σημαντικό ποσό που χρησιμοποιείται για αγορά ακινήτου, αυτοκινήτου ή επένδυση.
Χαρτζιλίκι και έξοδα φοιτητών
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν τα χρήματα που μεταφέρουν οι γονείς στα παιδιά τους για την κάλυψη των συνηθισμένων αναγκών τους.
Για ανήλικα παιδιά και φοιτητές έως 25 ετών, τα ποσά που αφορούν χαρτζιλίκι και συνήθη έξοδα διαβίωσης δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως μια χρηματική δωρεά που αυξάνει την περιουσία του παιδιού.
Στην κατηγορία αυτή μπορούν να ενταχθούν καθημερινές ανάγκες, όπως ενοίκιο φοιτητικής κατοικίας, δίδακτρα, αγορά βιβλίων, έξοδα μετακίνησης και γενικότερα δαπάνες διαβίωσης.
Για τέτοιες μεταφορές δεν τίθεται συγκεκριμένο χρηματικό όριο για το χαρτζιλίκι ούτε απαιτείται δήλωσή τους ως δωρεά μέσω του myProperty.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι μεταφορές πρέπει να γίνονται χωρίς καμία τεκμηρίωση.
Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η σαφής αναγραφή της αιτιολογίας, ώστε ακόμη και έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα να μπορεί να αποδειχθεί για ποιον λόγο μεταφέρθηκαν τα χρήματα.
Έτσι, αντί για γενικόλογες ή χιουμοριστικές περιγραφές, είναι προτιμότερο να αναγράφεται ο πραγματικός σκοπός, για παράδειγμα ότι το ποσό αφορά ενοίκιο, έξοδα σπουδών ή άλλες συγκεκριμένες ανάγκες διαβίωσης.
IRIS: Πότε η μεταφορά μπορεί να γίνει δωρεά
Τα δεδομένα αλλάζουν όταν τα χρήματα δεν καλύπτουν απλώς τρέχουσες ανάγκες, αλλά οδηγούν σε αύξηση της περιουσίας του παραλήπτη.
Εάν, για παράδειγμα, το ποσό χρησιμοποιείται για αγορά ακινήτου ή αυτοκινήτου, δημιουργία αποταμίευσης, πραγματοποίηση επένδυσης, ίδρυση επιχείρησης ή αποπληρωμή προσωπικού δανείου, τότε μπορεί να προκύπτει περίπτωση δωρεάς ή γονικής παροχής.
Σε τέτοιες συναλλαγές η ασφαλής φορολογική διαδρομή είναι η εφαρμογή της προβλεπόμενης διαδικασίας, ακόμη και όταν λόγω του ύψους του ποσού και της συγγενικής σχέσης δεν προκύπτει τελικά φόρος. Τα χρήματα μεταφέρονται μέσω τραπεζικού συστήματος από λογαριασμό σε λογαριασμό και υποβάλλεται η σχετική δήλωση μέσω myProperty.
Αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ
Καθοριστικός παράγοντας για το ύψος της επιβάρυνσης είναι η συγγενική σχέση μεταξύ εκείνου που δίνει τα χρήματα και εκείνου που τα λαμβάνει.
Για τις χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ προσώπων της πρώτης κατηγορίας συγγένειας προβλέπεται αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, εφόσον η συναλλαγή πραγματοποιηθεί με τον προβλεπόμενο τραπεζικό τρόπο.
Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων σύζυγοι, πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, γονείς και παιδιά, καθώς και παππούδες ή γιαγιάδες και εγγόνια.
Για το τμήμα του ποσού που υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ εφαρμόζεται συντελεστής φόρου 10%.
Η χρήση του τραπεζικού συστήματος είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Εάν η χρηματική δωρεά μεταξύ προσώπων της πρώτης κατηγορίας δεν πραγματοποιηθεί με τον απαιτούμενο τραπεζικό τρόπο, μπορεί να χαθεί το συγκεκριμένο αφορολόγητο και να επιβληθεί φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Αδέλφια και φίλοι: Φόρος έως 40%
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται στις μεταφορές μεταξύ προσώπων που δεν ανήκουν στην πρώτη κατηγορία συγγένειας.
Οι χρηματικές δωρεές μεταξύ αδελφών υπάγονται στη δεύτερη κατηγορία και φορολογούνται με 20% από το πρώτο ευρώ.
Επομένως, μια μεταφορά μεταξύ δύο αδελφών που στην πραγματικότητα αποτελεί δωρεά δεν αποκτά αφορολόγητο χαρακτήρα απλώς και μόνο επειδή πραγματοποιήθηκε ηλεκτρονικά ή μέσω IRIS.
Ακόμη υψηλότερη είναι η επιβάρυνση όταν πρόκειται για φίλους, γνωστούς ή άλλα τρίτα πρόσωπα, καθώς στις χρηματικές δωρεές της τρίτης κατηγορίας ο φόρος μπορεί να φτάσει στο 40% από το πρώτο ευρώ.
Προσοχή απαιτείται και στις λεγόμενες «τριγωνικές» μεταφορές χρημάτων.
Η διαδρομή ενός ποσού μέσω ενδιάμεσου συγγενικού προσώπου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι παρακάμπτονται οι κανόνες.
Για παράδειγμα, μια μεταφορά από αδελφό προς γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα προς το άλλο παιδί μπορεί να εξεταστεί ως προς τον πραγματικό οικονομικό σκοπό της.
IRIS: Γιατί έχει σημασία η αιτιολογία στο IRIS
Η περιγραφή που συνοδεύει μια συναλλαγή μέσω IRIS ή τραπεζικού λογαριασμού αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να βοηθήσει στην τεκμηρίωση του πραγματικού χαρακτήρα της μεταφοράς σε έναν μελλοντικό έλεγχο.
Η αιτιολογία θα πρέπει να είναι σαφής, πραγματική και όσο γίνεται συγκεκριμένη.
Ένα ποσό που αφορά συμμετοχή σε κοινά έξοδα, επιστροφή χρημάτων, φοιτητικό ενοίκιο ή άλλη δαπάνη είναι χρήσιμο να περιγράφεται αναλόγως κατά τη στιγμή της συναλλαγής.
Σε κάθε περίπτωση, η αναγραφή μιας αιτιολογίας δεν μετατρέπει από μόνη της μια φορολογητέα δωρεά σε αφορολόγητη συναλλαγή. Αποτελεί όμως σημαντικό στοιχείο τεκμηρίωσης, καθώς εξηγεί γιατί έγινε η μεταφορά και μπορεί να διευκολύνει την απόδειξη της πραγματικής φύσης της.
Το βασικό σημείο για τους φορολογουμένους είναι επομένως ότι δεν φορολογείται το IRIS ως μέσο πληρωμής. Η φορολογική μεταχείριση εξαρτάται από την ουσία της συναλλαγής.
Οι καθημερινές μεταφορές και η κάλυψη συνηθισμένων αναγκών διαφέρουν ουσιαστικά από τη μεταβίβαση χρημάτων που αποτελεί δωρεά, γονική παροχή ή οδηγεί σε αύξηση περιουσίας.
Πηγή: Newmoney
