Το δίλημμα των μετεκλογικών συνεργασιών, η μάχη για την ηγεμονία στην Κεντροαριστερά και το μήνυμα προς τη Χαριλάου Τρικούπη. Γιατί η σύγκρουση μπορεί να εξυπηρετεί μια στρατηγική που ξεπερνά τις προσωπικές αντιπαραθέσεις
Γράφει ο Αρχικοριός
Κάτι περισσότερο από μια προσωπική κόντρα κρύβεται πίσω από την πρωτοφανή ένταση που καταγράφεται στις σχέσεις του Αλέξη Τσίπρα με τον Νίκο Ανδρουλάκη. Το άρθρο του Θανάση Καρτερού, με το ερώτημα αν «τελικά ο Ανδρουλάκης είναι βλάκας;», άνοιξε έναν νέο κύκλο αντιπαράθεσης, ο οποίος πλέον δεν αφορά μόνο τις προσωπικές αιχμές, αλλά το ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στην Κεντροαριστερά και ποιος θα καθορίσει τους όρους της επόμενης ημέρας.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως στον χρόνο της επίθεσης. Ο Τσίπρας επιχειρεί να επανατοποθετηθεί στο πολιτικό σκηνικό, διεκδικώντας ρόλο στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. Βλέπει μάλιστα ότι τα ποσοστά της ΕΛΑΣ όχι μόνο έχουν πιάσει ταβάνι αλλά το ΠΑΣΟΚ το τελευταίο διάστημα μειώνει την ψαλίδα…
Ο Ανδρουλάκης, από την άλλη, δεν έχει κανέναν λόγο να αποδεχθεί ότι το ΠΑΣΟΚ θα λειτουργήσει ως συμπλήρωμα ενός νέου πολιτικού εγχειρήματος του πρώην πρωθυπουργού.
Κάπου εδώ αρχίζει το πραγματικό παρασκήνιο.
Το δίλημμα που θέλει να βάλει στον Ανδρουλάκη
Η δεύτερη παρέμβαση του Καρτερού, στις 13 Οκτωβρίου, δείχνει ότι η ουσία της αντιπαράθεσης βρίσκεται στις μετεκλογικές συνεργασίες. Ο στενός συνεργάτης του Τσίπρα επιμένει να ζητά από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να ξεκαθαρίσει με ποιες πολιτικές δυνάμεις σκοπεύει να συνεργαστεί μετά τις εκλογές.
Το ερώτημα δεν είναι αθώο πολιτικά. Εάν ο Ανδρουλάκης αποκλείσει τη συνεργασία με τον Τσίπρα, θα πρέπει να εξηγήσει πώς αντιλαμβάνεται την προοπτική μιας προοδευτικής κυβερνητικής αλλαγής.
Εάν, αντίθετα, αφήσει ανοιχτά τα ενδεχόμενα, κινδυνεύει να εμφανιστεί ότι υποχωρεί από τη γραμμή της πολιτικής αυτονομίας του ΠΑΣΟΚ.
Και εάν αύριο προκύψει ζήτημα συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία, ο Τσίπρας θα έχει τη δυνατότητα να υπενθυμίσει ότι είχε προειδοποιήσει εγκαίρως για τις επιλογές της Χαριλάου Τρικούπη.
Δεν υπάρχει, βεβαίως, απόδειξη ότι ο Τσίπρας θεωρεί δεδομένη μια μελλοντική συγκυβέρνηση Ανδρουλάκη – Μητσοτάκη αλλά όλα δείχνουν ότι ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ διαβάζει από τώρα αυτό το σενρως πολύ πιθανό. Υπάρχει, όμως, ένα πολιτικό παιχνίδι πίεσης, στο οποίο ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ καλείται να τοποθετηθεί πριν ακόμη φτάσει η ώρα των εκλογικών αποφάσεων. Πρακτικά ο Τσίπρας πετάει από τώρα το μπαλάκι της ασυνεννοησίας στην Κεντροαριστερά προς τον Ανδρουλάκη.
Η μάχη για την πρωτοκαθεδρία
Το δεύτερο επίπεδο είναι ίσως ακόμη σημαντικότερο. Τσίπρας και Ανδρουλάκης απευθύνονται, σε σημαντικό βαθμό, σε κοινά ακροατήρια. Η προσπάθεια του πρώην πρωθυπουργού να δημιουργήσει έναν νέο πολιτικό φορέα δεν μπορεί να αφήσει ανεπηρέαστο το ΠΑΣΟΚ, ιδίως εάν επιδιώξει να προσελκύσει στελέχη και ψηφοφόρους που αναζητούν εναλλακτική εκπροσώπηση στον προοδευτικό χώρο.
Η περιοδεία του Τσίπρα στην Κρήτη, πολιτικό προπύργιο του Ανδρουλάκη, αποκτά μέσα σε αυτό το περιβάλλον ιδιαίτερο συμβολισμό. Δεν αποδεικνύει από μόνη της οργανωμένο σχέδιο αποδόμησης του ΠΑΣΟΚ, αλλά δείχνει ότι η διεκδίκηση πολιτικής παρουσίας δεν περιορίζεται στις δημόσιες διακηρύξεις.
Ο Τσίπρας έχει λόγο να μη δεχθεί εξαρχής ότι ο Ανδρουλάκης θα είναι ο βασικός συνομιλητής για την επόμενη ημέρα. Και ο Ανδρουλάκης έχει λόγο να υπερασπιστεί την αυτονομία του κόμματός του απέναντι σε μια προσπάθεια ανασύνθεσης του ίδιου πολιτικού χώρου.
Ο Καρτερός και το μήνυμα πίσω από τις λέξεις
Η επίθεση Καρτερού προσέφερε στη Χαριλάου Τρικούπη την ευκαιρία να μεταφέρει τη συζήτηση από τις συνεργασίες στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.
Η απάντηση του αρθρογράφου, ότι η υπογραφή και η ευθύνη είναι δικές του, επιχειρεί να αποσυνδέσει το προσωπικό του άρθρο από τον ίδιο τον Τσίπρα. Ο Τσίπρας όμως δεν παίρνει θέση εναντίον του λογογράφου του κι αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Ωστόσο, η πολιτική εγγύτητα των δύο ανδρών εξηγεί γιατί κάθε τέτοια παρέμβαση αποκτά ευρύτερη σημασία, χωρίς αυτό να αποδεικνύει ότι υπάρχει συνεννόηση για κάθε δημόσια επίθεση.
Το ερώτημα είναι εάν ο Τσίπρας θα επιλέξει να κρατήσει αποστάσεις από την προσωπική οξύτητα ή εάν θα αφήσει τη σύγκρουση να συνεχιστεί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις σχέσεις των δύο πλευρών.
Πρακτικά ο καρτερός λέει στο άρθρο του ότι ο Ανδρουλάκης είναι ο «χρήσιμος ηλίθιος» για να έρθει ξανά στην εξουσία για τρίτη φορά ο Μητσοτάκης. Αυτή ακριβώς είναι η στόχευση του άρθρου.
Ποιος κερδίζει από τη σύγκρουση;
Το βέβαιο είναι ότι η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον σε μια διαφωνία για το ύφος και τους χαρακτηρισμούς. Αγγίζει τον πυρήνα της πολιτικής στρατηγικής: ποιος θα εκπροσωπήσει την Κεντροαριστερά, ποιος θα διεκδικήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων και ποιος θα αναλάβει το κόστος μιας ενδεχόμενης μετεκλογικής συνεργασίας.
Η πιο ενδιαφέρουσα εκδοχή είναι ότι ο Τσίπρας δεν χρειάζεται να πιστεύει πως ο Ανδρουλάκης θα συνεργαστεί οπωσδήποτε με τον Μητσοτάκη. Αρκεί να θέλει να τον υποχρεώσει να αποκλείσει δημόσια αυτό το ενδεχόμενο, ενώ ταυτόχρονα τον πιέζει να αποδεχθεί ότι χωρίς συνεννόηση με τον ίδιο δεν μπορεί να υπάρξει κοινή προοδευτική στρατηγική.
Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα πίσω από τις επιθέσεις: όχι απλώς να εκτεθεί ο Ανδρουλάκης, αλλά να μην κατοχυρώσει εκείνος αποκλειστικά τον ρόλο του βασικού εκφραστή της Κεντροαριστεράς.
Και όσο οι δύο πλευρές συγκρούονται για την ηγεσία του ίδιου πολιτικού χώρου, τόσο δυσκολότερο γίνεται να διατηρηθούν ανοιχτές οι γέφυρες που ενδεχομένως θα χρειαστούν την επόμενη ημέρα.
