Στις διεθνείς προκλήσεις, την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό, αλλά και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών.
Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι η χώρα είναι «γεφυροποιός» και «δεν είναι ταραχοποιός», επισημαίνοντας τις στρατηγικές της συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο.
Υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της πολυμέρειας και της διεθνούς συνεργασίας, σε μια περίοδο κατά την οποία, όπως ανέφερε, οι συγκρούσεις και οι γεωπολιτικές εντάσεις πολλαπλασιάζονται και οι κανόνες που διέπουν τις σχέσεις μεταξύ των κρατών δοκιμάζονται.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο Δίκαιο της Θάλασσας και στην ανάγκη διασφάλισης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Όπως σημείωσε, οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί αποτελούν κρίσιμες υποδομές για το παγκόσμιο εμπόριο, την ενεργειακή ασφάλεια και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη συμμετοχή της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα, επισημαίνοντας ότι η χώρα συμβάλλει στην προστασία της ναυσιπλοΐας και της θαλάσσιας ασφάλειας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη πλήρους εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και διασφάλισης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας σε όλες τις θαλάσσιες περιοχές.
«Το Δίκαιο της Θάλασσας πρέπει να ισχύει ανεμπόδιστα. Η ελεύθερη ναυσιπλοΐα πρέπει να εφαρμοστεί παντού», τόνισε, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική σημασία της προστασίας των διεθνών θαλάσσιων διαδρομών.
Αναφερόμενος στις σχέσεις της Ελλάδας με το Ισραήλ, υπογράμμισε ότι η χώρα έχει οικοδομήσει μια βαθιά στρατηγική σχέση με το Τελ Αβίβ, διατηρώντας ταυτόχρονα στενούς δεσμούς με τον αραβικό κόσμο. Όπως σημείωσε, αυτή η δυνατότητα διατήρησης σχέσεων και με τις δύο πλευρές αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για την Αθήνα και της επιτρέπει να συμμετέχει σε έναν ανοικτό και ειλικρινή διάλογο για τις περιφερειακές εξελίξεις.
Ο Λίβανος και η ανάγκη ενίσχυσης του κράτους
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Λίβανο, εκτιμώντας ότι υπάρχει ευκαιρία να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια μακρά περίοδο ειρήνης και σταθερότητας.
Η Ελλάδα, όπως τόνισε, στηρίζει την κυριαρχία του Λιβάνου και τις προσπάθειες της κυβέρνησής του. Ένα ισχυρό και λειτουργικό λιβανέζικο κράτος, σύμφωνα με την ελληνική θέση, θα ενίσχυε τόσο την εθνική ασφάλεια όσο και την περιφερειακή σταθερότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα δηλώνει ότι θα συνεχίσει να παρέχει στήριξη στον Λίβανο και στις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας, υπογραμμίζοντας τη σημασία της κοινής δράσης για την αποτροπή δημιουργίας κενού ασφαλείας.
Η Συρία στο επίκεντρο της περιφερειακής σταθερότητας
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στη Συρία, την οποία χαρακτήρισε σημαντικό παράγοντα για τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.
Όπως τόνισε, η μακροπρόθεσμη ειρήνη προϋποθέτει μια σταθερή και συμπεριληπτική Συρία, απαλλαγμένη από ξένες παρεμβάσεις και περιφερειακές αντιπαραθέσεις. Μια χώρα, όπως ανέφερε, στην οποία κάθε πολίτης θα αισθάνεται ασφαλής.
Αναγνωρίζοντας τα βήματα που έχουν γίνει από τις νέες συριακές αρχές, υπογράμμισε παράλληλα την ανάγκη για περαιτέρω πρόοδο, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την προστασία των δικαιωμάτων και την ασφάλεια όλων των θρησκευτικών κοινοτήτων.
Στην αναφορά του συμπεριέλαβε και την ελληνορθόδοξη μειονότητα, επισημαίνοντας την ανάγκη προστασίας της από τη βία και τον ισλαμιστικό εξτρεμισμό.
Λιβύη: Στήριξη στους θεσμούς και οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών
Η συζήτηση για την περιφερειακή σταθερότητα επεκτάθηκε και στη Λιβύη. Ο κ. Μητσοτάκης έκανε λόγο για κοινά συμφέροντα και χαιρέτισε τις προσπάθειες επανένωσης της χώρας.
Μια βιώσιμη και σταθερή Λιβύη, απαλλαγμένη από εξωτερικές παρεμβάσεις, θα ήταν προς όφελος όχι μόνο του λιβυκού λαού αλλά και της ευρύτερης περιοχής, σημείωσε.
Η Ελλάδα, πρόσθεσε, είναι έτοιμη να στηρίξει τους λιβυκούς θεσμούς στην προστασία των συνόρων και στη διαχείριση της μετανάστευσης, ενώ επανέλαβε τη δέσμευση της Αθήνας για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Για Τουρκία: «Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία μας – Είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε πλάι πλάι»
Στη συνέχεια, ο πρωθυπουργός στράφηκε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία τρία χρόνια η Ελλάδα ακολουθεί μια συστηματική πολιτική προσέγγισης με στόχο τη βελτίωση των σχέσεων, την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας.
Στόχος αυτής της πολιτικής, όπως ανέφερε, είναι να αποτρέπεται η κλιμάκωση των εντάσεων και ο κίνδυνος μιας αχρείαστης κρίσης.
Χαρακτήρισε τις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας εύθραυστες και επιβαρυμένες από το ιστορικό τους βάρος, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μια κοινή αντίληψη σχετικά με τον τρόπο επίλυσης των διαφορών, στη βάση του διεθνούς δικαίου και των αρχών καλής γειτονίας.
«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία μας. Είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε πλάι πλάι», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα του πρωθυπουργού.
Ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε ότι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της ελληνοτουρκικής διαφοράς σχετικά με την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ.
Παράλληλα, τόνισε ότι ο διάλογος αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ειρήνη και την ευημερία, σημειώνοντας ωστόσο ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος όταν συνοδεύεται από μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη. Επίσης όπως τόνισε ο Πρωθυπουργός δεν μπορεί να σημειωθεί πρόοδος όταν υπάρχουν απειλές πολέμου σε απάντηση ως προς την άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων με βάση το διεθνές δίκαιο.
Κυπριακό: «Ανοιχτή πληγή»
Στην ομιλία του έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στο Κυπριακό, χαρακτηρίζοντάς το «ανοιχτή πληγή» στην περιοχή.
Πενήντα δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή, το Κυπριακό εξακολουθεί να αποτελεί, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, δοκιμασία για την αξιοπιστία του διεθνούς συστήματος και την εφαρμογή των ψηφισμάτων του ΟΗΕ.
Η Ελλάδα, όπως ανέφερε, στηρίζει τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες για τη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών που θα επιτρέψουν την επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών.
Στόχος, σύμφωνα με την ελληνική θέση, παραμένει η επανένωση της Κύπρου στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ουκρανία: «Η διπλωματία πρέπει να οδηγήσει σε κατάπαυση του πυρός»
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στον πόλεμο στην Ουκρανία, καταδικάζοντας τις επιθέσεις εναντίον αμάχων και κρίσιμων υποδομών.
Εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ελλάδας προς τον ουκρανικό λαό και υπογράμμισε την ανάγκη για διπλωματική λύση, κατάπαυση του πυρός και ειρήνη που θα στηρίζεται στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Παράλληλα, τόνισε ότι η Ουκρανία πρέπει να έχει ενεργό λόγο στις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον της, ενώ η Ευρώπη, όπως είπε, δεν μπορεί να απουσιάζει από τις σχετικές διαπραγματεύσεις.
Σουδάν: Κίνδυνος ευρύτερης αποσταθεροποίησης
Αναφορά έγινε και στον πόλεμο στο Σουδάν, μια σύγκρουση που έχει προκαλέσει τεράστια ανθρωπιστική κρίση και, όπως υπογράμμισε ο πρωθυπουργός, έχει επιπτώσεις που ξεπερνούν τα σύνορα της χώρας.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η συνέχιση της σύγκρουσης θα μπορούσε να προκαλέσει νέο μεταναστευτικό κύμα, με την Ευρώπη να βρίσκεται μεταξύ των περιοχών που θα επηρεάζονταν άμεσα.
Η ελληνική οικονομία
Στο εσωτερικό μέτωπο, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην πορεία της Ελλάδας, υπενθυμίζοντας ότι η χώρα βγήκε από μια βαθιά οικονομική κρίση, κατά την οποία το ΑΕΠ είχε συρρικνωθεί σημαντικά.
Σήμερα, όπως υποστήριξε, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η χώρα προσελκύει σημαντικές άμεσες ξένες επενδύσεις.
Έκανε επίσης λόγο για βελτίωση των δημοσιονομικών επιδόσεων και αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, ενώ απέδωσε σημαντικό μέρος της αλλαγής στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και την ψηφιοποίηση του κράτους.
Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η οικονομική ανθεκτικότητα συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση των θεσμών, της άμυνας και της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας.
Ελλάδα και Ευρώπη: Ενέργεια, συνδεσιμότητα και ασφάλεια
Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε ακόμη στον ρόλο της Ελλάδας στην Ευρώπη και στη γεωπολιτική σημασία της γεωγραφικής της θέσης.
Όπως τόνισε, η ενεργειακή και ψηφιακή συνδεσιμότητα, τα λιμάνια, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και οι θαλάσσιες οδοί αποτελούν πλέον κρίσιμους παράγοντες ισχύος.
Η Ελλάδα, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, επιδιώκει να αξιοποιήσει τη θέση της ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Κόλπου και Βόρειας Αφρικής, ενισχύοντας παράλληλα τον ρόλο της ως ενεργειακού και εμπορικού κόμβου.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, υπενθυμίζοντας ότι η συντριπτική πλειονότητα του παγκόσμιου εμπορίου πραγματοποιείται μέσω θαλάσσης. Η προστασία των θαλάσσιων οδών, όπως σημείωσε, αποτελεί επομένως ζήτημα που αφορά το σύνολο της διεθνούς κοινότητας.
Τεχνητή νοημοσύνη: «Ο κώδωνας πρέπει να σημάνει»
Κλείνοντας την ομιλία του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αφιέρωσε σημαντικό μέρος στην ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι οι κίνδυνοι από μια «ανεξέλεγκτη και όχι ρυθμισμένη» ανάπτυξη της ΤΝ θα μπορούσαν να υπερβούν τα οφέλη της, επικαλούμενος πιθανές απώλειες θέσεων εργασίας, συγκέντρωση πλούτου και επιπτώσεις στις ανθρώπινες σχέσεις.
Απέρριψε ως «αφελή» την ιδέα της εθελοντικής αυτορρύθμισης από τις εταιρείες τεχνολογίας και ζήτησε οι εταιρείες ΤΝ να αδειοδοτούνται βάσει συγκεκριμένων απαιτήσεων που θα αφορούν τις ανθρώπινες αξίες, τη διαφάνεια και την ασφάλεια. Παραλληλίζοντας τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης με εκείνη της πυρηνικής τεχνολογίας, ανέφερε ότι «Το ίδιο πρέπει να γίνει τώρα, και πρέπει να γίνει γρήγορα».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ολοκλήρωσε την παρέμβασή του υπογραμμίζοντας την ανάγκη για διεθνή συνεργασία, θεσμική αξιοπιστία και προσαρμογή στις μεγάλες γεωπολιτικές και τεχνολογικές αλλαγές που διαμορφώνουν το παγκόσμιο περιβάλλον.
