Νέο πλαίσιο για τα «κόκκινα» δάνεια και την προστασία των δανειοληπτών προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με βασικές παρεμβάσεις τον περιορισμό των συνολικών απαιτήσεων, τον επανυπολογισμό παλαιών οφειλών και την επιβολή αυστηρών προθεσμιών στις ρυθμίσεις από τράπεζες, funds και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers).
Το σχέδιο νόμου βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου 2026 και προβλέπει, μεταξύ άλλων, ανώτατο όριο στη συνολική απαίτηση από δάνεια, χαμηλότερες προκαταβολές για διμερείς ρυθμίσεις και πρόσθετες δικλίδες προστασίας για όσους εξυπηρετούν κανονικά τις οφειλές τους.
Όπως δήλωσε η γενική γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνη Αλαμπάση, στόχος είναι να περιοριστεί η αβεβαιότητα για τους οφειλέτες και να ενισχυθεί η ευθύνη των πιστωτών, μέσα από σαφείς κανόνες και ουσιαστικές λύσεις ρύθμισης.
Πλαφόν στις οφειλές: Έως δύο ή τρεις φορές το αρχικό κεφάλαιο
Στον πυρήνα της παρέμβασης βρίσκεται η θέσπιση ανώτατου ορίου στη συνολική απαίτηση από δάνεια και πιστώσεις. Με βάση το προτεινόμενο πλαίσιο, η οφειλή δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το διπλάσιο ή το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου, ανάλογα με την κατηγορία του δανείου και τις ειδικότερες προϋποθέσεις.
Το μέτρο καλύπτει καταναλωτικά, στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, ανεξάρτητα από το εάν η απαίτηση παραμένει στην αρχική τράπεζα, έχει μεταβιβαστεί σε fund ή διαχειρίζεται από servicer.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τις παλαιές οφειλές αγροτών, για τις οποίες το ανώτατο όριο διαμορφώνεται στο διπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου. Για δάνεια που χορηγήθηκαν πριν από το 1990 και για τα οποία δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία προσδιορισμού του αρχικού κεφαλαίου, προβλέπεται ειδικός περιορισμός της απαίτησης στο 150% του ποσού που είχε διαμορφωθεί κατά την τελευταία ρύθμιση πριν από το 1990.
Πώς θα γίνεται ο επανυπολογισμός των οφειλών
Εάν ένα δάνειο είχε αρχικό κεφάλαιο 100.000 ευρώ και η συνολική απαίτηση έχει φτάσει τις 500.000 ευρώ, το προτεινόμενο πλαφόν του τριπλάσιου κεφαλαίου θα περιορίζει την απαίτηση στις 300.000 ευρώ. Το ποσό που υπερβαίνει το όριο δεν θα μπορεί να διεκδικηθεί, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της ρύθμισης.
Για οφειλές αγροτών, το αντίστοιχο όριο θα είναι 200.000 ευρώ. Στον επανυπολογισμό θα λαμβάνονται υπόψη και οι καταβολές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, οι τράπεζες, τα funds και οι servicers θα υποχρεούνται να επανυπολογίσουν τις απαιτήσεις που εμπίπτουν στο νέο καθεστώς εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου.
Η διαδικασία προβλέπεται να γίνεται χωρίς να απαιτείται προηγούμενη αίτηση του δανειολήπτη. Το αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο θα πρέπει να αποτυπώνεται στις λογιστικές και πληροφοριακές καταστάσεις των πιστωτών. Δεν προβλέπεται, ωστόσο, επιστροφή ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί.
Τι αλλάζει για τους πλειστηριασμούς
Σημαντικές είναι οι προβλέψεις και για τις υποθέσεις που βρίσκονται ήδη σε διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης.
Με βάση το προτεινόμενο πλαίσιο, οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί θα μπορούν να συνεχίζονται μόνο για το ποσό που προκύπτει μετά τον επανυπολογισμό της απαίτησης, εφόσον αυτή υπάγεται στο νέο καθεστώς.
Για τους εκκρεμείς πλειστηριασμούς, ο πιστωτής ή ο διαχειριστής της απαίτησης θα υποχρεούται να γνωστοποιήσει το αναπροσαρμοσμένο ποσό και να περιορίσει αντίστοιχα τις πράξεις εκτέλεσης.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι, εάν το τίμημα από την εκποίηση περιουσιακού στοιχείου υπερκαλύπτει τη μειωμένη απαίτηση του πιστωτή, το υπόλοιπο θα αποδίδεται στον οφειλέτη.
Τρίμηνη προθεσμία για απάντηση σε αίτημα ρύθμισης
Το νομοσχέδιο επιχειρεί να αλλάξει και τον τρόπο με τον οποίο οι servicers χειρίζονται τα αιτήματα ρύθμισης.
Ειδικότερα, προβλέπει ότι ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά σε αίτημα ρύθμισης εντός τριών μηνών, ενώ η διαδικασία της διμερούς διαπραγμάτευσης θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες.
Εάν παρέλθει άπρακτη η τρίμηνη προθεσμία, προβλέπεται καταγραφή παράβασης, ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος και αναστολή του εκτοκισμού και της κεφαλαιοποίησης τόκων έως ότου δοθεί απάντηση.
Η πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να είναι τεκμηριωμένη και να λαμβάνει υπόψη την πραγματική οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη.
Προκαταβολή έως 15% και προστασία όσων τηρούν τη ρύθμιση
Μία από τις σημαντικές αλλαγές αφορά το ύψος της προκαταβολής που μπορεί να ζητηθεί στο πλαίσιο μιας απευθείας διμερούς ρύθμισης. Το σχέδιο προβλέπει ανώτατο όριο 15% της οφειλής, με δυνατότητα χαμηλότερης προκαταβολής όταν τεκμηριώνονται οικονομική δυσχέρεια, κοινωνικά κριτήρια ή προβλήματα υγείας.
Επιπλέον, ο πιστωτής θα υποχρεούται να υποβάλλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό.
Το σχέδιο νόμου προβλέπει ακόμη ότι, όσο ο δανειολήπτης τηρεί ενεργή ρύθμιση, δεν θα επιτρέπονται η καταγγελία της σύμβασης, τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και οι πλειστηριασμοί από τον διαχειριστή της απαίτησης. Σε περίπτωση παραβίασης των σχετικών διατάξεων, προβλέπονται ακυρότητα των πράξεων, πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις και ισόχρονη παράταση της ρύθμισης, καθώς και πρόστιμο που μπορεί να φτάσει τις 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.
Δωρεάν αναλυτική ενημέρωση για κάθε οφειλή
Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνεται και το δικαίωμα του οφειλέτη να ζητά χωρίς χρέωση αναλυτική εικόνα της οφειλής του.
Η ενημέρωση θα πρέπει να περιλαμβάνει τις δανειακές συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το ιστορικό πληρωμών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, το ανεξόφλητο κεφάλαιο, τους τόκους, τις προμήθειες και κάθε άλλη χρέωση.
Οι πιστωτές θα υποχρεούνται να χορηγούν τα στοιχεία εντός 45 ημερών. Σε περίπτωση μη ανταπόκρισης, προβλέπεται αναστολή του εκτοκισμού έως την πλήρη απάντηση στο αίτημα.
Νέες υποχρεώσεις για τους servicers από το 2027
Το σχέδιο προβλέπει επίσης ενισχυμένες υποχρεώσεις διαφάνειας για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να δημοσιοποιούν ετήσια οικονομικά στοιχεία, δεδομένα για τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται, αποτελέσματα διαχείρισης και πληροφορίες για τον χειρισμό παραπόνων.
Παράλληλα, θα υποχρεούνται να υποβάλλουν στρατηγικό σχέδιο με προβλέψεις ανακτήσεων και δείκτες απόδοσης.
Οι συγκεκριμένες διατάξεις προβλέπεται να αρχίσουν να εφαρμόζονται στις αρχές του 2027, τρεις μήνες μετά την ψήφιση του νέου νόμου.
Το τελικό περιεχόμενο των παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης και τη νομοθετική επεξεργασία του σχεδίου πριν από την ψήφισή του στη Βουλή.
