Δικαίωμα να υποβάλλουν έγκληση για την προστασία των συμφερόντων των προσώπων που εκπροσωπούν αναγνωρίζει στους προσωρινούς δικαστικούς συμπαραστάτες ο Άρειος Πάγος, κρίνοντας ότι μπορούν να προχωρούν σε επείγουσες νομικές ενέργειες όταν υπάρχει κίνδυνος απώλειας δικαιωμάτων.
Η υπόθεση που απασχόλησε το Ανώτατο Δικαστήριο αφορούσε ηλικιωμένο άνδρα, ο οποίος, ύστερα από σοβαρό τροχαίο ατύχημα, περιήλθε σε κατάσταση άγρυπνου κώματος και απεβίωσε λίγο αργότερα.
Λόγω της αδυναμίας του να επικοινωνήσει και να διαχειριστεί τις υποθέσεις του, η κόρη του προσέφυγε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και διορίστηκε προσωρινή δικαστική συμπαραστάτριά του, με προσωρινή διαταγή, ώστε να αναλάβει τις επείγουσες πράξεις για την προστασία του ίδιου και της περιουσίας του.
Στο πλαίσιο αυτό, η κόρη διαπίστωσε ενέργειες που, κατά την κρίση της, είχαν προκαλέσει ζημία στην περιουσία του πατέρα της και υπέβαλε έγκληση για κακουργηματική απάτη, με τη χρήση και ηλεκτρονικού υπολογιστή, κατ’ εξακολούθηση, σε βάρος συγκεκριμένων προσώπων και παντός υπευθύνου.
Η ποινική διαδικασία, ωστόσο, αντιμετώπισε εμπόδιο. Η αρμόδια ανακρίτρια δεν εκτέλεσε την εισαγγελική παραγγελία για τη διενέργεια κύριας ανάκρισης, θεωρώντας ότι η έγκληση είχε υποβληθεί απαραδέκτως.
Κατά την άποψή της, η προσωρινή διαταγή δεν παρείχε ρητή εξουσιοδότηση στην κόρη να υποβάλει έγκληση, αλλά αφορούσε άλλες επείγουσες διαχειριστικές ενέργειες. Την ίδια θέση υιοθέτησε αρχικά και το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Αθηνών.
Το σκεπτικό του Αρείου Πάγου
Η υπόθεση έφτασε στον Άρειο Πάγο μετά την αναίρεση που άσκησε ο Αντεισαγγελέας του Ανώτατου Δικαστηρίου, καθώς ο Εισαγγελέας Εφετών Αθηνών δεν είχε ασκήσει έφεση κατά του σχετικού βουλεύματος.
Το ΣΤ΄ Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, συνεδριάζοντας σε Συμβούλιο, εξέτασε το πλαίσιο της προσωρινής δικαστικής συμπαράστασης και τη σχέση του με τις διατάξεις που διέπουν την υποβολή έγκλησης.
Σύμφωνα με την κρίση του, ο προσωρινός δικαστικός συμπαραστάτης ασκεί λειτούργημα ανάλογο με εκείνο του οριστικού συμπαραστάτη. Όταν διορίζεται για να αποτρέψει σοβαρό κίνδυνο για το πρόσωπο ή την περιουσία του συμπαραστατέου, μπορεί να προβαίνει στις αναγκαίες ενέργειες για να αποτρέψει την ανεπανόρθωτη απώλεια δικαιωμάτων.
Το δικαστήριο έκρινε ότι η υποβολή έγκλησης μπορούσε, στη συγκεκριμένη περίπτωση, να αποτελέσει επείγον μέτρο προστασίας των συμφερόντων του ηλικιωμένου.
Όπως επισημάνθηκε, η φερόμενη προσβολή αφορούσε την περιουσία του, ενώ η μη υποβολή έγκλησης εντός της προβλεπόμενης τρίμηνης αποσβεστικής προθεσμίας θα οδηγούσε στην απώλεια του σχετικού δικαιώματος.
Καθοριστικό στοιχείο αποτέλεσε το γεγονός ότι η προθεσμία υποβολής έγκλησης εξακολουθεί να τρέχει ανεξάρτητα από τον χρόνο που απαιτείται για την οριστική κρίση σχετικά με τη δικαστική συμπαράσταση.
Επομένως, η δυνατότητα του προσωρινού συμπαραστάτη να ενεργήσει εγκαίρως κρίθηκε αναγκαία για την ουσιαστική προστασία των δικαιωμάτων του εκπροσωπούμενου προσώπου.
Αναίρεση του βουλεύματος και νέα κρίση
Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Αθηνών είχε ερμηνεύσει και εφαρμόσει εσφαλμένα τις σχετικές διατάξεις του Ποινικού Κώδικα, του Αστικού Κώδικα και της Πολιτικής Δικονομίας.
Για τον λόγο αυτό, αναίρεσε το προσβαλλόμενο βούλευμα και παρέπεμψε την υπόθεση για νέα κρίση στο ίδιο συμβούλιο, με διαφορετική σύνθεση δικαστών, ώστε να εξεταστεί εκ νέου και να προχωρήσει η διαδικασία για τη διενέργεια της ανάκρισης.
