Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης φέρνει σειρά αλλαγών στον τρόπο λειτουργίας της Δημοτικής Αστυνομίας, στις αρμοδιότητες των δημοτικών αστυνομικών αλλά και στη δυνατότητα των δημοτικών συμβουλίων να μεταφέρουν συγκεκριμένες αρμοδιότητες σε άλλες υπηρεσίες των δήμων.
Με την εγκύκλιο 23/2026, την οποία υπογράφει ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, παρέχονται διευκρινίσεις στο νέο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων της Δημοτικής Αστυνομίας, σύμφωνα με τα άρθρα 356 έως 359 του ν. 5314/2026.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα επίσημα στοιχεία στελέχωσης τεσσάρων δήμων, που περιλαμβάνονται ως παραδείγματα στο έγγραφο και αποκαλύπτουν σημαντικές ελλείψεις προσωπικού σε Ηράκλειο Κρήτης, Ελληνικό – Αργυρούπολη και Πάρο.
Νέες αρμοδιότητες στη Δημοτική Αστυνομία – Τι αλλάζει στους ελέγχους
Με τις νέες διατάξεις καθιερώνονται ενιαία κριτήρια άσκησης αρμοδιοτήτων, τα οποία συνδέονται με τον μόνιμο πληθυσμό κάθε δήμου και τον αριθμό των δημοτικών αστυνομικών που υπηρετούν.
Παράλληλα, καταργείται το εδαφικό κριτήριο, ενώ παύει να ισχύει η διαφορετική αντιμετώπιση μεταξύ των υπηρεσιών Δημοτικής Αστυνομίας που λειτουργούσαν πριν από τον ν. 5003/2022 και εκείνων που συστάθηκαν με τον συγκεκριμένο νόμο.
Σύμφωνα με το aftodioikisi.gr, τόσο για τις παλαιότερες όσο και για τις νεότερες υπηρεσίες λαμβάνονται υπόψη ο πληθυσμός και η στελέχωση.
Σε σχέση με τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, η Δημοτική Αστυνομία αποκτά πρόσθετες ελεγκτικές αρμοδιότητες, οι οποίες αφορούν:
- Τη μεταφορά επιβατών με οχήματα και συγκεκριμένες υποχρεώσεις ασφάλειας.
- Τους ειδικούς κανόνες κυκλοφορίας για οδηγούς ποδηλάτων, μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και τρίτροχων οχημάτων.
- Την ακινητοποίηση οχημάτων.
- Τον έλεγχο ισχύος αδειών οδήγησης, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
- Την παράνομη στάση ή στάθμευση σε σημεία επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, εξαιρουμένων των ηλεκτροκίνητων οχημάτων κατά τη διάρκεια της φόρτισής τους.
Από την άλλη πλευρά, αφαιρούνται συγκεκριμένες αρμοδιότητες που προβλέπονταν στο προηγούμενο πλαίσιο, μεταξύ των οποίων έλεγχοι για παραβάσεις φορτηγών οχημάτων που διέπονται από ειδικές διατάξεις και ο έλεγχος των εγγράφων που πρέπει να φέρει οδηγός φορτηγού.
Πότε μπορεί το δημοτικό συμβούλιο να αφαιρεί αρμοδιότητες
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη δυνατότητα των δημοτικών συμβουλίων να αφαιρούν συγκεκριμένες αρμοδιότητες από τη Δημοτική Αστυνομία, όταν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις ελάχιστης στελέχωσης.
Σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 357 του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η σχετική απόφαση λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία των μελών του δημοτικού συμβουλίου.
Οι αρμοδιότητες που μπορούν να αφαιρεθούν προσδιορίζονται περιοριστικά στον νόμο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται έλεγχοι δημοτικών κανονιστικών αποφάσεων, αυτοψίες για την έκδοση διοικητικών πράξεων, ορισμένες ενέργειες σχετικά με εγκαταλελειμμένα οχήματα και η επίδοση εγγράφων.
Οι αρμοδιότητες που αφαιρούνται αναλαμβάνονται από το λοιπό προσωπικό του δήμου, με την τήρηση των προβλέψεων του άρθρου 35 του ν. 3584/2007.
Ταυτόχρονα, τα δημοτικά συμβούλια διατηρούν τη δυνατότητα να αναθέτουν πρόσθετες αρμοδιότητες στις υπηρεσίες Δημοτικής Αστυνομίας, ανεξάρτητα από τη στελέχωσή τους, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ίδιου άρθρου.
Οι ελάχιστοι αριθμοί δημοτικών αστυνομικών
Το νέο πλαίσιο συνδέει την άσκηση των αρμοδιοτήτων με συγκεκριμένα πληθυσμιακά και υπηρεσιακά κριτήρια. Για τους δήμους με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, ο αριθμός προκύπτει από τη διαίρεση του μόνιμου πληθυσμού διά 2.000, με τη στρογγυλοποίηση που προβλέπει ο νόμος.
Καθορίζεται συγκεκριμένες προϋποθέσεις στελέχωσης των υπηρεσιών Δημοτικής Αστυνομίας, ανάλογα με τον μόνιμο πληθυσμό κάθε δήμου, από τις οποίες εξαρτάται και η έκταση των αρμοδιοτήτων που μπορούν να ασκούν.
Ειδικότερα, στους δήμους με πληθυσμό έως 15.000 κατοίκους προβλέπεται ελάχιστη στελέχωση επτά δημοτικών αστυνομικών για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της πρώτης κατηγορίας.
Στους δήμους με πληθυσμό από 15.001 έως 50.000 κατοίκους απαιτούνται τουλάχιστον 15 δημοτικοί αστυνομικοί, ενώ για όσους έχουν από 50.001 έως 100.000 κατοίκους ο ελάχιστος αριθμός αυξάνεται στους 30, προκειμένου να ασκούνται οι αρμοδιότητες της πρώτης και της δεύτερης κατηγορίας.
Για τους μεγαλύτερους δήμους, με πληθυσμό από 100.001 κατοίκους και άνω, η απαιτούμενη στελέχωση υπολογίζεται με βάση την αναλογία ενός δημοτικού αστυνομικού ανά 2.000 κατοίκους, με τη στρογγυλοποίηση που προβλέπει ο νόμος, προκειμένου να ασκείται το σύνολο των αρμοδιοτήτων της Δημοτικής Αστυνομίας.
Σε περίπτωση που δεν πληρούνται οι παραπάνω προϋποθέσεις, προβλέπεται η δυνατότητα ανακατανομής συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, σύμφωνα με όσα ορίζει το άρθρο 357 του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η πλήρωση των παραπάνω προϋποθέσεων καθορίζει την έκταση των αρμοδιοτήτων που μπορεί να ασκεί κάθε υπηρεσία, με δυνατότητες διαφοροποίησης μέσω αποφάσεων δημοτικού συμβουλίου.
Ηράκλειο, Ελληνικό – Αργυρούπολη και Πάρος: Μεγάλες ελλείψεις προσωπικού
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα παραδείγματα που παραθέτει το ίδιο το υπουργείο Εσωτερικών, χρησιμοποιώντας στοιχεία από το Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού με ημερομηνία αναφοράς την 31η Μαΐου 2026.
Δήμος Αθηναίων: Με πληθυσμό 643.452 κατοίκους, η απαιτούμενη στελέχωση υπολογίζεται σε 322 δημοτικούς αστυνομικούς. Σύμφωνα με την εγκύκλιο, υπηρετούν 522, δηλαδή 200 περισσότεροι από το απαιτούμενο όριο. Συνεπώς, η Δημοτική Αστυνομία του δήμου μπορεί να ασκεί το σύνολο των προβλεπόμενων αρμοδιοτήτων.
Δήμος Ηρακλείου Κρήτης: Με πληθυσμό 179.302 κατοίκους, απαιτούνται 90 δημοτικοί αστυνομικοί. Ωστόσο, υπηρετούν μόλις 34, δηλαδή 56 λιγότεροι από τον απαιτούμενο αριθμό. Το υπουργείο διαπιστώνει υποστελέχωση και επισημαίνει τη δυνατότητα του δημοτικού συμβουλίου να προχωρήσει στις προβλεπόμενες αλλαγές αρμοδιοτήτων.
Δήμος Ελληνικού – Αργυρούπολης: Με πληθυσμό 50.027 κατοίκους, απαιτούνται τουλάχιστον 30 δημοτικοί αστυνομικοί. Υπηρετούν μόλις 8, με το έλλειμμα να φτάνει τα 22 άτομα. Η Δημοτική Αστυνομία ασκεί τις αρμοδιότητες της πρώτης και δεύτερης κατηγορίας, με δυνατότητα ειδικών αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου.
Δήμος Πάρου: Με πληθυσμό 14.520 κατοίκους, η ελάχιστη στελέχωση ορίζεται σε 7 δημοτικούς αστυνομικούς. Ωστόσο, υπηρετούν 3, δηλαδή 4 λιγότεροι. Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η υπηρεσία ασκεί τις αρμοδιότητες της πρώτης κατηγορίας, με δυνατότητα των προβλεπόμενων προσθηκών ή αφαιρέσεων.
Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι, τουλάχιστον στους δήμους που χρησιμοποιεί ως παραδείγματα το υπουργείο, υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις ως προς τη στελέχωση των υπηρεσιών Δημοτικής Αστυνομίας.
Υποχρεωτική ενημέρωση των πολιτών μέσω των δήμων
Μία ακόμη αλλαγή αφορά την υποχρέωση δημοσιοποίησης των αρμοδιοτήτων που ασκεί κάθε Δημοτική Αστυνομία.
Σύμφωνα με την παράγραφο 6 του άρθρου 357, εκδίδεται διαπιστωτική πράξη του Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, η οποία αναρτάται στην ιστοσελίδα του δήμου.
Για την έκδοσή της, οι δήμοι οφείλουν να αποστείλουν στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση τα απαραίτητα στοιχεία για τον μόνιμο πληθυσμό, τη στελέχωση της Δημοτικής Αστυνομίας και τις σχετικές αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου.
Εφόσον υπάρξει μεταβολή των στοιχείων που επηρεάζει τις ασκούμενες αρμοδιότητες, η διαδικασία πρέπει να επαναληφθεί.
Δημοτική Αστυνομία σε 24ωρη λειτουργία – Τι ισχύει για τους εργαζομένους
Η εγκύκλιος υπενθυμίζει ότι οι αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας μπορούν να ασκούνται σε 24ωρη βάση, με τρεις βάρδιες: πρωινή, απογευματινή και νυχτερινή.
Η λειτουργία μπορεί να καλύπτει όλες τις ημέρες της εβδομάδας, συμπεριλαμβανομένων Κυριακών και εξαιρέσιμων ημερών, με κατάλληλη εναλλαγή του προσωπικού.
Ο αριθμός των βαρδιών καθορίζεται από τον ανώτερο ιεραρχικά προϊστάμενο της υπηρεσίας, λαμβάνοντας υπόψη το ισχύον πλαίσιο.
Παράταση αρμοδιοτήτων έως 30 Ιουνίου 2027
Με το άρθρο 120 του ν. 5331/2026 προβλέπεται ότι αρμοδιότητες Δημοτικής Αστυνομίας που έχουν ανατεθεί σε άλλους δημοτικούς υπαλλήλους βάσει προηγούμενων νομοθετικών ρυθμίσεων συνεχίζουν να ασκούνται μέχρι τη στελέχωση της Δημοτικής Αστυνομίας στον οικείο δήμο.
Ωστόσο, η παράταση αυτή δεν μπορεί να υπερβεί την 30ή Ιουνίου 2027, ενώ η ισχύς της συγκεκριμένης διάταξης αρχίζει από την 1η Ιουλίου 2026.
Παράλληλα, ειδικό μεταβατικό καθεστώς προβλέπεται για τους διορισθέντες δόκιμους δημοτικούς αστυνομικούς της προκήρυξης 1Κ/2024 σε δήμους που δεν διέθεταν στελεχωμένη Δημοτική Αστυνομία, μέχρι την επιτυχή ολοκλήρωση της εισαγωγικής τους εκπαίδευσης.
Τι πρέπει να κάνουν οι δήμοι
Το νέο θεσμικό πλαίσιο καθιστά αναγκαία την αποτύπωση της στελέχωσης της Δημοτικής Αστυνομίας σε κάθε δήμο και τον προσδιορισμό των αρμοδιοτήτων που μπορεί να ασκεί σύμφωνα με τον νόμο.
Όπου διαπιστώνεται υποστελέχωση, τα δημοτικά συμβούλια έχουν τη δυνατότητα να εξετάσουν την ανακατανομή συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων, μέσα στα όρια που προβλέπει το άρθρο 357.
Παράλληλα, οι δήμοι πρέπει να αποστείλουν τα απαραίτητα στοιχεία στις αποκεντρωμένες διοικήσεις και να αναρτήσουν τις σχετικές διαπιστωτικές πράξεις στις ιστοσελίδες τους.
Δείτε αναλυτικά την εγκύκλιο:
