Η αναμονή για την έκδοση μιας απόφασης από τα δικαστήρια μπορεί να αφήνει προσωπικές και επαγγελματικές υποθέσεις σε εκκρεμότητα για χρόνια.
Ωστόσο, τα νέα στοιχεία που παρουσιάζει το ΚΕΠΕ καταγράφουν σημαντική επιτάχυνση στα Πρωτοδικεία, καθώς ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε από 774 σε 357 ημέρες, έπειτα από 18 μήνες εφαρμογής του νέου Δικαστικού Χάρτη.
Σύμφωνα με το Δελτίο του Παρατηρητηρίου Μεταρρυθμίσεων του ΚΕΠΕ, με τίτλο «Μεταρρυθμίσεις στο Δικαστικό Σύστημα», η βελτίωση συνοδεύεται από μια δεύτερη ουσιαστική αλλαγή: τα Πρωτοδικεία ολοκληρώνουν πλέον περισσότερες υποθέσεις από όσες εισέρχονται, αρχίζοντας να περιορίζουν το απόθεμα των εκκρεμοτήτων.
Δικαστήρια: Η μεγαλύτερη αλλαγή καταγράφεται στην Αθήνα
Ιδιαίτερα έντονη είναι η μεταβολή στο Πρωτοδικείο Αθηνών, όπου ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε από 1.448 σε 478 ημέρες.
Στη Θεσσαλονίκη καταγράφεται μείωση κατά 235 ημέρες, ενώ στον Πειραιά κατά 192 ημέρες, σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία του υπουργείου Δικαιοσύνης, τα οποία επεξεργάζεται το αρμόδιο τμήμα δικαστικών στατιστικών, JustStat.
Τα μεγέθη αφορούν τον εκτιμώμενο χρόνο έκδοσης απόφασης και δεν σημαίνουν ότι κάθε υπόθεση ολοκληρώνεται στο ίδιο διάστημα.
Δικαστήρια: Γιατί το ποσοστό πάνω από το 100% έχει σημασία
Η επιτάχυνση αποτυπώνεται και στο ποσοστό εκκαθάρισης, δηλαδή στη σχέση ανάμεσα στις υποθέσεις που ολοκληρώνονται και σε εκείνες που εισέρχονται στα δικαστήρια.
Στο σύνολο των Πρωτοδικείων, ο δείκτης αυξήθηκε από 86,2% σε 105,1%. Αντίστοιχα:
- Στην Αθήνα, από 86% σε 112,7%.
- Στη Θεσσαλονίκη, από 88,9% σε 113,3%.
- Στον Πειραιά, από 77,2% σε 101,1%.
Πρακτικά, ποσοστό πάνω από το 100% σημαίνει ότι οι ολοκληρωμένες υποθέσεις υπερβαίνουν τις νέες. Έτσι, τα δικαστήρια αρχίζουν να μειώνουν και τις παλαιότερες εκκρεμότητες.
Σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, αυτό συμβαίνει παρά τη μεγάλη αύξηση των εισερχόμενων υποθέσεων στα Πρωτοδικεία μετά την ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας.
Δικαστήρια: Οι παρεμβάσεις πίσω από τους αριθμούς
Το ΚΕΠΕ συνδέει τη βελτίωση με ένα σύνολο αλλαγών που παραμένουν σε εξέλιξη: αναδιοργάνωση των δικαστηρίων και κατανομή του φόρτου, ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, εξειδίκευση των δικαστικών λειτουργών, αναβάθμιση υποδομών και ψηφιοποίηση.
Παράλληλα, επιδιώκεται να περιοριστούν οι υποθέσεις που φτάνουν στα δικαστήρια ενώ μπορούν να διεκπεραιωθούν ή να επιλυθούν εξωδικαστικά. Σε αυτή την κατεύθυνση κινούνται η μεταφορά αρμοδιοτήτων σε δικηγόρους και συμβολαιογράφους και η ενίσχυση των εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών.
Το Παρατηρητήριο εκτιμά ότι υπάρχει περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης, καθώς δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη το σύνολο των παρεμβάσεων.
Δικαστήρια: Η εικόνα που δεν έχει περάσει ακόμη στους διεθνείς δείκτες
Το Δελτίο επισημαίνει ότι οι διεθνείς δείκτες αποδοτικότητας της Δικαιοσύνης δεν αποτυπώνουν ακόμη τις πρόσφατες αλλαγές. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης, CEPEJ, αφορούν το 2024.
Γι’ αυτό, σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, τα επικαιροποιημένα δεδομένα του JustStat προσφέρουν πιο πρόσφατη εικόνα των πρώτων επιδράσεων του Δικαστικού Χάρτη.
Το στοίχημα είναι η βελτίωση των δεικτών να αποκτήσει διάρκεια. Για τους πολίτες αυτό σημαίνει λιγότερη αναμονή για την επίλυση μιας διαφοράς, ενώ για τις επιχειρήσεις μεγαλύτερη προβλεψιμότητα. Όπως εκτιμά το ΚΕΠΕ, ένα αποτελεσματικότερο δικαστικό σύστημα μπορεί να στηρίξει την ασφάλεια δικαίου, τις επενδύσεις και την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
