Τα «ήρεμα νερά» τελείωσαν στην πράξη – Η Άγκυρα προετοιμάζεται για κάθε σενάριο, ακόμη και για σύγκρουση, και η Αθήνα αντιλαμβάνεται ότι τα πράγματα στην Ανατολική Μεσόγειο δεν πάνε καθόλου καλά
Γράφει ο Αρχικοριός
Υπάρχουν στιγμές που η πραγματικότητα αναγκάζει την πολιτική να αλλάξει γραμμή. Και όλα δείχνουν ότι βρισκόμαστε σε μία τέτοια στιγμή στα ελληνοτουρκικά. Πλέον η σπίθα είναι πολύ εύκολο να γίνει πυρκαγιά και εδώ πρέπει όλοι να συμφωνήσουμε ότι στην Ελλάδα απαιτείται πολιτική σταθερότητα όταν απέναντί σου έχεις μια Τουρκία ακραία επιθετική και ανιστόρητη.
Για αρκετό διάστημα η Αθήνα επένδυσε στα «ήρεμα νερά». Ήταν μια επιλογή που είχε τη λογική της: χαμηλοί τόνοι, ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας, αποφυγή ατυχήματος και προσπάθεια να μην επιστρέψουν Ελλάδα και Τουρκία στο σκηνικό των συνεχών κρίσεων.
Μόνο που τα «ήρεμα νερά» δεν αρκούν όταν απέναντί σου έχεις μια Τουρκία που προετοιμάζεται για κάθε πιθανό σενάριο.
Και πλέον το ίδιο το Μέγαρο Μαξίμου φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι η εποχή της υπερβολικής έμφασης στην αποκλιμάκωση τελειώνει. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης το είπε με διαφορετικά λόγια, αλλά το μήνυμα είναι καθαρό: τα «ήρεμα νερά» δεν αποτελούν αυτοσκοπό. Η Ελλάδα θέλει διάλογο, αλλά από θέση ισχύος και χωρίς εκπτώσεις στα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Ο Ερντογάν δεν κάνει… πρόβες ειρήνης
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι ότι η Τουρκία ανεβάζει απλώς τους τόνους. Είναι ότι εντάσσει πλέον στον σχεδιασμό της όλα τα ενδεχόμενα.
Κρίση, ένταση, στρατιωτική κινητοποίηση, ακόμη και πολεμικό σενάριο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Ερντογάν έχει αποφασίσει να πάει σε πόλεμο με την Ελλάδα. Θα ήταν υπερβολικό και επικίνδυνο να διαβαστεί έτσι. Σημαίνει όμως κάτι εξίσου σοβαρό: Η Άγκυρα θέλει να είναι έτοιμη εάν η κατάσταση ξεφύγει.
Και αυτό αλλάζει το παιχνίδι.
Γιατί όταν μια χώρα προετοιμάζει τον στρατιωτικό της μηχανισμό για όλα τα σενάρια, δεν μπορείς εσύ να πορεύεσαι θεωρώντας ότι η προηγούμενη περίοδος αποκλιμάκωσης θα συνεχιστεί για πάντα.
Η Τουρκία επαναφέρει σταδιακά τη λογική της «Γαλάζιας Πατρίδας», αμφισβητεί ελληνικές κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, αντιδρά στις ενεργειακές πρωτοβουλίες και παρακολουθεί στενά τις ελληνοϊσραηλινές σχέσεις. Την ίδια ώρα, η Άγκυρα συνδέει όλο και περισσότερο το Αιγαίο με την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Δεν είναι εικόνα ηρεμίας αυτή.
Η Αθήνα κατάλαβε ότι το «χαμηλά την μπάλα» δεν φτάνει
Κάπου εδώ βρίσκεται και η μεγάλη αλλαγή της ελληνικής πλευράς.
Η Αθήνα δεν εγκαταλείπει τον διάλογο. Εγκαταλείπει όμως την ιδέα ότι ο διάλογος από μόνος του αρκεί.
Οι τελευταίες τοποθετήσεις της κυβέρνησης έχουν πολύ μεγαλύτερη έμφαση στις κόκκινες γραμμές. Η ελληνική κυριαρχία δεν μπαίνει στο τραπέζι. Τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Και η Ελλάδα δηλώνει ότι διατηρεί το δικαίωμα να ασκήσει τα δικαιώματά της, μεταξύ άλλων και σε σχέση με την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Αυτό είναι μια διαφορετική γλώσσα.
Όχι επειδή η Αθήνα θέλει να προκαλέσει την Άγκυρα. Αλλά επειδή έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται ότι η αποτροπή δεν είναι συμπλήρωμα της εξωτερικής πολιτικής. Είναι προϋπόθεση για να μπορείς να κάνεις αποτελεσματική εξωτερική πολιτική.
Τα πράγματα δεν πάνε καθόλου καλά
Το πρόβλημα είναι ότι η περιοχή γύρω μας δεν γίνεται πιο ασφαλής. Γίνεται πιο σύνθετη και πιο επικίνδυνη.
Αιγαίο, Κύπρος, Ανατολική Μεσόγειος, ενέργεια, θαλάσσιες ζώνες, στρατιωτικές συνεργασίες και περιφερειακές συμμαχίες έχουν αρχίσει να συνδέονται σε ένα μεγάλο γεωπολιτικό παζλ.
Και μέσα σε αυτό το παζλ η Τουρκία δεν θέλει να είναι θεατής.
Θέλει ρόλο, λόγο και επιρροή.
Η Ελλάδα, από την άλλη, δεν μπορεί πλέον να αρκεστεί στο να διαχειρίζεται τις τουρκικές αντιδράσεις. Πρέπει να χαράξει τη δική της ατζέντα.
Αυτό σημαίνει διπλωματία, αλλά σημαίνει και ισχύ. Συμμαχίες, αλλά και αποτρεπτική ικανότητα. Διάλογο, αλλά και ξεκάθαρες κόκκινες γραμμές.
Το κρίσιμο τεστ έρχεται μπροστά
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν Ελλάδα και Τουρκία θα μιλήσουν. Θα μιλήσουν.
Το ερώτημα είναι τι θα συμβεί όταν η Άγκυρα επιχειρήσει να δοκιμάσει στην πράξη κάποια από τις ελληνικές κόκκινες γραμμές.
Εκεί θα φανεί αν η νέα ελληνική γραμμή είναι πραγματικά νέα ή απλώς μια αλλαγή λεξιλογίου.
Γιατί η ειρήνη δεν διασφαλίζεται με ευχές. Ούτε η αποτροπή με δηλώσεις.
Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να επιδιώκει την ειρήνη και τον διάλογο. Έχει όμως και υποχρέωση να προετοιμάζεται για το χειρότερο σενάριο, ακριβώς για να μην χρειαστεί ποτέ να το αντιμετωπίσει.
Ο Ερντογάν δείχνει ότι θέλει να έχει το όπλο πάνω στο τραπέζι, ακόμη κι αν δεν σκοπεύει να το χρησιμοποιήσει.
Η Αθήνα φαίνεται πλέον να καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να απαντά μόνο με χαμόγελα.
Τα «ήρεμα νερά» τελειώνουν. Και όσο η Ανατολική Μεσόγειος γεμίζει ξανά με γεωπολιτικά σύννεφα, το μόνο ασφαλές συμπέρασμα είναι ένα: Πράγματα δεν πάνε καθόλου καλά και η Ελλάδα πρέπει να είναι έτοιμη για όλα.
