Η δίκη για την υπόθεση της κλινικής υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στα Χανιά ξεκινά σήμερα, Τετάρτη (14/10), με 33 κατηγορουμένους να βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρές κατηγορίες.
Στο επίκεντρο της δικαστικής διερεύνησης βρίσκεται, μεταξύ άλλων, ο τρόπος με τον οποίο γυναίκες από χώρες του εξωτερικού φέρονται να στρατολογούνταν ως δότριες ωαρίων και παρένθετες μητέρες, αλλά και οι συνθήκες υπό τις οποίες ζούσαν κατά την παραμονή τους στην Κρήτη.
Σύμφωνα με το βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Χανίων, η υπόθεση δεν περιορίζεται στις διαδικασίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Οι δικαστικές αρχές περιγράφουν έναν μηχανισμό που φέρεται να περιλάμβανε την αναζήτηση και τη μεταφορά γυναικών, την εξασφάλιση κατοικιών για τη διαμονή τους και τον έλεγχο της καθημερινότητας και των οικονομικών τους.
Ιδιαίτερη θέση στη δικογραφία έχουν οι αναφορές σε δέκα κατοικίες στα Χανιά, όπου διέμεναν οι γυναίκες, καθώς και στον ρόλο προσώπων που φέρονται να είχαν αναλάβει τη στρατολόγηση και την επιτήρησή τους.
Οι γυναίκες που στρατολογούνταν στο εξωτερικό
Όπως περιγράφεται στο δικαστικό έγγραφο, οι γυναίκες προέρχονταν κυρίως από χώρες όπως η Ουκρανία, η Ρουμανία, η Μολδαβία, η Γεωργία και η Αλβανία. Πολλές φέρονται να αντιμετώπιζαν οικονομικές δυσκολίες, γεγονός που τις καθιστούσε ευάλωτες στις υποσχέσεις για χρηματική αμοιβή.
Οι λεγόμενες «μεσίτριες» φέρονται να εντόπιζαν τις υποψήφιες, να οργάνωναν τη μεταφορά τους στην Ελλάδα και να συνέβαλλαν στην εγκατάστασή τους στα Χανιά. Σύμφωνα με τη δικογραφία, ορισμένες γυναίκες χρησιμοποιούνταν αρχικά ως δότριες ωαρίων και στη συνέχεια αναλάμβαναν και τον ρόλο της παρένθετης μητέρας.
Δέκα κατοικίες υπό επιτήρηση
Οι κατοικίες στις οποίες διέμεναν οι γυναίκες περιγράφονται στο βούλευμα ως χώροι ενός ελεγχόμενου περιβάλλοντος, αποκομμένου από το οικογενειακό τους δίκτυο. Οι γυναίκες συγκατοικούσαν με άλλες που βρίσκονταν στην ίδια διαδικασία, ενώ συγκεκριμένα πρόσωπα φέρονται να είχαν αναλάβει την εποπτεία τους.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, οι συνθήκες διαβίωσης δεν αφορούσαν μόνο τη στέγαση, αλλά εντάσσονταν σε ένα ευρύτερο σύστημα ελέγχου, το οποίο φέρεται να διατηρούνταν καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Ο ρόλος της «Πατρίτσια»
Στο βούλευμα κατονομάζεται η «Πατρίτσια», μαζί με την Α.Δ., ως πρόσωπο που φέρεται να είχε αναλάβει την εξεύρεση κατοικιών για τη διαμονή των κυοφόρων. Η ίδια, μαζί με την Α.Δ. και τη Μ.Γ., η οποία αναφέρεται ως μαία, φέρεται να συμμετείχε και στην επίβλεψη των γυναικών.
Η αναφορά στη «Πατρίτσια» συνδέεται με την οργάνωση της καθημερινότητάς τους και τον έλεγχο των συνθηκών διαβίωσής τους. Η εικόνα που περιγράφεται στη δικογραφία βασίζεται στις αποδιδόμενες σε εκείνη και στα υπόλοιπα εμπλεκόμενα πρόσωπα ενέργειες, οι οποίες θα εξεταστούν στο πλαίσιο της δίκης.
Καταγγελίες για παρακράτηση εγγράφων και οικονομικό έλεγχο
Ένα από τα σοβαρότερα στοιχεία του κατηγορητηρίου αφορά την κατακράτηση ταξιδιωτικών εγγράφων. Σύμφωνα με το βούλευμα, οι γυναίκες δεν είχαν πάντοτε οι ίδιες στην κατοχή τους τα έγγραφά τους, καθώς αυτά φέρονται να κρατούνταν από πρόσωπα που είχαν αναλάβει τη στρατολόγησή τους.
Παράλληλα, η δικογραφία περιγράφει ένα σύστημα διαχείρισης των χρημάτων που προορίζονταν για τις κυοφόρους. Οι μηνιαίες αμοιβές φέρονται να κυμαίνονταν από 583 έως 750 ευρώ για γυναίκες των οποίων τις πληρωμές διαχειριζόταν η Α.Δ., ενώ σε περιπτώσεις που η καταβολή γινόταν με μέριμνα της «Πατρίτσια», το ποσό αναφέρεται ότι ανερχόταν στα 1.000 ευρώ.
Στο βούλευμα γίνεται επίσης λόγος για προβλεπόμενη εφάπαξ αποζημίωση 10.000 ευρώ σε περίπτωση μονής κύησης και 18.000 ευρώ σε περίπτωση πολύδυμης κύησης. Ωστόσο, σύμφωνα με το ίδιο δικαστικό έγγραφο, δεν έχει αποδειχθεί ότι τα συγκεκριμένα ποσά καταβλήθηκαν.
Οι προπληρωμένες κάρτες και οι πληρωμές
Στη δικογραφία περιλαμβάνονται αναφορές και σε προπληρωμένες τραπεζικές κάρτες που φέρονται να χρησιμοποιούνταν για την καταβολή χρημάτων στις γυναίκες. Κατά το βούλευμα, τη διαχείριση των καρτών είχαν μέλη της φερόμενης οργάνωσης και όχι οι ίδιες οι κυοφόροι.
Σε συνομιλία της 24ης Ιουλίου 2023, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο δικαστικό έγγραφο, η Α.Δ. φέρεται να ανέφερε ότι διέθετε τουλάχιστον 45 προπληρωμένες κάρτες.
Οι συγκεκριμένες αναφορές αποτελούν μέρος της ευρύτερης εικόνας που αποτυπώνει το βούλευμα για τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομική εξάρτηση των γυναικών.
Στο επίκεντρο της δίκης οι καταγγελίες για εκμετάλλευση
Η παρένθετη μητρότητα επιτρέπεται στην Ελλάδα υπό συγκεκριμένες νόμιμες προϋποθέσεις. Στην υπόθεση της κλινικής στα Χανιά, ωστόσο, οι δικαστικές αρχές αποδίδουν στους κατηγορουμένους τη συγκρότηση και λειτουργία ενός παράνομου μηχανισμού, με σκοπό την αποκόμιση οικονομικού οφέλους μέσω της εκμετάλλευσης γυναικών.
Με την έναρξη της δίκης, οι καταγγελίες για στρατολόγηση, απομόνωση, παρακράτηση εγγράφων και έλεγχο των χρημάτων περνούν πλέον στο επίκεντρο της δικαστικής διαδικασίας. Οι ευθύνες των 33 κατηγορουμένων θα κριθούν από τη Δικαιοσύνη.
