Την ανάγκη η Ευρώπη να προχωρήσει σε βαθιές αλλαγές νοοτροπίας και να επιταχύνει την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς στους στρατηγικούς τομείς ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά τη συμμετοχή του στο διεθνές οικονομικό φόρουμ «Les Rencontres Économiques d’Aix-en-Provence» στη Γαλλία.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται πλέον σε μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, η οποία επιβάλλει ταχύτερες αποφάσεις και κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης συμμετείχε σε συζήτηση με θέμα «Ένας κόσμος, αντικρουόμενα οράματα: Ποιος καθορίζει τα πρότυπα;», η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του οικονομικού φόρουμ που διοργανώνει το Le Cercle des Économistes στην πόλη Aix-en-Provence.
Κατά την τοποθέτησή του, υποστήριξε ότι η Ευρώπη έχει αφήσει οριστικά πίσω της την περίοδο της «γεωπολιτικής αθωότητας», επισημαίνοντας ότι η αλλαγή δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά με μια συνολική μεταβολή του διεθνούς περιβάλλοντος και του τρόπου με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται πλέον να σχεδιάζει και να εφαρμόζει τις πολιτικές της.
«Για την Ευρώπη, αν έπρεπε να το συνοψίσω σε μία φράση, θα έλεγα ότι η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει. Και δεν αναφέρομαι μόνο στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά σε μια πολύ βαθύτερη αλλαγή του πλαισίου μέσα στο οποίο αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα.
Ένα δεύτερο στοιχείο είναι ότι αλλάζει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε πώς πρέπει να αξιοποιούμε τα εργαλεία πολιτικής στην Ευρώπη».
Ο υπουργός αναφέρθηκε ως παράδειγμα στην πρώτη συνεδρίαση του Eurogroup υπό την προεδρία του, τον Ιανουάριο, περιγράφοντας τον τρόπο με τον οποίο επιτεύχθηκε μέσα σε λίγες ώρες η εκλογή του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ενώ, όπως σημείωσε, μέχρι τότε εκτιμάτο ότι η διαδικασία θα απαιτούσε αρκετούς μήνες.
«Στην πρώτη συνεδρίαση του Eurogroup, της οποίας προήδρευσα, τον Ιανουάριο, έξω από την αίθουσα κυριαρχούσε η συζήτηση για τη Γροιλανδία. Μέσα στην αίθουσα, όμως, είχαμε να εκλέξουμε τον Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Υπήρχαν έξι υποψήφιοι και όσοι είχαν μεγαλύτερη εμπειρία από εμένα μου έλεγαν ότι, με έξι υποψηφίους, θα χρειάζονταν μήνες για να καταλήξουμε σε έναν, έτσι όπως συνήθως λειτουργεί η Ευρώπη.
Αυτό που αποφασίσαμε, όμως, μαζί με τους συναδέλφους μου ήταν το εξής: αν δεν μπορούμε να εκλέξουμε έναν Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας τη στιγμή που καλούμαστε να υπερασπιστούμε την ευρωπαϊκή κυριαρχία, την κυριαρχία της Γροιλανδίας και ευρύτερα την εδαφική ακεραιότητα, τότε, το λιγότερο που μπορεί να πει κανείς είναι ότι η εικόνα αυτή θα ήταν εξαιρετικά αρνητική.
Έτσι, εκλέξαμε τον Αντιπρόεδρο της ΕΚΤ μέσα σε δυόμισι ώρες, ενώ όλοι περίμεναν ότι η διαδικασία θα διαρκούσε τέσσερις, πέντε ή και έξι μήνες».
Ο κ. Πιερρακάκης τόνισε ότι η Ευρώπη γνωρίζει εδώ και χρόνια ποιες μεταρρυθμίσεις δεν έχει ολοκληρώσει, επισημαίνοντας την ανάγκη προώθησης της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, της Τραπεζικής Ένωσης, της Ενεργειακής Ένωσης, αλλά και της διαμόρφωσης μιας συνολικής στρατηγικής για την τεχνολογία.
«Υπάρχει αυτό που θα αποκαλούσα “το μέρισμα του προφανούς”. Γνωρίζουμε ότι δεν έχουμε ολοκληρώσει την Ένωση Κεφαλαιαγορών, την Τραπεζική Ένωση, την Ενεργειακή Ένωση και επίσης γνωρίζουμε ότι χρειαζόμαστε ένα συνεκτικό δόγμα για την τεχνολογία.
Η τεχνολογία θα αλλάξει τα πάντα και δεν αναφέρομαι μόνο στην τεχνητή νοημοσύνη, που είναι σήμερα το προφανές θέμα συζήτησης. Θα ακολουθήσει μια νέα μεγάλη τεχνολογική συζήτηση, μετά άλλη μία και μετά άλλη μία… Γι’ αυτό χρειάζεται ένα συνολικό δόγμα και μια στρατηγική για το πώς θα ενισχύσουμε τις δυνατότητες που στηρίζουν την κυριαρχία μας».
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη αλλαγής της ευρωπαϊκής νοοτροπίας, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να εγκαταλείψει τη λογική των εθνικών πρωταθλητών και να επενδύσει στη δημιουργία ισχυρών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
«Και αυτή η αλλαγή νοοτροπίας σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε με όρους εθνικών πρωταθλητών – γαλλικών, ελληνικών ή γερμανικών – και να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε με όρους ευρωπαϊκών πρωταθλητών.
Πρέπει να το κάνουμε περισσότερο σε κάθε τομέα; Ασφαλώς. Στην τεχνολογία, αλλά και στις τράπεζες, στα χρηματιστήρια, σε κάθε πεδίο. Αν δεν καταφέρουμε να αναπτύξουμε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που θα εξελιχθούν σε ευρωπαϊκούς – και κατ’ επέκταση παγκόσμιους – πρωταθλητές, δεν θα μπορέσουν να ανταγωνιστούν διεθνώς σε έναν κόσμο που μετασχηματίζεται με πρωτοφανή ταχύτητα εξαιτίας της τεχνολογίας».
Παράλληλα, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι η σημερινή γενιά των Ευρωπαίων πολιτικών μπορεί να υλοποιήσει μεταρρυθμίσεις που επί δεκαετίες παρέμεναν σε εκκρεμότητα.
«Εξαιτίας όλων όσων συμβαίνουν σήμερα στον κόσμο, επειδή, όπως είπα και στην αρχή, η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει πλέον τελειώσει, η σημερινή γενιά των υπευθύνων χάραξης πολιτικής το αντιλαμβάνεται πλήρως.
Όλα εκείνα τα σχέδια που συζητούσαν επί δεκαετίες οι προηγούμενες γενιές, είτε πρόκειται για την Ένωση Κεφαλαιαγορών, είτε για την Τραπεζική Ένωση, είτε για την Ενεργειακή Ένωση, είτε για την τεχνολογία, είτε για τις τηλεπικοινωνίες, πρέπει πλέον να υλοποιηθούν ταυτόχρονα.
Γι’ αυτό είμαι αισιόδοξος. Όχι μόνο επειδή, όπως λέει και η γνωστή ρήση του Τσώρτσιλ, «δεν έχει νόημα να είναι κανείς οτιδήποτε άλλο». Είμαι αισιόδοξος γιατί πιστεύω πραγματικά ότι αυτή η γενιά μπορεί να τα καταφέρει».
Απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με την ευρωπαϊκή άμυνα και τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες, ο υπουργός ανέφερε ότι υπάρχουν άμεσα εφαρμόσιμες λύσεις, όπως οι κοινές προμήθειες αμυντικών συστημάτων, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η Ευρώπη οφείλει να προχωρήσει σε στρατηγικές επιλογές που θα μειώσουν τις εξαρτήσεις της χωρίς να επιδιώκει πλήρη αυτάρκεια.
«Η άμυνα είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Υπάρχουν εύκολες, άμεσα υλοποιήσιμες λύσεις στον τομέα της άμυνας; Βεβαίως υπάρχουν. Σήμερα, κάθε κράτος-μέλος προμηθεύεται τα ίδια συστήματα ξεχωριστά, 27 διαφορετικές φορές.
(…) Το πρώτο βήμα είναι να βάλουμε σε τάξη το ίδιο μας το σπίτι. Να διορθώσουμε τις δομικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομίας και του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, ώστε να απελευθερώσουμε την προφανή αναπτυξιακή δυναμική που βρίσκεται ήδη μπροστά μας.
Και το δεύτερο είναι να κάνουμε στρατηγικές επιλογές που θα μειώνουν τις εξαρτήσεις μας. Ο στόχος δεν είναι η πλήρης αυτονομία. Είναι να αποφύγουμε τις μονομερείς εξαρτήσεις, να διαφοροποιήσουμε τους κινδύνους και να θωρακίσουμε την Ευρώπη απέναντι στις αβεβαιότητες του μέλλοντος.
Αυτό είναι απολύτως εφικτό. Και έχουμε κάθε δυνατότητα να το πετύχουμε».
Αναφερόμενος στις εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στις νέες τεχνολογίες, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η τεχνολογική πρόοδος εξελίσσεται πλέον με εκθετικούς ρυθμούς, γεγονός που απαιτεί από τα πολιτικά συστήματα να προσαρμοστούν πολύ ταχύτερα.
«Σε αυτό θα πρόσθετα ότι η τεχνολογία θα αποτελέσει εξίσου καθοριστικό παράγοντα με τη γεωπολιτική.
Θα έλεγα ότι έχουμε την τάση να εξορθολογίζουμε υπερβολικά το παρελθόν, να δραματοποιούμε το παρόν και να υποτιμούμε το μέλλον.
Στην τεχνητή νοημοσύνη, όμως, οι αλλαγές πραγματοποιούνται πλέον μέσα σε μήνες, ακόμη και μέσα σε εβδομάδες.
Συνήθως αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο με γραμμικό τρόπο. Όμως οι τεχνολογικές εξελίξεις κινούνται εκθετικά. Και τα πολιτικά συστήματα, ιστορικά, αντιδρούν με πολύ πιο αργούς ρυθμούς.
Ως Ευρωπαίοι διαθέτουμε τις δυνατότητες να ανταποκριθούμε. Διαθέτουμε τον «εξοπλισμό» – τις υποδομές, τις ικανότητες, το ανθρώπινο δυναμικό. Αυτό που μας έλειπε επί πολλά χρόνια ήταν το «λογισμικό»: οι κατάλληλες πολιτικές και η πολιτική βούληση.
Σήμερα, διαθέτουμε και τα δύο».
