Από τον Σαλμά και τον «μπάφο» μέχρι τα έξυπνα γυαλιά, τα νανογιλέκα και τις συγκρούσεις με τους συνδικαλιστές – όταν η προσωπική επικοινωνιακή στρατηγική ενός κορυφαίου στελέχους αρχίζει να επισκιάζει το κυβερνητικό μήνυμα
Γράφει ο Αρχικοριός
Όταν ένας υπουργός γίνεται η είδηση όχι για το έργο του αλλά για την ιδιόρρυθμη συμπεριφορά του τότε το πρόβλημα είναι μεγάλο και δεν μπορεί ο πρωθυπουργός να σφυρίζει αδιάφορα…
Υπάρχει λοιπόν ένα πολιτικό πρόβλημα που δεν μετριέται εύκολα στις δημοσκοπήσεις: η υπερέκθεση. Και ο Άδωνις Γεωργιάδης φαίνεται πλέον να κινείται ακριβώς πάνω σε αυτή τη λεπτή γραμμή.
Ο υπουργός Υγείας και αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας βρίσκεται διαρκώς στην επικαιρότητα. Το ζήτημα, όμως, είναι τι είδους επικαιρότητα παράγει. Πολύ συχνά η συζήτηση δεν αφορά κάποια μεταρρύθμιση στην Υγεία, ένα πρόβλημα του ΕΣΥ ή μια κυβερνητική πρωτοβουλία. Αφορά τον ίδιο, τις εκφράσεις του, τις συγκρούσεις του, τις αναρτήσεις του και τον τρόπο με τον οποίο επιλέγει να απαντήσει στους πολιτικούς αντιπάλους του.
Και κάπου εδώ προκύπτει το εύλογο πολιτικό ερώτημα: Όταν ένα κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος καταλαμβάνει δυσανάλογα μεγάλο μέρος της επικαιρότητας για προσωπικές αντιπαραθέσεις, ποιος τελικά πληρώνει τον λογαριασμό; Και πόσο μπορεί ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης να ανέχεται τέτοιες συμπεριφορές που εκθέτουν ανεπανόρθωτα την παράταξη που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής;
Από τον Σαλμά μέχρι τον «μπάφο»
Οι επικές κόντρες και χυδαίες συγκρούσεις του Άδωνι Γεωργιάδη με τον Παύλο Πολάκη και τη Ζωή Κωνσταντοπούλου έχουν γράψει ιστορία. Όμως η σύγκρουση με τον Μάριο Σαλμά είναι μάλλον ανορθόδοξη.
Οι δύο πολιτικοί αν και προέρχονται από την ίδια πολιτική δεξαμενή έχουν ανταλλάξει βαριές δημόσιες καταγγελίες και ο Γεωργιάδης είχε προαναγγείλει ακόμη και μήνυση και αγωγή εναντίον του πρώην βουλευτή της ΝΔ.
Τον Ιούλιο, μάλιστα, ο υπουργός επανήλθε στην αντιπαράθεση με τον Σαλμά, κάνοντας λόγο για χρήματα που «χαρίστηκαν» από τον ΕΟΠΥΥ και προαναγγέλλοντας καταλογισμούς άνω των 176.000 ευρώ.
Το πολιτικό περιεχόμενο της αντιπαράθεσης μπορεί ασφαλώς να συζητηθεί. Αυτό που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί είναι ότι η προσωπική κόντρα καταλήγει να γίνεται η ίδια είδηση.
Σας θυμίζω ότι παλαιότερα, από το βήμα της Βουλής ο Άδωνις Γεωργιάδης είχε απευθυνθεί στον Μάριο Σαλμά λέγοντάς του: «Δεν θα κρύβεσαι πίσω από την ασυλία ρε γαϊδούρι απατεώνα» και αμέσως μετά του είπε: «Έπιασε αυτό το υποκείμενο στο στόμα του, το όνομα της γυναίκας μου!», ενώ τον αποκάλεσε επίσης «αρχιγαϊδούρι».
Και ύστερα ήρθε ο Νίκος Ελευθερόγλου
Σε τηλεοπτική αντιπαράθεση, ο υπουργός απευθύνθηκε στον δημοσιογράφο ρωτώντας τον εάν «έχει πάρει κάνα μπάφο». Η φράση προκάλεσε αντιδράσεις και ακολούθησαν δημόσιες τοποθετήσεις που έθεσαν ζήτημα ύφους και θεσμικής συμπεριφοράς.
Μπορεί κάποιος να το θεωρήσει χιούμορ. Μπορεί κάποιος άλλος να το θεωρήσει απαράδεκτο. Αυτό όμως είναι ακριβώς το πρόβλημα: Για έναν αντιπρόεδρο κυβερνώντος κόμματος, η συζήτηση δεν θα έπρεπε να καταλήγει κάθε τόσο στο αν μια προσβλητική ή επιθετική ατάκα ήταν «αστείο».
Τα γυαλιά που έγιναν πρωτοσέλιδο
Και μετά ήρθαν τα περίφημα έξυπνα γυαλιά.
Ο Γεωργιάδης επιβεβαίωσε ότι φορούσε Meta Ray-Ban κατά τις επισκέψεις του στη Λήμνο και τη Λέρο, αλλά αρνήθηκε ότι κατέγραψε πολίτες. Εξήγησε ότι τα χρησιμοποιούσε ως συσκευή Bluetooth και υποστήριξε ότι, ακόμη και αν υπήρχε καταγραφή, υπήρχαν ήδη πολλές κάμερες γύρω του.
Παράλληλα δήλωσε ότι θα συνεχίσει να τα φορά και ότι σε περίπτωση ζητήματος ασφαλείας θα μπορούσε να υπάρχει καταγραφή των γεγονότων.
Το αποτέλεσμα; Για άλλη μία φορά, η πολιτική συζήτηση μετακινήθηκε από το υπουργείο Υγείας στα γυαλιά του υπουργού.
Τα νανογιλέκα δεν ξεχάστηκαν
Και φυσικά υπάρχουν τα νανογιλέκα.
Ο ίδιος ο Γεωργιάδης αναγνώρισε πρόσφατα ως «λάθος» την επιλογή του να διαφημίσει στο παρελθόν προϊόντα Nanobionic μέσω τηλεπωλήσεων.
Τα γεγονότα αφορούν την περίοδο που ήταν βουλευτής και παρουσιαστής τηλεπωλήσεων, ενώ ο ίδιος υποστηρίζει σήμερα ότι τα παρουσίαζε ως προϊόντα ευεξίας και όχι ως ιατροτεχνολογικά προϊόντα ή θεραπεία.
Το θέμα επανήλθε στην επικαιρότητα χρόνια αργότερα. Και αυτό δείχνει κάτι σημαντικό για έναν πολιτικό: Το παρελθόν δεν εξαφανίζεται επειδή άλλαξε ο θεσμικός ρόλος.
Η διαρκής κόντρα με τους συνδικαλιστές
Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει τους συνδικαλιστές αποτελεί ακόμη ένα σταθερό κεφάλαιο της επικοινωνιακής του παρουσίας.
Τον Αύγουστο έγραψε ότι απολαμβάνει να «αποκαλύπτει την υποκρισία των συνδικαλιστών της Αριστεράς», σχολιάζοντας συμμετοχή συνδικαλιστή σε κινητοποίηση.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, στον Βόλο, απάντησε σε συγκεντρωμένους συνδικαλιστές με ειρωνικές αναφορές στη στάση τους, ενώ στη συνέχεια ανέβασε σχετικό βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα.
Εδώ δεν τίθεται ζήτημα αν ένας υπουργός έχει δικαίωμα να απαντά στην κριτική. Φυσικά και έχει. Το ερώτημα είναι αν κάθε πολιτική διαφωνία πρέπει να μετατρέπεται σε προσωπική σύγκρουση και διαδικτυακό σόου.
Και ο Πατούλης, τα κέντρα αναγεννητικής ιατρικής και η νέα φωτιά
Το τελευταίο διάστημα προστέθηκε και η συζήτηση γύρω από τον Γιώργο Πατούλη και επιχειρηματικές δραστηριότητες στον χώρο της αναγεννητικής, αισθητικής και ολιστικής ιατρικής.
Ο Γεωργιάδης, ερωτηθείς σχετικά με τον Πατούλη, απάντησε χαρακτηριστικά «γούστο του και καπέλο του», υπερασπιζόμενος το δικαίωμα του προέδρου του ΙΣΑ να δραστηριοποιείται στην αναγεννητική ιατρική.
Παράλληλα, δημοσιεύματα κατέγραψαν αλλαγές στην παρουσία του Πατούλη σε ιστοσελίδα σχετικής κλινικής, ενώ υπήρξαν καταγγελίες και πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από τις δραστηριότητες αυτές.
Ακόμη και εδώ, ο υπουργός δεν έμεινε έξω από τη δημόσια συζήτηση.
Το πραγματικό πολιτικό ερώτημα
Ο Άδωνις Γεωργιάδης έχει αναμφισβήτητα ένα χαρακτηριστικό που ελάχιστοι πολιτικοί διαθέτουν στον ίδιο βαθμό: ξέρει να παράγει επικοινωνία.
Ξέρει να προκαλεί συζήτηση, να απαντά, να ανεβάζει τους τόνους, να χρησιμοποιεί τα κοινωνικά δίκτυα και να μετατρέπει ακόμη και μια πολιτική διαφωνία σε προσωπικό πολιτικό γεγονός.
Το ερώτημα όμως για τη Νέα Δημοκρατία είναι διαφορετικό.
Πόσο βοηθά τελικά την εικόνα της παράταξης μια τέτοια μόνιμη υπερέκθεση;
Όταν ο αντιπρόεδρος του κόμματος γίνεται είδηση για τον «μπάφο», τα γυαλιά, τα νανογιλέκα, τις προσωπικές συγκρούσεις με όσους θεωρεί πολιτικούς του αντιπάλους ή τις διαδικτυακές μονομαχίες με συνδικαλιστές και δημοσιογράφους, υπάρχει ένας κίνδυνος που δεν αφορά μόνο τον ίδιο.
Να μετατοπίζεται το κυβερνητικό μήνυμα από την πολιτική στην προσωπική αντιπαράθεση.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα της υπόθεσης Γεωργιάδη: Όχι ότι μιλάει πολύ, αλλά ότι πολύ συχνά η συζήτηση καταλήγει να αφορά τον τρόπο με τον οποίο μιλάει.
Η πολιτική αντιπαράθεση είναι μέρος της δημοκρατίας. Η σκληρή κριτική επίσης. Όμως για έναν υπουργό και αντιπρόεδρο κυβερνώντος κόμματος υπάρχει πάντοτε ένα επιπλέον μέτρο: Η θεσμική εικόνα.
Και όταν η προσωπική ρητορική επισκιάζει επανειλημμένα το πολιτικό έργο, τότε το ζήτημα παύει να είναι απλώς προσωπικό.
Γίνεται ζήτημα πολιτικής επικοινωνίας για ολόκληρη την παράταξη. Και προκαλεί αλγεινή εντύπωση ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξακολουθεί να τον καλύπτει έστω και δια της σιωπής του…
Το σύνδρομο της ύβρεως και η μέθη της εξουσίας
Υπάρχει ένας όρος που χρησιμοποίησε ο Βρετανός γιατρός, πρώην υπουργός Εξωτερικών και μέλος της Βουλής των Λόρδων, David Owen, για να περιγράψει ένα ιδιαίτερο φαινόμενο της πολιτικής εξουσίας: το «σύνδρομο της ύβρεως» (hubris syndrome).
Ο Owen υποστήριξε ότι η μακρά παραμονή στην εξουσία μπορεί να ενισχύσει συμπεριφορές όπως η υπερβολική αυτοπεποίθηση, η περιφρόνηση της κριτικής, η υπερβολική ενασχόληση με την προσωπική εικόνα και η πεποίθηση ότι ο πολιτικός έχει σχεδόν πάντα δίκιο. Μάλιστα, μεταξύ των χαρακτηριστικών που περιγράφει περιλαμβάνεται και η περιφρόνηση προς τους άλλους.
Δεν χρειάζεται, βεβαίως, να κάνει κανείς διάγνωση σε έναν πολιτικό για να αναγνωρίσει μια συμπεριφορά που δημιουργεί πολιτικό πρόβλημα. Και εδώ βρίσκεται η ουσία.
Όταν η αυτοπεποίθηση μετατρέπεται σε αλαζονεία, η πολιτική αντιπαράθεση σε προσωπική προσβολή, η απάντηση στην κριτική σε χλευασμό και η δημόσια παρουσία σε διαρκή επίδειξη προσωπικής ισχύος, τότε η συζήτηση παύει να αφορά απλώς το επικοινωνιακό στιλ ενός πολιτικού. Αφορά τη σχέση του με την εξουσία και με τους ανθρώπους που τον κρίνουν.
Ο ίδιος ο Owen έχει επισημάνει ότι η προσωπική μετριοφροσύνη και η προθυμία να ακούει κανείς την κριτική λειτουργούν ως αντίβαρα στην ύβρη.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ενδιαφέρουσα παράμετρος στην περίπτωση του Άδωνι Γεωργιάδη: Όχι αν κάποιος μπορεί να του κολλήσει έναν επιστημονικό όρο, αλλά αν η δημόσια συμπεριφορά του δείχνει ότι έχει αρχίσει να λείπει το βασικό αντίβαρο κάθε εξουσίας — η αίσθηση του μέτρου.
Γιατί, όπως προειδοποιεί η θεωρία του Owen, η ύβρις δεν αφορά απλώς το ύφος. Αφορά τη στιγμή που η εξουσία αρχίζει να πείθει τον φορέα της ότι δεν χρειάζεται πλέον να ακούει τους άλλους.
