Για το μεταναστευτικό μίλησε το πρωί της Τρίτης (13/1) ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, κ. Θάνος Πλεύρης.
«Η Ελλάδα υψώνει ένα τεράστιο τείχος απέναντι στην παράνομη μετανάστευση, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί ανοιχτή μια νόμιμη πόρτα για όσους σέβονται τους κανόνες και θέλουν να έρθουν και να εργαστούν νόμιμα στη χώρα», υπογράμμισε ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, στη ραδιοφωνική εκπομπή «Μια του Νότη, δυο του Χιώτη» στον ΣΚΑΙ 100,3, με τους Βασίλη Χιώτη και Νότη Παπαδόπουλο, παρουσιάζοντας τη συνολική στρατηγική της κυβέρνησης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Όπως τόνισε, το ισχύον και το νέο νομοθετικό πλαίσιο συνδυάζουν την αποτροπή των παράνομων ροών, την ενίσχυση των επιστροφών και τη διαχείριση της αυξημένης πίεσης από τη Λιβύη, με την ανάπτυξη οργανωμένων και ελεγχόμενων νόμιμων οδών μετανάστευσης.
Στο πλαίσιο αυτό, δίνεται έμφαση στη σαφή διάκριση μεταξύ προσφυγικών και οικονομικών ροών, στη μετατόπιση της πίεσης προς την Κρήτη και στην προετοιμασία των αναγκαίων δομών, στη σύνδεση της διεθνούς προστασίας με την ένταξη στην αγορά εργασίας, καθώς και στον εξορθολογισμό ειδικών κατηγοριών, όπως το πλαίσιο για τους ασυνόδευτους ανηλίκους.
Τα βασικά σημεία συνέντευξης του Πλεύρη:
Για την αύξηση των ροών από τη Λιβύη: «Το νομοθετικό πλαίσιο για την παράνομη μετανάστευση που ψηφίσαμε είχε δύο σαφείς στόχους. Την ενίσχυση της αποτροπής και την αύξηση των επιστροφών. Και οι δύο στόχοι απέδωσαν κάτι που προκύπτει από τα στοιχεία, τα οποία πρέπει να εξετάζονται συνολικά.
Τον Ιούλιο καταγράφηκε οριακή αύξηση της τάξης του 1% σε σχέση με το 2024, ωστόσο, στο τελευταίο πεντάμηνο εφαρμογής του νέου πλαισίου, οι αφίξεις μειώθηκαν κατά 40%, με 13.000 λιγότερες αφίξεις, ενώ σε ετήσια βάση η μείωση ανήλθε στο 21%.
Η αποτελεσματικότητα του μέτρου αποτυπώνεται κυρίως στις εθνικότητες που γνώριζαν ότι δεν δικαιούνται άσυλο και, συνεπώς, υπόκεινται στις κυρώσεις του νόμου. Ιδιαίτερη σημασία έχουν και τα στοιχεία των επιστροφών.
Μόνο τον Δεκέμβριο πραγματοποιήθηκαν 995 επιστροφές, όταν σε ετήσια βάση ο μέσος όρος κυμαίνεται μεταξύ 5.000 και 6.000. Από αυτές, οι 406 ήταν οικειοθελείς, βάσει του νέου νομοθετικού πλαισίου. Πρόκειται για άτομα σε καθεστώς παράνομης διαμονής, τα οποία επέλεξαν την οικειοθελή αποχώρησή τους από τη χώρα αντί της έκτισης της προβλεπόμενης ποινής, γεγονός που αποδεικνύει ότι το σύστημα λειτουργεί στην πράξη.
Είναι σαφές ότι καμία νομοθετική ρύθμιση δεν μπορεί να μηδενίσει τις μεταναστευτικές ροές. Υπάρχουν ροές που είναι προσφυγικές και αντιμετωπίζονται σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
Στόχος μας είναι ο περιορισμός συνολικά των ροών. Με την Τουρκία υπάρχει σήμερα ουσιαστική συνεργασία στο πεδίο της αποτροπής, με σημαντικές μειώσεις στις ροές. Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στη Λιβύη.
Εκεί συνυπάρχουν δύο κρίσιμοι παράγοντες, αφενός, η αυξημένη πίεση λόγω του πολέμου στο Σουδάν και της μετακίνησης μεγάλων πληθυσμών προς τη Λιβύη, αφετέρου, η πολιτική αστάθεια και η ανάγκη διαλόγου με τον Χαλίφα Χαφτάρ, σε ένα πλαίσιο που δεν διευκολύνει τις θεσμικές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η κυβέρνηση αξιοποιεί τόσο τις διπλωματικές πρωτοβουλίες όσο και τις επιχειρησιακές δυνατότητες που προσφέρει η χειμερινή περίοδος στο Λιβυκό Πέλαγος, ώστε να υπάρξει καλύτερη προετοιμασία στο πεδίο και αποτελεσματικότερη αποτροπή.
Παράλληλα, προχωρά η προετοιμασία της Κρήτης, με τη δημιουργία των δύο προσωρινών δομών που έχουν εξαγγελθεί, ώστε να υπάρχει επαρκής διαχειριστική δυνατότητα ενόψει της άνοιξης. Συνεπώς, έχουμε απτά αποτελέσματα στη μείωση των ροών, σημαντική αύξηση των επιστροφών και ένα σαφές σχέδιο για την αντιμετώπιση της πίεσης από τη Λιβύη, τόσο σε επιχειρησιακό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο».
Για τη διαχείριση της πίεσης στην Κρήτη: «Τα στοιχεία καταδεικνύουν σαφή μετατόπιση της πίεσης, καθώς ενώ συνολικά οι αφίξεις μειώθηκαν από 60.886 το 2024 σε 48.068 το 2025, με μείωση περίπου 13.000 ατόμων στο τελευταίο πεντάμηνο, η Κρήτη καταγράφει αύξηση από 5.000 σε περίπου 20.000 αφίξεις.
Η αλλαγή των μεταναστευτικών προφίλ, με λιγότερες ροές από Συρία και Αφγανιστάν και αυξημένες από Σουδάν και Αίγυπτο μέσω Λιβύης, καθιστά αναγκαία την ενίσχυση τόσο της επιχειρησιακής αποτροπής όσο και της διαχείρισης στο πεδίο, με ιδιαίτερη έμφαση στις επιστροφές όπου αυτές είναι εφικτές.
Στο πλαίσιο αυτό, οι δομές που έχουν εξαγγελθεί στην Κρήτη βρίσκονται στη φάση της προετοιμασίας, με στόχο να είναι λειτουργικές εντός του 2025, ώστε να υπάρχει οργανωμένη υποδοχή και διαχείριση των αυξημένων αναγκών, χωρίς πρόχειρες λύσεις και χωρίς δυσανάλογη επιβάρυνση του τοπικού πληθυσμού.»
Για τη σύνθεση των ροών και τη διάκριση προσφύγων: «Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου το 40% των αφίξεων αφορά άτομα που δικαιούνται άσυλο, κυρίως από χώρες όπως το Σουδάν, στο παρελθόν η Συρία και το Αφγανιστάν.
Το υπόλοιπο 60% αφορά άτομα των οποίων τα αιτήματα απορρίπτονται, καθώς δεν πληρούν τα κριτήρια διεθνούς προστασίας. Η πολιτική μας εστιάζει αφενός στην αυστηροποίηση των διαδικασιών ασύλου, με διεύρυνση του καταλόγου των ασφαλών χωρών και την εξέταση της ύπαρξης ασφαλών τρίτων χωρών που αποκλείουν τη θεμελίωση δικαιώματος ασύλου, και αφετέρου στην ουσιαστική αύξηση των επιστροφών για όσους δεν δικαιούνται άσυλο.
Μόνο έτσι η συνολική εξίσωση καθίσταται διαχειρίσιμη, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.»
Για το νέο νομοσχέδιο σχετικά με τη νόμιμη μετανάστευση και τη σύνδεση ασύλου-εργασίας: «Το νέο νομοθετικό πλαίσιο στηρίζεται σε τρεις πυλώνες, με κεντρικό παράδειγμα το Κουτσόχερο. Οι δομές διαχωρίζονται ανάλογα με το προφίλ των εισερχομένων.
Άτομα που δεν διαθέτουν προσφυγικό προφίλ εντάσσονται σε διαδικασίες επιστροφής, ενώ όσοι διαθέτουν προσφυγικό προφίλ εντάσσονται σε στοχευμένα προγράμματα προετοιμασίας για εργασία.
Στο Κουτσόχερο, πρόσφυγες κυρίως από το Σουδάν εκπαιδεύονται στη βασική γνώση της ελληνικής γλώσσας και στις ελληνικές καλλιέργειες, ώστε με τη χορήγηση ασύλου να μπορούν άμεσα να ενταχθούν στην αγορά εργασίας σε συνεργασία με τοπικούς συνεταιρισμούς.
Η παραμονή στη χώρα για όσους λαμβάνουν διεθνή προστασία θα συνδέεται πλέον με τη δυνατότητα εργασίας και όχι με τη διατήρηση επιδομάτων. Όσοι διαθέτουν πραγματικό προσφυγικό προφίλ δείχνουν έμπρακτο ενδιαφέρον για άμεση ένταξη στην εργασία.
Τα στοιχεία από το Κουτσόχερο καταδεικνύουν ότι ήδη περίπου το 50% έχει ολοκληρώσει το πρώτο στάδιο εκπαίδευσης και αναζητεί εργασία, ακόμη και σε περίοδο περιορισμένης αγροτικής δραστηριότητας. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και σε άλλες περιοχές όπου οι δικαιούχοι ασύλου απορροφώνται από την αγορά εργασίας.
Το μοντέλο που εφαρμόζεται είναι σαφές και λειτουργικό. Όσοι δεν δικαιούνται άσυλο δεν έχουν πρόσβαση σε εργασία και οδηγούνται σε επιστροφή. Όσοι δικαιούνται άσυλο έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το επιλέξουν, να παραμείνουν στη χώρα μέσω της εργασίας.
Μαζεύουμε όλα τα κονδύλια και τα στρέφουμε στη δυνατότητα εργασίας. Δεν πιστεύουμε ότι οι δράσεις της στέγασης έχουν νόημα. Το να επιδοτείς το ενοίκιο ενός Σουδανού αγρότη, να μένει στην Κυψέλη, στον Άγιο Παντελεήμονα ή στα Πατήσια, είναι τελείως ανούσιο και αυτός τελικά το πιο πιθανό είναι ή να μην κάνει τίποτα ή να τον εντάξουνε κάποιοι σε εγκληματικές δραστηριότητες.
Πρόκειται για μια πρακτική προσέγγιση χωρίς ιδεολογικό πρόσημο, που συνδέει την προστασία με την κάλυψη πραγματικών αναγκών της οικονομίας. Καταληκτικά, η πολιτική μας στηρίζεται σε μια ξεκάθαρη διάκριση.
Από τη μία, αυστηρή αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης και επιστροφή όσων δεν δικαιούνται άσυλο. Από την άλλη, δημιουργία πραγματικών και λειτουργικών νόμιμων οδών για όσους θέλουν και μπορούν να έρθουν και να εργαστούν νόμιμα στη χώρα, είτε μέσω διακρατικών συμφωνιών, είτε μέσω ταχύτερων και απλούστερων διαδικασιών μετάκλησης, είτε μέσω της αξιοποίησης όσων λαμβάνουν διεθνή προστασία και επιθυμούν να ενταχθούν στην αγορά εργασίας.
Παράλληλα, διευκολύνεται η παραμονή και η εργασία των ήδη νόμιμων μεταναστών που ζουν και εργάζονται στη χώρα, με απλοποίηση των ανανεώσεων αδειών και άρση γραφειοκρατικών στρεβλώσεων.
Όπως έχει επισημάνει και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, η Ελλάδα υψώνει ένα τεράστιο τείχος απέναντι στην παράνομη μετανάστευση, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί ανοιχτή μια νόμιμη πόρτα για όσους σέβονται τους κανόνες και θέλουν να έρθουν και να εργαστούν νόμιμα στη χώρα.
Για τον εξορθολογισμό του πλαισίου για ασυνόδευτους ανηλίκους: Διαπιστώθηκε ότι προηγούμενες ρυθμίσεις, οι οποίες προέβλεπαν τη χορήγηση μακροχρόνιας άδειας διαμονής σε ασυνόδευτους ανηλίκους με βάση τη φοίτηση στο σχολείο, αξιοποιήθηκαν καταχρηστικά.
Συγκεκριμένα, μεγάλος αριθμός δεκαεπτάχρονων, χωρίς προσφυγικό προφίλ, έκανε χρήση της διάταξης χωρίς να ολοκληρώνει ουσιαστικά τη σχολική του πορεία, γεγονός που επέτρεπε την παραμονή τους στη χώρα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι ελάχιστοι από όσους εντάχθηκαν στο καθεστώς αυτό ολοκλήρωσαν πράγματι τις προβλεπόμενες σχολικές τάξεις.
Το αποτέλεσμα ήταν η χώρα να κινδυνεύει να μετατραπεί σε πόλο έλξης για τέτοιες πρακτικές. Για τον λόγο αυτό, το πλαίσιο εξορθολογίζεται, ώστε να παρέχεται ουσιαστική προστασία σε όσους είναι πραγματικά ανήλικοι και τη χρειάζονται, χωρίς να δημιουργούνται κίνητρα κατάχρησης ή παράνομης παραμονής.
