«Παράθυρο» στο οικονομικό επιτελείο ανοίγει η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με τη χορήγηση της εθνικής σύνταξης, καθώς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περικοπών στις συντάξεις χηρείας, εφόσον αυτό αποφασιστεί με νέα νομοθετική ρύθμιση.
Ωστόσο, κύκλοι του υπουργείου Εργασίας ξεκαθαρίζουν πως δεν υπάρχει κανένα ενδεχόμενο περικοπής στις συντάξεις χηρείας και πως το ισχύον καθεστώς παραμένει αμετάβλητο.
Συντάξεις χηρείας: Τι αποφάσισε το ΣτΕ για την εθνική σύνταξη
Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε επί της λεγόμενης «εγκυκλίου Τσακλόγλου», η οποία είχε εκδοθεί στις αρχές του 2021 και ερμήνευε τον νόμο Κατρούγκαλου (ν.4387/2016), προβλέποντας ότι κάθε συνταξιούχος δικαιούται μόνο μία εθνική σύνταξη.
Η συγκεκριμένη εγκύκλιος δεν εφαρμόστηκε ποτέ, κάτι που αποτυπώνει – σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές – τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στο ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα των συντάξεων χηρείας, ειδικά σε προεκλογική περίοδο.
Παρόλα αυτά, το ΣτΕ έκρινε πως πράγματι δεν θα πρέπει να καταβάλλονται περισσότερες από μία εθνικές συντάξεις στο ίδιο πρόσωπο. Ωστόσο, επειδή η εγκύκλιος είχε «κανονιστικό» και όχι ερμηνευτικό χαρακτήρα, αποφασίστηκε να μην εφαρμοστεί, αφήνοντας όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο για νέα σύννομη ρύθμιση στο μέλλον.
Συντάξεις χηρείας: Ποιοι κινδυνεύουν με επιστροφές χρημάτων
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ένωσης για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους, καθηγητή Αλέξη Μητρόπουλο, περισσότεροι από 200.000 συνταξιούχοι λόγω θανάτου ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με επιστροφές ποσών από 15.000 έως και 30.000 ευρώ.
Αν εφαρμοστεί αυστηρά η σχετική διάταξη, τότε οι δικαιούχοι δύο συντάξεων θα λαμβάνουν μόνο μία εθνική σύνταξη. Αυτό σημαίνει ότι στις συντάξεις χηρείας θα καταβάλλεται μόνο το ανταποδοτικό σκέλος, ενώ η εθνική σύνταξη θα παραμένει στη βασική σύνταξη του δικαιούχου.
Υπενθυμίζεται ότι το κατώτατο όριο στις συντάξεις χηρείας ανέρχεται στα 446 ευρώ.
Συντάξεις χηρείας: Τι ισχύει για τα αναδρομικά
Για τις συντάξεις χηρείας που έχουν ήδη εκδοθεί από το 2019 μέχρι σήμερα, κρίσιμο θεωρείται το όριο της πενταετούς παραγραφής.
Έτσι, δεν φαίνεται να υπάρχει κίνδυνος για όσες συντάξεις εκδόθηκαν έως τα τέλη του 2023. Αντίθετα, ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο αναζήτησης ποσών από συντάξεις χηρείας που εκδόθηκαν το 2024, το 2025 και το 2026, εφόσον υπάρξει εφαρμογή της απόφασης του ΣτΕ.
Τα ποσά που ενδέχεται να αναζητηθούν αφορούν το εθνικό σκέλος της σύνταξης που καταβλήθηκε επιπλέον στους δικαιούχους.
Συντάξεις χηρείας: «Παγωμένες» οι μειώσεις στον ιδιωτικό τομέα
Την ίδια στιγμή, «παγωμένες» παραμένουν οι προβλεπόμενες μειώσεις στις συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία καταβολής τους στον ιδιωτικό τομέα.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι μετά την πάροδο τριών ετών από τον θάνατο του ασφαλισμένου, η σύνταξη του επιζώντος συζύγου μειώνεται κατά 50%, εφόσον ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει δική του σύνταξη.
Η ρύθμιση αυτή εφαρμόζεται ήδη από το 2020 στο Δημόσιο και στον ΟΓΑ, όχι όμως και στον ιδιωτικό τομέα, δημιουργώντας έτσι «συνταξιούχους δύο ταχυτήτων».
Συντάξεις χηρείας: Τα σενάρια που εξετάζονται
Το ενδεχόμενο εφαρμογής των μειώσεων με αναδρομικές απαιτήσεις προκαλεί έντονες αντιδράσεις, καθώς αφορά περίπου 60.000 χήρες και χήρους.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το θέμα δεν πρόκειται να ανοίξει πριν από τις εκλογές, ενώ βασική επιδίωξη είναι να αποφευχθούν αναδρομικές επιβαρύνσεις για περίπου 118.000 περιπτώσεις όπου οι περικοπές δεν εφαρμόστηκαν από το 2019 έως σήμερα.
Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι:
- οι περικοπές να αφορούν μόνο το τμήμα της εθνικής σύνταξης,
- να συνεχίσει να καταβάλλεται κανονικά το 70% της ανταποδοτικής σύνταξης του θανόντος,
- ή να δοθεί στους δικαιούχους η δυνατότητα επιλογής για το ποια σύνταξη θα υπόκειται σε μείωση μετά την τριετία.
Συντάξεις χηρείας: Πιθανές προσφυγές από συνταξιούχους Δημοσίου και ΟΓΑ
Την ίδια ώρα, περίπου 11.500 δικαιούχοι συντάξεων χηρείας από το Δημόσιο έχουν ήδη υποστεί μειώσεις μετά το 2019.
Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι δεν αποκλείεται να υπάρξουν νέες προσφυγές στα δικαστήρια από συνταξιούχους του Δημοσίου και του ΟΓΑ, με αιτήματα επιστροφής των ποσών που περικόπηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
