Τα έξυπνα γυαλιά με ενσωματωμένη κάμερα δεν ανήκουν πλέον στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας.
Μπορούν να μοιάζουν με ένα απολύτως συνηθισμένο ζευγάρι γυαλιών, ενώ παράλληλα να διαθέτουν κάμερα, μικρόφωνο, σύνδεση με smartphone και δυνατότητα καταγραφής φωτογραφιών ή βίντεο.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα: κάποιος μπορεί να βρίσκεται απέναντί μας και να χρησιμοποιεί μια συσκευή καταγραφής χωρίς να είναι άμεσα αντιληπτό ότι τραβάει βίντεο.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την τεχνολογική καινοτομία. Αφορά κυρίως το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα και το κατά πόσο γνωρίζουμε πότε καταγράφονται η εικόνα, η φωνή ή οι κινήσεις μας.
Τα συγκεκριμένα γυαλιά ενσωματώνουν μικροσκοπικές κάμερες στον σκελετό τους, συνήθως σε σημείο που μπορεί να μην τραβά εύκολα την προσοχή. Ανάλογα με το μοντέλο, η καταγραφή μπορεί να ενεργοποιείται από ένα φυσικό κουμπί, μια φωνητική εντολή ή άλλον χειρισμό.
Ο χρήστης μπορεί στη συνέχεια να αποθηκεύσει το υλικό στη συσκευή ή να το μεταφέρει σε συνδεδεμένο smartphone. Σε ορισμένα οικοσυστήματα έξυπνων γυαλιών, η σύνδεση με εφαρμογές επιτρέπει επίσης την εύκολη διαχείριση και κοινοποίηση του περιεχομένου.
Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την τεχνολογία ιδιαίτερα προβληματική: η κάμερα βρίσκεται πάνω σε ένα αντικείμενο που χρησιμοποιούμε καθημερινά και δεν θυμίζει απαραίτητα παραδοσιακή συσκευή βιντεοσκόπησης.
Τεχνικά, ένα άτομο που φορά γυαλιά με κάμερα μπορεί να επιχειρήσει να καταγράψει το περιβάλλον του χωρίς να ενημερώσει τους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η καταγραφή είναι πάντοτε νόμιμη ή επιτρεπτή.
Η νομιμότητα εξαρτάται από τις συνθήκες, τη χώρα, το σημείο όπου πραγματοποιείται η καταγραφή, το αν καταγράφεται μόνο εικόνα ή και ήχος, καθώς και από τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται το υλικό.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η προστασία προσωπικών δεδομένων είναι ιδιαίτερα αυστηρή και η καταγραφή αναγνωρίσιμων προσώπων μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να δημιουργεί ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Πολλά προϊόντα προσπαθούν να αντιμετωπίσουν αυτό το ζήτημα με φωτεινές ενδείξεις ή άλλες ειδοποιήσεις που δείχνουν ότι πραγματοποιείται καταγραφή. Το ερώτημα όμως είναι κατά πόσο αυτές οι ενδείξεις είναι πάντα ορατές από τους ανθρώπους που βρίσκονται απέναντι.
Έτσι δημιουργείται ένα νέο πρόβλημα για την κοινωνία της τεχνολογίας: όταν μια κάμερα γίνεται σχεδόν αόρατη, πώς διασφαλίζεται η συναίνεση;
Υπάρχουν πολλές νόμιμες και χρήσιμες εφαρμογές των έξυπνων γυαλιών. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για hands-free επικοινωνία, φωτογραφία, βίντεο, πλοήγηση, άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες και άλλες λειτουργίες που διευκολύνουν την καθημερινότητα.
Η ίδια τεχνολογία, όμως, μπορεί να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά. Η κρυφή καταγραφή σε έναν ιδιωτικό χώρο, σε μια προσωπική συζήτηση ή σε μια κατάσταση όπου οι άνθρωποι έχουν εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας μπορεί να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες.
Επιπλέον, το πρόβλημα δεν σταματά τη στιγμή της καταγραφής. Ένα βίντεο μπορεί να αποθηκευτεί, να μεταφερθεί σε άλλες συσκευές ή να δημοσιευθεί στο διαδίκτυο. Από τη στιγμή που ένα προσωπικό στιγμιότυπο γίνει ψηφιακό αρχείο, ο έλεγχός του μπορεί να γίνει εξαιρετικά δύσκολος.
Η διάδοση των έξυπνων γυαλιών σημαίνει ότι η κοινωνία θα χρειαστεί να προσαρμοστεί σε μια νέα μορφή διακριτικής καταγραφής.
Σε χώρους όπου υπάρχει αυξημένη ανάγκη προστασίας της ιδιωτικότητας, όπως ιατρεία, αποδυτήρια, τουαλέτες ή άλλοι ιδιωτικοί χώροι, οι κανόνες πρέπει να είναι ιδιαίτερα αυστηροί.
Παράλληλα, οι κατασκευαστές έχουν σημαντικό ρόλο. Οι ενδείξεις καταγραφής πρέπει να είναι ξεκάθαρες, ορατές και δύσκολο να παρακαμφθούν, ενώ οι χρήστες πρέπει να ενημερώνονται με σαφήνεια για το πότε και πώς καταγράφεται υλικό.
Τα γυαλιά με κάμερα αποτελούν ένα ακόμη βήμα προς έναν κόσμο όπου η τεχνολογία ενσωματώνεται όλο και περισσότερο πάνω στο σώμα μας. Η ευκολία είναι δεδομένη. Το ίδιο όμως και η ανάγκη για νέους κανόνες.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αν μπορούμε να καταγράψουμε περισσότερα, αλλά αν οι άνθρωποι γύρω μας γνωρίζουν ότι καταγράφονται και αν έχουν τη δυνατότητα να προστατεύσουν την ιδιωτικότητά τους.
Η πρόκληση για κατασκευαστές, νομοθέτες και καταναλωτές είναι να βρεθεί η ισορροπία ανάμεσα στην καινοτομία και στον σεβασμό των προσωπικών δεδομένων.
