Στην καθημερινότητά μας, τις χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε έναν έντονο καβγά, μια απότομη αλλαγή διάθεσης ή έναν δύστροπο συνάδελφο. «Είναι ψυχοπαθής», «έπαθε παραλήρημα», «είναι τελείως διπολικός».
Όμως, στην πραγματικότητα, αυτές οι λέξεις περιγράφουν σοβαρές κλινικές καταστάσεις που απέχουν έτη φωτός από τον τρόπο που τις χρησιμοποιούμε στον καθημερινό λόγο.
Το L&O Vital βάζει τα πράγματα στη θέση τους, εξηγώντας τι σημαίνουν πραγματικά οι όροι που έχουμε κάνει «καραμέλα».
Παραλήρημα: Δεν είναι «φωνές και νεύρα»
Πώς το λέμε: «Άρχισε να ουρλιάζει και να λέει ασυνάρτητα πράγματα, έπαθε παραλήρημα».
Τι είναι στην πραγματικότητα: Το παραλήρημα (delirium) είναι μια σοβαρή, οξεία διαταραχή των πνευματικών ικανοτήτων που οδηγεί σε συγχυτική σκέψη και μειωμένη επίγνωση του περιβάλλοντος.
Συχνά οφείλεται σε οργανικά αίτια (π.χ. σοβαρή λοίμωξη, παρενέργεια φαρμάκων ή στέρηση ουσιών). Δεν είναι «νεύρα», είναι μια ιατρική κατάσταση που απαιτεί άμεση επέμβαση.
Διπολική Διαταραχή: Δεν είναι «κυκλοθυμία»
Πώς το λέμε: «Πριν λίγο γελούσε και τώρα νευρίασε, είναι τελείως διπολική».
Τι είναι στην πραγματικότητα: Η Διπολική Διαταραχή είναι μια σοβαρή ψυχική νόσος που χαρακτηρίζεται από ακραίες εναλλαγές της διάθεσης, που διαρκούν εβδομάδες ή μήνες.
Δεν πρόκειται για μια αλλαγή μέσα στην ίδια ώρα, αλλά για βαθιά επεισόδια κατάθλιψης που εναλλάσσονται με επεισόδια μανίας (υπερδιέγερση, αϋπνία, παράλογη αυτοπεποίθηση).
Είναι μια εξαντλητική κατάσταση που απαιτεί φαρμακευτική αγωγή και ψυχοθεραπεία.
Ψυχοπάθεια: Δεν είναι ο «κακός χαρακτήρας»
Πώς το λέμε: «Με κοίταξε περίεργα, είναι ψυχοπαθής».
Τι είναι στην πραγματικότητα: Στην ψυχιατρική, ο όρος αναφέρεται συχνά στην Αντικοινωνική Διαταραχή Προσωπικότητας. Ένας «ψυχοπαθής» δεν είναι απαραίτητα βίαιος.
Το βασικό του χαρακτηριστικό είναι η πλήρης έλλειψη ενσυναίσθησης και τύψεων, η χειριστικότητα και η αδυναμία να κατανοήσει τα συναισθήματα των άλλων. Είναι μια βαθιά δομική διαταραχή της προσωπικότητας, όχι ένας παροδικός θυμός.
Κρίση Πανικού: Δεν είναι «απλώς άγχος»
Πώς το λέμε: «Πανικοβλήθηκα που έχασα τα κλειδιά μου, έπαθα κρίση πανικού».
Τι είναι στην πραγματικότητα: Η κρίση πανικού είναι μια τρομακτική σωματική εμπειρία.
Ο άνθρωπος νιώθει ότι πεθαίνει, ότι παθαίνει έμφραγμα ή ότι τρελαίνεται. Συνοδεύεται από ταχυπαλμία, τρέμουλο και δύσπνοια. Δεν είναι το «άγχος της στιγμής», είναι μια δυσλειτουργία του συστήματος «μάχης ή φυγής» του εγκεφάλου.
Γιατί έχει σημασία η σωστή χρήση των όρων;
Όταν χρησιμοποιούμε αυτούς τους όρους ελαφρά τη καρδία, ενισχύουμε το στίγμα γύρω από την ψυχική υγεία.
Κάνουμε τους ανθρώπους που όντως πάσχουν να νιώθουν αμήχανα να ζητήσουν βοήθεια, ενώ παράλληλα υποτιμούμε τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων τους.
Η ψυχική υγεία είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική. Ας ξεκινήσουμε σεβόμενοι τις λέξεις που την περιγράφουν.