Κάτω από το 25% η ΝΔ, τρίτη θέση για τον πρώην πρωθυπουργό ή νέα υποχώρηση του ΠΑΣΟΚ; Τα εκλογικά αποτελέσματα μπορεί να ανοίξουν τρία διαφορετικά μέτωπα αμφισβήτησης, με τις εσωκομματικές ισορροπίες σε ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ να δοκιμάζονται ακόμη και πριν από τον δεύτερο γύρο
Γράφει ο Αρχικοριός
Οι επόμενες εκλογές δεν θα κρίνουν μόνο τους συσχετισμούς των κομμάτων και τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης. Θα αποτελέσουν, ταυτόχρονα, μια κρίσιμη δοκιμασία για το πολιτικό μέλλον τριών προσώπων που βρίσκονται στο επίκεντρο της πολιτικής σκηνής: Του Κυριάκου Μητσοτάκη, του Αλέξη Τσίπρα και του Νίκου Ανδρουλάκη.
Για διαφορετικούς λόγους και με διαφορετικές αφετηρίες, οι τρεις αρχηγοί θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα κοινό ερώτημα: Πόσο ισχυρή θα είναι η πολιτική νομιμοποίηση που θα τους δώσει η κάλπη;
Η απάντηση δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από το ποσοστό που θα συγκεντρώσει κάθε κόμμα. Θα μετρήσουν η απόσταση από τους πολιτικούς στόχους που έχουν τεθεί, η σχέση με την εκλογική βάση, η δυνατότητα διεύρυνσης της επιρροής και, κυρίως, το μήνυμα που θα εκπέμψει το αποτέλεσμα για την επόμενη ημέρα. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένα εκλογικά σενάρια που θα μπορούσαν να μετατρέψουν τη βραδιά των αποτελεσμάτων σε αφετηρία εσωκομματικών εξελίξεων.
Το όριο του 25% και η επόμενη ημέρα για τον Μητσοτάκη
Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, το κρίσιμο μέγεθος είναι η εκλογική επίδοση της Νέας Δημοκρατίας σε συνδυασμό με τον στόχο της αυτοδυναμίας. Ένα αποτέλεσμα κάτω από το 25% θα αποτελούσε ισχυρή πολιτική πίεση για το Μέγαρο Μαξίμου, ιδίως εάν συνοδευόταν από μεγάλη απόσταση από την αυτοδυναμία και απώλειες προς περισσότερες από μία πολιτικές κατευθύνσεις.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η συζήτηση δεν θα περιοριζόταν στην αριθμητική των εδρών ή στις δυσκολίες σχηματισμού κυβέρνησης. Θα αφορούσε και την ίδια τη στρατηγική της ηγεσίας: Εάν η κυβερνητική παράταξη εξακολουθεί να εκφράζει την πλειοψηφία του κεντροδεξιού χώρου, εάν μπορεί να επαναπατρίσει ψηφοφόρους που έχουν απομακρυνθεί και εάν διαθέτει πειστικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, της ενεργειακής επιβάρυνσης και της δυσαρέσκειας για κυβερνητικές επιλογές.
Το 25% δεν αποτελεί αυτομάτως όριο αποχώρησης ούτε συνεπάγεται αναγκαστικά αλλαγή ηγεσίας. Θα μπορούσε, όμως, να λειτουργήσει ως πολιτικός καταλύτης. Εφόσον το αποτέλεσμα ερμηνευθεί ως αδυναμία διατήρησης της εκλογικής κυριαρχίας, θα ενισχυθούν οι φωνές που θα ζητούν αλλαγές σε πρόσωπα, πολιτικές και στρατηγική. Το πραγματικό διακύβευμα για τον πρωθυπουργό θα είναι εάν θα μπορέσει να μετατρέψει μια ενδεχόμενη υποχώρηση σε αφετηρία ανασύνταξης ή εάν θα ανοίξει ένας ευρύτερος κύκλος αμφισβήτησης στο εσωτερικό της ΝΔ.
Ο Τσίπρας και το στοίχημα της πολιτικής επιστροφής
Για τον Αλέξη Τσίπρα, η εκλογική αναμέτρηση έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η προσπάθεια συγκρότησης νέου πολιτικού φορέα συνδέεται με την προσωπική του επιστροφή στο προσκήνιο, αλλά και με την προσδοκία ότι μπορεί να καλύψει το κενό που υπάρχει στον χώρο της Κεντροαριστεράς.
Σε αυτή την περίπτωση, η τρίτη θέση θα είχε ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Εάν ο νέος σχηματισμός βρεθεί πίσω από δύο ανταγωνιστικούς πόλους, το ερώτημα θα είναι κατά πόσο η επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού κατάφερε να δημιουργήσει μια νέα δυναμική ή εάν αναπαρήγαγε τον κατακερματισμό του προοδευτικού χώρου.
Το πρόβλημα θα ήταν μεγαλύτερο εάν η επίδοση δεν ανταποκρινόταν στις προσδοκίες που θα είχαν καλλιεργηθεί πριν από την κάλπη. Τότε θα μπορούσε να ανοίξει συζήτηση για τις επιλογές του, τη σύνθεση του νέου κόμματος, τα πρόσωπα που το πλαισιώνουν και τη δυνατότητά του να προσελκύσει ψηφοφόρους πέρα από τον παραδοσιακό πυρήνα του ΣΥΡΙΖΑ.
Βεβαίως, η τρίτη θέση δεν θα σήμαινε αυτομάτως αμφισβήτηση της αρχηγίας του. Σε έναν νεοϊδρυθέντα φορέα, η απουσία οργανωμένων εσωκομματικών αντιπάλων μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά για τον ιδρυτή του. Παρ’ όλα αυτά, μια κατώτερη των προσδοκιών επίδοση θα δοκίμαζε την πολιτική αξιοπιστία του εγχειρήματος και θα έθετε υπό εξέταση το εάν η επιστροφή Τσίπρα μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τους συσχετισμούς.
Ο Ανδρουλάκης και η δοκιμασία της τρίτης θέσης
Για τον Νίκο Ανδρουλάκη, η εκλογική επίδοση του ΠΑΣΟΚ θα συνδεθεί άμεσα με την προσπάθεια να αναδειχθεί σε βασικό πόλο απέναντι στη Νέα Δημοκρατία. Εάν το κόμμα καταλάβει την τρίτη θέση, πίσω από τη ΝΔ και έναν άλλο πολιτικό σχηματισμό, η πίεση προς την ηγεσία θα μπορούσε να γίνει ιδιαίτερα έντονη.
Το κρίσιμο ερώτημα θα είναι εάν το ΠΑΣΟΚ κατάφερε να αυξήσει την επιρροή του και να πείσει ότι αποτελεί εναλλακτική κυβερνητική πρόταση ή εάν παρέμεινε εγκλωβισμένο σε ποσοστά που δεν του επιτρέπουν να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο. Μια τέτοια εξέλιξη θα έδινε επιχειρήματα σε στελέχη που ενδεχομένως θα ζητούσαν αλλαγή στρατηγικής ή ακόμη και επανεξέταση της ηγεσίας.
Η αμφισβήτηση θα μπορούσε να εκδηλωθεί γρήγορα, ακόμη και πριν από έναν δεύτερο εκλογικό γύρο, εφόσον το εκλογικό αποτέλεσμα δημιουργούσε αίσθηση στρατηγικής ήττας. Δεν θα ήταν, ωστόσο, δεδομένο ότι θα οδηγούσε σε άμεση αποχώρηση του Ανδρουλάκη. Θα εξαρτιόταν από την ερμηνεία του αποτελέσματος, τη στάση των κορυφαίων στελεχών και την ύπαρξη εναλλακτικής πρότασης ηγεσίας.
Η κάλπη ως αφετηρία εσωκομματικών εξελίξεων
Το κοινό στοιχείο των τριών περιπτώσεων είναι ότι η επόμενη εκλογική αναμέτρηση μπορεί να αποδειχθεί κάτι περισσότερο από μια μάχη ποσοστών. Για τον Μητσοτάκη, το διακύβευμα είναι η διατήρηση της πολιτικής κυριαρχίας και η προοπτική αυτοδυναμίας. Για τον Τσίπρα, η επιτυχία ή η αποτυχία ενός νέου πολιτικού εγχειρήματος. Για τον Ανδρουλάκη, η δυνατότητα του ΠΑΣΟΚ να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο και να διατηρήσει τη σημερινή ηγετική του δομή.
Κανένα ποσοστό και καμία θέση στην κατάταξη δεν οδηγούν από μόνα τους σε αλλαγή αρχηγού. Στην πολιτική, όμως, οι αριθμοί αποκτούν βαρύτητα όταν μετατρέπονται σε εσωκομματικό επιχείρημα. Και εάν τα αποτελέσματα κινηθούν προς τα συγκεκριμένα δυσμενή σενάρια, η συζήτηση για την επόμενη ημέρα δεν θα αφορά μόνο την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, αλλά και το ποιοι θα εξακολουθήσουν να κρατούν το τιμόνι των κομμάτων τους.
