Την ώρα που εκατοντάδες στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων οδηγούνται στην αυτεπάγγελτη αποστρατεία με τη συμπλήρωση 35 ετών πραγματικής υπηρεσίας, στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη εξετάζεται η δυνατότητα παράτασης της παραμονής αστυνομικών στην ενεργό υπηρεσία έως και το 64ο έτος της ηλικίας τους, έστω και σε προαιρετική βάση.
Μια προοπτική που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη συνοχή του πλαισίου που διέπει τις ένστολες υπηρεσίες της χώρας, αλλά και για τη βιολογική αντοχή που απαιτούν τα ιδιαίτερα καθήκοντά τους.
Η αντίθεση είναι εμφανής: Από τη μία πλευρά, οι στρατιωτικοί αποχωρούν υποχρεωτικά από την ενεργό υπηρεσία με βάση συγκεκριμένα υπηρεσιακά όρια και, από την άλλη, για το αστυνομικό προσωπικό προωθείται μια διαφορετική προσέγγιση, η οποία ενδέχεται να παρατείνει την ενεργό υπηρεσία σε ηλικίες που απέχουν σημαντικά από τα καθιερωμένα όρια αποχώρησης των ενστόλων.
239 αποστρατείες στον Στρατό Ξηράς λόγω 35ετίας
Σύμφωνα με το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα, συνολικά 239 αξιωματικοί του Στρατού Ξηράς οδηγούνται στην αποστρατεία λόγω συμπλήρωσης 35 ετών πραγματικής υπηρεσίας.
Ειδικότερα, στις αποστρατείες περιλαμβάνονται 215 Συνταγματάρχες προέλευσης από τη Σχολή Ευελπίδων, καθώς και 15 Αντισυνταγματάρχες και 9 Ταγματάρχες προέλευσης από τη Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών, οι οποίοι αποχωρούν από την ενεργό υπηρεσία στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαδικασιών.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει ότι η συμπλήρωση συγκεκριμένου χρόνου πραγματικής υπηρεσίας εξακολουθεί να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την υπηρεσιακή πορεία των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων.
Αντίστοιχη λογική διέπει, με τις επιμέρους διαφοροποιήσεις της νομοθεσίας και της βαθμολογικής εξέλιξης, τη σταδιοδρομία στρατιωτικών και στους άλλους Κλάδους.
Από τα 35 χρόνια υπηρεσίας στην προοπτική παραμονής έως τα 64 έτη
Το βασικό ερώτημα που ανακύπτει αφορά τη διαφορετική κατεύθυνση που φαίνεται να ακολουθείται για την Ελληνική Αστυνομία.
Ενώ στις Ένοπλες Δυνάμεις η αυτεπάγγελτη αποστρατεία λόγω συμπλήρωσης 35 ετών πραγματικής υπηρεσίας αποτελεί βασικό στοιχείο της υπηρεσιακής εξέλιξης, για τους αστυνομικούς έχει τεθεί στο προσκήνιο η προοπτική αύξησης του ανώτατου ορίου ηλικίας παραμονής στην ενεργό υπηρεσία έως το 64ο έτος, ακόμη και εφόσον η παράταση αυτή προβλέπεται ως προαιρετική.
Μια τέτοια επιλογή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική μεταβολή των ορίων ηλικίας. Αγγίζει τον πυρήνα της υπηρεσιακής οργάνωσης, της ανανέωσης του προσωπικού, της εξέλιξης των νεότερων στελεχών και, κυρίως, των απαιτήσεων που συνεπάγεται η καθημερινή άσκηση αστυνομικών καθηκόντων.
Ο αστυνομικός δεν καλείται μόνο να διεκπεραιώνει διοικητικές εργασίες. Σε πολλές περιπτώσεις απαιτείται να επιχειρεί σε συνθήκες έντασης, να ανταποκρίνεται άμεσα σε περιστατικά, να αντιμετωπίζει επικίνδυνες καταστάσεις και να διαθέτει αυξημένη σωματική αντοχή, ταχύτητα αντίδρασης και επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Το ανθρώπινο και βιολογικό όριο δεν μπορεί να αγνοείται
Η συζήτηση για την παράταση της ενεργού υπηρεσίας έως τα 64 έτη δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά σε οικονομικά, συνταξιοδοτικά ή διοικητικά κριτήρια.
Η φυσιολογική γήρανση συνοδεύεται, κατά μέσο όρο, από μεταβολές στη μυϊκή δύναμη, στην αντοχή, στην ταχύτητα αντίδρασης και στην αποκατάσταση μετά από σωματική καταπόνηση.
Οι μεταβολές αυτές διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο, γεγονός που καθιστά αναγκαία την επιστημονική αξιολόγηση και όχι την οριζόντια αντιμετώπιση όλων των περιπτώσεων.
Αυτό, ωστόσο, δεν αναιρεί το γεγονός ότι η ενεργός αστυνομική υπηρεσία περιλαμβάνει καθήκοντα με υψηλές σωματικές και ψυχολογικές απαιτήσεις.
Η διατήρηση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας, η ασφάλεια των ίδιων των αστυνομικών και η προστασία των πολιτών οφείλουν να βρίσκονται στο επίκεντρο κάθε σχετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας.
Η προαιρετικότητα μιας παράτασης δεν απαντά από μόνη της σε όλα αυτά τα ερωτήματα. Απαιτείται σαφές θεσμικό πλαίσιο, αντικειμενικά κριτήρια καταλληλότητας και τεκμηριωμένη αξιολόγηση των πραγματικών αναγκών της υπηρεσίας.
Γιατί διαφορετικά μέτρα για τους Ένστολους;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι μια αντίστοιχη γενικευμένη δυνατότητα παραμονής έως το 64ο έτος δεν αποτελεί καθιερωμένο κοινό κανόνα για το προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας, του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής και του Πυροσβεστικού Σώματος.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις, η Αστυνομία, το Λιμενικό και η Πυροσβεστική έχουν διαφορετικές αποστολές και ειδικές υπηρεσιακές ανάγκες.
Παρά τις επιμέρους διαφορές, όμως, μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά: πειθαρχία, αυξημένη ευθύνη, επιχειρησιακή ετοιμότητα και συχνά έκθεση σε επικίνδυνες συνθήκες.
Επομένως, κάθε απόκλιση στα όρια ηλικίας και στους κανόνες αποχώρησης πρέπει να αιτιολογείται με σαφήνεια, με βάση τις πραγματικές ανάγκες κάθε Σώματος και όχι με αποσπασματικές ρυθμίσεις που ενδέχεται να δημιουργούν αίσθημα άνισης μεταχείρισης μεταξύ των ενστόλων.
Παράλληλα, η υπηρεσιακή παραμονή μεγαλύτερων σε ηλικία στελεχών πρέπει να εξετάζεται σε συνάρτηση με τις δυνατότητες αξιοποίησής τους σε καθήκοντα ανάλογα με την εμπειρία και την καταλληλότητά τους, χωρίς να παραγνωρίζονται οι ανάγκες ανανέωσης του προσωπικού και εξέλιξης των νεότερων γενεών.
Η Πολιτεία οφείλει να δώσει σαφείς απαντήσεις
Η αυτεπάγγελτη αποστρατεία εκατοντάδων στρατιωτικών με τη συμπλήρωση 35 ετών πραγματικής υπηρεσίας, σε συνδυασμό με τη συζήτηση για ενδεχόμενη παραμονή αστυνομικών έως το 64ο έτος της ηλικίας τους, αναδεικνύει μια ουσιαστική αντίφαση στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η σταδιοδρομία των ενστόλων.
Το ζητούμενο δεν είναι να μεταφερθεί μηχανικά το καθεστώς των Ενόπλων Δυνάμεων στην Ελληνική Αστυνομία ούτε να αγνοηθούν οι ιδιαιτερότητες κάθε υπηρεσίας. Είναι να υπάρξει μια συνεκτική, επιστημονικά τεκμηριωμένη και θεσμικά δίκαιη πολιτική για τα όρια ηλικίας, την πραγματική υπηρεσία και την παραμονή στην ενεργό δράση.
Η Πολιτεία οφείλει να απαντήσει με ποια κριτήρια θεωρεί εύλογη την αποχώρηση στρατιωτικών μετά από 35 χρόνια πραγματικής υπηρεσίας, ενώ ταυτόχρονα εξετάζει την παράταση της ενεργού υπηρεσίας αστυνομικών έως τα 64 έτη.
Και, κυρίως, οφείλει να εξηγήσει πώς μια τέτοια μεταβολή θα υπηρετήσει την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, την ασφάλεια των εργαζομένων και το δημόσιο συμφέρον.
Η εμπειρία των παλαιότερων στελεχών είναι πολύτιμη. Δεν μπορεί, όμως, να μετατρέπεται σε επιχείρημα για την παράταση της ενεργού υπηρεσίας χωρίς σαφή επιστημονική τεκμηρίωση, αντικειμενικά κριτήρια και ουσιαστική αξιολόγηση των πραγματικών απαιτήσεων του αστυνομικού έργου.
